Метадычная капілка

Квэст “Займальны свет гісторыі”

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад – базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Квэст

 

“Займальны свет гісторыі”   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтаваў:

настаўнік гісторыі і грамадазнаўства

Скрунда Т.В.

 

 

 

 

 

 

 

Мэты:

  • Развіваць пазнавальныя інтарэсы навучэнцаў, самастойнасць мыслення, уменне арыентавацца ў тэксце, гаворка, уменне працаваць у камандзе.
  • Выхоўваць любоў і павагу да культурнай сваёй краіны.
  • Выхоўваць любоў і павагу да гісторыі малой радзімы.
Задачы: 
-         Фарміраванне ўяўлення аб гісторыі як навуцы.
-         Развіццё памяці, мыслення, гаворкі навучэнцаў.
-         Выхаванне цікавасці да гісторыі Айчыны, тактоўнасці і павагі ў адносінах да сваіх таварышаў.
Абсталяванне: 
матэрыялы школьнага краязнаўчага музея, раздатачны матэрыял з даданнямі да кожнага этапа, музычнае суправаджэнне. 

 

Ход мерапрыемства

 

  1. Арганізацыйны момант
Вызначэнне складу каманд, мэт і задач гульні, знаёмства з правіламі

 

  1. Асноўны этап
Вядучы:  Што такое гісторыя?
Да гісторыі вы датыкаецеся амаль штодня: ля сцен старажытных крэпасцяў, старажытных дамоў, бываючы ў музеях, наведваючы помнікі, пастаўленыя ў гонар мінулых падзей і герояў войнаў.
Гісторыя знаходзіць адлюстраванне ў народных песнях і казках,          у назвах гарадоў, вёсак і вуліц, імёнах і прозвішчах.
Сёння мы з вамі адправімся ў цікавы свет гісторыі.
Гэта цяжкае вандроўка і вам трэба ціха і дружна папрацаваць. Так кожны ў сваёй камандзе павінен прымаць удзел. 

 

Этап № 1 Ці ведаеце вы вершы пра родны край? 

 

Этап № 2 “Замарочкі са старадаўняй бочкі”

1 заданне:  Нам трэба адказаць на пытанні, каб даведацца, у які напрамку рушыць далей.

Усе прыступкі сабраліся, Ўверх пад дах падняліся. (Лесвіца)

2 заданне

Не на падлозе, не на паліцы, і ў дом глядзіць, і на вуліцу. (Вакно)

Вядучы: Вось і падказка. Нам трэба ісці да вакна.

3 заданне:

Памяшканне, дзе ажыццяўляецца адукацыя і выхаванне дзяцей. (Клас)

4 заданне:

Памяшканне ў школе, дзе вучні збіраюць, вывучаюць, зберагаюць          і выстаўляць для агляду помнікі матэрыяльнай і духоўнай культуры. (Музей)

Каб нам правесці час цікава

З карысцю для сябе і для сяброў,

Нам доўга выбіраць не трэба месца –

Мы дружна адпраўляемся ў музей.

Этап № 3Крышку пра галоўнае”

Вядучы: Вось мы і ў школьным музеі.А вось першае заданне.

Са слоў адгадак складаецца крыжаванка, на скрыжаванні радкоў знаходзіцца ключавое слова, якое акрэсліць тэму вашага задання. Угадай ключавое, упісваючы адказы па гарызанталі, а адгадку можна будзе знайсці ў выдзеленых квадраціках па вертыкалі.

Разгадаць крыжаванку.

  1. Збан без ручкі. (Гладыш)
  2. Лыкавы абутак сялян на анучы. (Лапці).  
  3. Мелкая металічная пасудзіна круглай формы для смажання; патэльня. (Скаварада)
  4. Вырабы са скуры або з іншых матэрыялаў, прызначаныя для нашэння на нагах. (Абутак)
  5. Дэталь у ткацкім станку, якая мае форму чоўна, з пражай для пракладвання ўточнай ніці. (Чаўнок)
  6. Пляскаты драўляны брусок з ручкай, якім абівалі лён. (Пранік)
  7. Ні свет, ні зара – пайшоў сагнуўшыся са двара. (Каромысел)
  8. Дзіцячая цацка ў выглядзе фігуркі чалавека. (Лялька)

Разгадаўшы крыжаванку, дзеці атрымліваюць ключавое словагісторыяі адказваюць на пытанне: чаму трэба ведаць гісторыю?

Этап №4 “Наш музей”

Калі быў адкрыты наш музей? (1989г.) 

Хто вядзе экскурсіі ў музей?  (экскурсовод)

Прадметы, якія змяшчаюцца ў музеі? (экспанаты)

Экспанаты, якіх аб’ядноўвае тэматыка злучаюцца ў? (экспазіцыі)

Колькі экспазіцый змяшчае наш музей? (7)

Якія?( З гісторыі Клеччыны, “Далёкае мінулае вёскі Гурнаўшчына”, “Землі нашай мясцовасці пад уладай Польшчы”, “Гісторыя калгаса”, “Вялікая Айчынная вайна”, “Наша школа ўчора і сёння” “Этнаграфічны раздзел”)

Этап №5 “Наша мінулае”

Суаднясіце прадмет ці паняцце і яго апісанне.

Покуць – гэта пачэснае месца, дзе размяшчаліся абразы, свяшчэнныя кнігі. Самых паважаных гасцей садзілі менавіта сюды.

Рамяство - гэта дробнае вытворчасць гатовых вырабаў, дзе аснову складае ручная праца.

Загадкі – адзін з любімых відаў адпачынку нашых продкаў.

Калыскаь — дзіцячы ложак.

Куфарь – месца дзе захоўвалі адзенне нашыя продкі.

Этап № 6 “Прадметы даўніны далёкай”

Адгадайце загадкі і знайдзіце іх ў музеі:

Ночвы, або начоўкі. У іх раней мылі бялізну, гатавалі мяса для калбас, трымалі шаткаваную капусту перад тым, як ссыпаць у бочку. I самае галоўнае назначэнне ночваў – купанне малых дзяцей.

Ступа - прылада для апрацоўкі зерня на крупы.

Рэшата - служыла для ачысткі зерня,

Сіта - для прасейвання мукі. 

Калаўрот - драўляная прылада для прадзення воўны, кудзелі.

Каса – прылада працы ў выглядзе драўлянага дрэўка з вялікім доўгім жалезным нажом для скошвання травы (карыстаюцца і зараз);

Этап № 7 “Народныя промыслы”:

Заданне 1. Гістарычная даведка: Рамяство - гэта дробнае вытворчасць гатовых вырабаў, дзе аснову складае ручная праца.

(Вядучы пакавае ілюстрацыі) Разгледзьце ўважліва карцінку. Якія з прадметаў адлюстраванны і змяшчаюцца ў нашым музеі. Назавіце гэтыя прадметы. Для чаго яны неабходныя?

 

- Вось і скончылася наша сёняшняе вандроўка. Спадзяюся, што вам спадабалася. Змяняецца час, змяняюцца каштоўнасці нашых суайчыннікаў. І толькі тая нацыя жыццяздольная, якая захоўвае і ведае. свае карані.

 

  1. Падвядзенне вынікаў

 

  1. Творчае заданне

Адшукаць разам з бацькамі разнастайныя рэчы хатняга побыту

 

 

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад – базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Квэст

 

“Займальны свет гісторыі”   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтаваў:

настаўнік гісторыі і грамадазнаўства

Скрунда Т.В.

 

 

 

 

 

 

 

Мэты:

  • Развіваць пазнавальныя інтарэсы навучэнцаў, самастойнасць мыслення, уменне арыентавацца ў тэксце, гаворка, уменне працаваць у камандзе.
  • Выхоўваць любоў і павагу да культурнай сваёй краіны.
  • Выхоўваць любоў і павагу да гісторыі малой радзімы.
Задачы: 
-         Фарміраванне ўяўлення аб гісторыі як навуцы.
-         Развіццё памяці, мыслення, гаворкі навучэнцаў.
-         Выхаванне цікавасці да гісторыі Айчыны, тактоўнасці і павагі ў адносінах да сваіх таварышаў.
Абсталяванне: 
матэрыялы школьнага краязнаўчага музея, раздатачны матэрыял з даданнямі да кожнага этапа, музычнае суправаджэнне. 

 

Ход мерапрыемства

 

  1. Арганізацыйны момант
Вызначэнне складу каманд, мэт і задач гульні, знаёмства з правіламі

 

  1. Асноўны этап
Вядучы:  Што такое гісторыя?
Да гісторыі вы датыкаецеся амаль штодня: ля сцен старажытных крэпасцяў, старажытных дамоў, бываючы ў музеях, наведваючы помнікі, пастаўленыя ў гонар мінулых падзей і герояў войнаў.
Гісторыя знаходзіць адлюстраванне ў народных песнях і казках,          у назвах гарадоў, вёсак і вуліц, імёнах і прозвішчах.
Сёння мы з вамі адправімся ў цікавы свет гісторыі.
Гэта цяжкае вандроўка і вам трэба ціха і дружна папрацаваць. Так кожны ў сваёй камандзе павінен прымаць удзел. 

 

Этап № 1 Ці ведаеце вы вершы пра родны край? 

 

Этап № 2 “Замарочкі са старадаўняй бочкі”

1 заданне:  Нам трэба адказаць на пытанні, каб даведацца, у які напрамку рушыць далей.

Усе прыступкі сабраліся, Ўверх пад дах падняліся. (Лесвіца)

2 заданне

Не на падлозе, не на паліцы, і ў дом глядзіць, і на вуліцу. (Вакно)

Вядучы: Вось і падказка. Нам трэба ісці да вакна.

3 заданне:

Памяшканне, дзе ажыццяўляецца адукацыя і выхаванне дзяцей. (Клас)

4 заданне:

Памяшканне ў школе, дзе вучні збіраюць, вывучаюць, зберагаюць          і выстаўляць для агляду помнікі матэрыяльнай і духоўнай культуры. (Музей)

Каб нам правесці час цікава

З карысцю для сябе і для сяброў,

Нам доўга выбіраць не трэба месца –

Мы дружна адпраўляемся ў музей.

Этап № 3Крышку пра галоўнае”

Вядучы: Вось мы і ў школьным музеі.А вось першае заданне.

Са слоў адгадак складаецца крыжаванка, на скрыжаванні радкоў знаходзіцца ключавое слова, якое акрэсліць тэму вашага задання. Угадай ключавое, упісваючы адказы па гарызанталі, а адгадку можна будзе знайсці ў выдзеленых квадраціках па вертыкалі.

Разгадаць крыжаванку.

  1. Збан без ручкі. (Гладыш)
  2. Лыкавы абутак сялян на анучы. (Лапці).  
  3. Мелкая металічная пасудзіна круглай формы для смажання; патэльня. (Скаварада)
  4. Вырабы са скуры або з іншых матэрыялаў, прызначаныя для нашэння на нагах. (Абутак)
  5. Дэталь у ткацкім станку, якая мае форму чоўна, з пражай для пракладвання ўточнай ніці. (Чаўнок)
  6. Пляскаты драўляны брусок з ручкай, якім абівалі лён. (Пранік)
  7. Ні свет, ні зара – пайшоў сагнуўшыся са двара. (Каромысел)
  8. Дзіцячая цацка ў выглядзе фігуркі чалавека. (Лялька)

Разгадаўшы крыжаванку, дзеці атрымліваюць ключавое словагісторыяі адказваюць на пытанне: чаму трэба ведаць гісторыю?

Этап №4 “Наш музей”

Калі быў адкрыты наш музей? (1989г.) 

Хто вядзе экскурсіі ў музей?  (экскурсовод)

Прадметы, якія змяшчаюцца ў музеі? (экспанаты)

Экспанаты, якіх аб’ядноўвае тэматыка злучаюцца ў? (экспазіцыі)

Колькі экспазіцый змяшчае наш музей? (7)

Якія?( З гісторыі Клеччыны, “Далёкае мінулае вёскі Гурнаўшчына”, “Землі нашай мясцовасці пад уладай Польшчы”, “Гісторыя калгаса”, “Вялікая Айчынная вайна”, “Наша школа ўчора і сёння” “Этнаграфічны раздзел”)

Этап №5 “Наша мінулае”

Суаднясіце прадмет ці паняцце і яго апісанне.

Покуць – гэта пачэснае месца, дзе размяшчаліся абразы, свяшчэнныя кнігі. Самых паважаных гасцей садзілі менавіта сюды.

Рамяство - гэта дробнае вытворчасць гатовых вырабаў, дзе аснову складае ручная праца.

Загадкі – адзін з любімых відаў адпачынку нашых продкаў.

Калыскаь — дзіцячы ложак.

Куфарь – месца дзе захоўвалі адзенне нашыя продкі.

Этап № 6 “Прадметы даўніны далёкай”

Адгадайце загадкі і знайдзіце іх ў музеі:

Ночвы, або начоўкі. У іх раней мылі бялізну, гатавалі мяса для калбас, трымалі шаткаваную капусту перад тым, як ссыпаць у бочку. I самае галоўнае назначэнне ночваў – купанне малых дзяцей.

Ступа - прылада для апрацоўкі зерня на крупы.

Рэшата - служыла для ачысткі зерня,

Сіта - для прасейвання мукі. 

Калаўрот - драўляная прылада для прадзення воўны, кудзелі.

Каса – прылада працы ў выглядзе драўлянага дрэўка з вялікім доўгім жалезным нажом для скошвання травы (карыстаюцца і зараз);

Этап № 7 “Народныя промыслы”:

Заданне 1. Гістарычная даведка: Рамяство - гэта дробнае вытворчасць гатовых вырабаў, дзе аснову складае ручная праца.

(Вядучы пакавае ілюстрацыі) Разгледзьце ўважліва карцінку. Якія з прадметаў адлюстраванны і змяшчаюцца ў нашым музеі. Назавіце гэтыя прадметы. Для чаго яны неабходныя?

 

- Вось і скончылася наша сёняшняе вандроўка. Спадзяюся, што вам спадабалася. Змяняецца час, змяняюцца каштоўнасці нашых суайчыннікаў. І толькі тая нацыя жыццяздольная, якая захоўвае і ведае. свае карані.

 

  1. Падвядзенне вынікаў

 

  1. Творчае заданне

Адшукаць разам з бацькамі разнастайныя рэчы хатняга побыту

 

 

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад – базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Квэст

 

“Займальны свет гісторыі”   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтаваў:

настаўнік гісторыі і грамадазнаўства

Скрунда Т.В.

 

 

 

 

 

 

 

Мэты:

  • Развіваць пазнавальныя інтарэсы навучэнцаў, самастойнасць мыслення, уменне арыентавацца ў тэксце, гаворка, уменне працаваць у камандзе.
  • Выхоўваць любоў і павагу да культурнай сваёй краіны.
  • Выхоўваць любоў і павагу да гісторыі малой радзімы.
Задачы: 
-         Фарміраванне ўяўлення аб гісторыі як навуцы.
-         Развіццё памяці, мыслення, гаворкі навучэнцаў.
-         Выхаванне цікавасці да гісторыі Айчыны, тактоўнасці і павагі ў адносінах да сваіх таварышаў.
Абсталяванне: 
матэрыялы школьнага краязнаўчага музея, раздатачны матэрыял з даданнямі да кожнага этапа, музычнае суправаджэнне. 

 

Ход мерапрыемства

 

  1. Арганізацыйны момант
Вызначэнне складу каманд, мэт і задач гульні, знаёмства з правіламі

 

  1. Асноўны этап
Вядучы:  Што такое гісторыя?
Да гісторыі вы датыкаецеся амаль штодня: ля сцен старажытных крэпасцяў, старажытных дамоў, бываючы ў музеях, наведваючы помнікі, пастаўленыя ў гонар мінулых падзей і герояў войнаў.
Гісторыя знаходзіць адлюстраванне ў народных песнях і казках,          у назвах гарадоў, вёсак і вуліц, імёнах і прозвішчах.
Сёння мы з вамі адправімся ў цікавы свет гісторыі.
Гэта цяжкае вандроўка і вам трэба ціха і дружна папрацаваць. Так кожны ў сваёй камандзе павінен прымаць удзел. 

 

Этап № 1 Ці ведаеце вы вершы пра родны край? 

 

Этап № 2 “Замарочкі са старадаўняй бочкі”

1 заданне:  Нам трэба адказаць на пытанні, каб даведацца, у які напрамку рушыць далей.

Усе прыступкі сабраліся, Ўверх пад дах падняліся. (Лесвіца)

2 заданне

Не на падлозе, не на паліцы, і ў дом глядзіць, і на вуліцу. (Вакно)

Вядучы: Вось і падказка. Нам трэба ісці да вакна.

3 заданне:

Памяшканне, дзе ажыццяўляецца адукацыя і выхаванне дзяцей. (Клас)

4 заданне:

Памяшканне ў школе, дзе вучні збіраюць, вывучаюць, зберагаюць          і выстаўляць для агляду помнікі матэрыяльнай і духоўнай культуры. (Музей)

Каб нам правесці час цікава

З карысцю для сябе і для сяброў,

Нам доўга выбіраць не трэба месца –

Мы дружна адпраўляемся ў музей.

Этап № 3Крышку пра галоўнае”

Вядучы: Вось мы і ў школьным музеі.А вось першае заданне.

Са слоў адгадак складаецца крыжаванка, на скрыжаванні радкоў знаходзіцца ключавое слова, якое акрэсліць тэму вашага задання. Угадай ключавое, упісваючы адказы па гарызанталі, а адгадку можна будзе знайсці ў выдзеленых квадраціках па вертыкалі.

Разгадаць крыжаванку.

  1. Збан без ручкі. (Гладыш)
  2. Лыкавы абутак сялян на анучы. (Лапці).  
  3. Мелкая металічная пасудзіна круглай формы для смажання; патэльня. (Скаварада)
  4. Вырабы са скуры або з іншых матэрыялаў, прызначаныя для нашэння на нагах. (Абутак)
  5. Дэталь у ткацкім станку, якая мае форму чоўна, з пражай для пракладвання ўточнай ніці. (Чаўнок)
  6. Пляскаты драўляны брусок з ручкай, якім абівалі лён. (Пранік)
  7. Ні свет, ні зара – пайшоў сагнуўшыся са двара. (Каромысел)
  8. Дзіцячая цацка ў выглядзе фігуркі чалавека. (Лялька)

Разгадаўшы крыжаванку, дзеці атрымліваюць ключавое словагісторыяі адказваюць на пытанне: чаму трэба ведаць гісторыю?

Этап №4 “Наш музей”

Калі быў адкрыты наш музей? (1989г.) 

Хто вядзе экскурсіі ў музей?  (экскурсовод)

Прадметы, якія змяшчаюцца ў музеі? (экспанаты)

Экспанаты, якіх аб’ядноўвае тэматыка злучаюцца ў? (экспазіцыі)

Колькі экспазіцый змяшчае наш музей? (7)

Якія?( З гісторыі Клеччыны, “Далёкае мінулае вёскі Гурнаўшчына”, “Землі нашай мясцовасці пад уладай Польшчы”, “Гісторыя калгаса”, “Вялікая Айчынная вайна”, “Наша школа ўчора і сёння” “Этнаграфічны раздзел”)

Этап №5 “Наша мінулае”

Суаднясіце прадмет ці паняцце і яго апісанне.

Покуць – гэта пачэснае месца, дзе размяшчаліся абразы, свяшчэнныя кнігі. Самых паважаных гасцей садзілі менавіта сюды.

Рамяство - гэта дробнае вытворчасць гатовых вырабаў, дзе аснову складае ручная праца.

Загадкі – адзін з любімых відаў адпачынку нашых продкаў.

Калыскаь — дзіцячы ложак.

Куфарь – месца дзе захоўвалі адзенне нашыя продкі.

Этап № 6 “Прадметы даўніны далёкай”

Адгадайце загадкі і знайдзіце іх ў музеі:

Ночвы, або начоўкі. У іх раней мылі бялізну, гатавалі мяса для калбас, трымалі шаткаваную капусту перад тым, як ссыпаць у бочку. I самае галоўнае назначэнне ночваў – купанне малых дзяцей.

Ступа - прылада для апрацоўкі зерня на крупы.

Рэшата - служыла для ачысткі зерня,

Сіта - для прасейвання мукі. 

Калаўрот - драўляная прылада для прадзення воўны, кудзелі.

Каса – прылада працы ў выглядзе драўлянага дрэўка з вялікім доўгім жалезным нажом для скошвання травы (карыстаюцца і зараз);

Этап № 7 “Народныя промыслы”:

Заданне 1. Гістарычная даведка: Рамяство - гэта дробнае вытворчасць гатовых вырабаў, дзе аснову складае ручная праца.

(Вядучы пакавае ілюстрацыі) Разгледзьце ўважліва карцінку. Якія з прадметаў адлюстраванны і змяшчаюцца ў нашым музеі. Назавіце гэтыя прадметы. Для чаго яны неабходныя?

- Вось і скончылася наша сёняшняе вандроўка. Спадзяюся, што вам спадабалася. Змяняецца час, змяняюцца каштоўнасці нашых суайчыннікаў. І толькі тая нацыя жыццяздольная, якая захоўвае і ведае. свае карані.

  1. Падвядзенне вынікаў
  1. Творчае заданне

Адшукаць разам з бацькамі разнастайныя рэчы хатняга побыту

 

 

 

згарнуць

Квэст-гульня “Па сцежках роднай мовы”

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                     

 

 

 

 

Выхаваўчае мерапрыемства

Квэст-гульня   

“Па сцежках роднай мовы”

(VI-ІХ класы)

 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

настаўнік беларускай

мовы і літаратуры:

Маліноўская Н.І.

 

 

 

 

 

2022

Мэта і задачы:

  • Паглыбіць веды вучняў па беларускай мове, літаратуры, краязнаўству, этнаграфіі;
  •  Развіваць пазнавальную цікавасць школьнікаў, крэатыўнае мысленне;
  •  Павышанне імкненне да самаадукацыі, асобаснаму росту;
  • Фарміраваць ўменне працаваць у камандзе, дасягаць кампрамісу;
  • Развіваць камунікатыўныя навыкі, выхоўваць культуру зносін.

Удзельнікі гульні:  вучні 6-8 кл., павінна быць назва каманды, капітан.

Асталяванне – канверты з маршрутамі, лісты з заданнямі для кожнага прыпынку, наборы літар. На дзвярах кожнага кабінета, бібліятэкі, музея  – эмблема прыпынку.

 

Ход гульні

 

  1. Прывітанне каманд.
  2. Аб’яўленне мэты гульні, правілаў:

            Кожная каманда атрымлівае маршрут, у якім у пэўнай паслядоўнасці паказаны прыпынкі, што трэба прайсці.  Гэта наступныя прыпынкі :

            Прыпынак “Лінгвістычны” -  кабінет беларускай мовы і літаратуры

            Прыпынак “Краязнаўчы”  -  гісторыі 

            Прыпынак “Этнаграфічны”  - музей школы

            Прыпынак “З рога ўсяго многа” -  кабінет інтэрактыўнага навучання

            Прыпынак “Энцыклапедычны” – бібліятэка

            Прыпынак “Перакладчык” - кабінет рускай мовы

            Прыпынак “Святы і абрады” - кабінет біялогіі

            Бліц – пытанне – фае школы

            Прыпынак “Літаратурны” - кабінет беларускай мовы і літаратуры

 

            У кожным кабінеце камандзе будзе прапанавана заданне, якое яна павінна выканаць за 3 хвілін. Калі ўсё выканана  правільна, каманда атрымлівае літару і рухаецца далей.  Асістэнт можа задаць дадатковае пытанне, калі каманда выканала толькі 2 заданні верна, пры правільным адказе на якое аддасць літару удзельнікам. Перамагае каманда, якая першая збярэ літары і адгадае слова.

 

  1. Знаёмства з камандамі – кожны клас кожная група гучна называе сваю каманду і дэвіз.
  2. Камандзіры каманд атрымліваюць маршруты, па адліку адкрываюць і рухаюцца па кабінетах.
  3. Падвядзенне вынікаў, узнагароджванне каманд

 

  1. ПРЫПЫНАК “ЛІТАРАТУРНЫ”

 

            Заданне:  ўзнавіць як мага больш беларускіх прыказак.

            1.Са свайго языка спусціш – …

            2.Слухай многа,  …

            3.Новых сяброў нажывай,  

 

 Адгадай  загадкі.  

  1. Кожны дзень са зброяй гэтай

    Я палюю на катлеты.

    З першай спробы ў іх пацэліць

    Вастразубы мой...  

  1. Каляровыя браткі

    Носяць з дрэва кажушкі.

    Мы завострым ім галоўкі,

    Каб маглі пісаць... 

  1. У бацькоў і дзетак усё адзенне з манетак.

 

Нiжэй зашыфравана пажаданне Кузьмы Чорнага дзецям. Расшыфруйце яго. Дапаможа вам у гэтым добрае веданне алфавiта:

 

Б – ну

Ж – уж

М – е

Т – ва

Я – ка

Ч – ёс

А – Ша

Ё – др

Л – ма

С – і

Ц – то

Ю – ве

В – й

Г – це,

З – бу,

І – гэ

Й – та

Д – дзе

Е – цi,

К – са

Н – да

У – ж

Ш – ць

О – ра

Ў – на

Ы – у

П – го

Ф – е,

Ь – ча

Р – е

Х – ш

Э – ла

 

    Дадатковае пытанне:

Што такое фальклор?

 

Адказы:

  1. … на чужым не зловіш 2. ….гавары мала 3….а старых не забывай
  2. 1. Відэлец 2. Алоўкі 3. Рыба
  3. Шануйце,дзеці, дружбу, гэта самае дарагое і важнае, што ёсць у чалавека.

Дадатковае пытанне – вусная народная творчасць.

 

  1. ПРЫПЫНАК “КРАЯЗНАЎЧЫ”

Бліц – пытанне

  1. Сталіца Рэспублікі Беларусь.
  2. Другі хлеб беларусаў.
  3. Назавіце дзяржаўную мову Рэспублікі Беларусь
  4. Калі адзначаецца Дзень Незалежнасці Беларусі?
  5. Найбольш вядомы прыродны запаведнік у нашай краіне.
  6. Хто зрабіў славуты крыж па загадзе Ефрасінні Полацкай?
  7. Множны лiк назоўнiка чалавек.
  8. Птушка – сімвал Беларусі.
  9. Назавіце імя першай беларускай асветніцы?
  10. У якім народным свяце існуе звычай скакаць праз вогнішча і пускаць вянкі?
  11. Самае вялікае возера Беларусі?
  12. Назва якога горада паходзіць ад ракі Палаты?
  13. Назавіце дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Беларусь.
  14. На якой рацэ стаіць горад Гомель?

            15 . Колькі абласцей у складзе нашай рэспублікі?

           

Адказы:

  1. Мінск
  2. Бульба
  3. Руская, беларуская
  4. 3 ліпеня
  5. Белавежская пушча
  6. Лазар Богша
  7. Людзі
  8. Бусел
  9. Ефрасіння Полацкая
  10. Купалле
  11. Нарач
  12. Полацк
  13. Герб, сцяг
  14. Сож
  15. Шэсць

 

  1. ПРЫПЫНАК “ЭТНАГРАФІЧНЫ”

            Пошук экспанатаў.

  1. Адкажыце, што гэта за прадмет і для чаго ён быў патрэбны.

 

 

  1. Перад вамі элементы мужчынскага і жаночага адзення беларусаў.

Хустка, камізэлька, андарак, панёва, магерка, кашуля.  Падпішыце кожны малюнак.

 

      

                                  

        

           

 

  1. Назавіце рэчы на малюнках, падпішыце іх

 

 

                  

 

 

 

 

              

Адказы: 1. Жорны – ручны млын. 2. 1. Кашуля 2. Камізэлька 3. Хустка  4. Андарак 5. Панёва  6. Магерка

  1. 1. Гладыш 2. Прас 3. Лапці 4. Калаўрот  5. Скрыня

 

 

 

Дадатковае пытанне:

  У гэтага прадмета двухтысячагадовая гісторыя. Першыя звесткі пра яго з’яўленне адносяцца да ІІІ стагоддзя да нашай эры. Спачатку ён меў назву “сударый”. Затым яму на змену прыйшло слова “арарый”. Гэтым прадметам віталі знаёмых, у больш познія часы імператары давалі ім знак у цырку – памілаваць ці прыгаварыць да смерці гладыятара, які прайграў паядынак. У часы вялікага перасялення народаў ён выйшаў з ужытку.

            Вярнуўся да карыстання толькі ў сярэднія вякі ў Італіі, а затым распаўсюдзіўся па іншых краінах Еўропы. Доўгі час заставаўся прадметам раскошы. Шырокае ўжыванне атрымаў толькі ў 19 стагоддзі. Магчыма, што сёння гэты прадмет ёсць у нашых удзельнікаў гульні.

 

            (Насоўка, або насавая хустка.)

                          

  1. ПРЫПЫНАК “З РОГА – УСЯГО МНОГА”

 

  1. Якая народная мудрасць зашыфравана на малюнку?

 Адказ :  За двума зайцамі пагонішся – ніводнага не спаймаеш

 

 

 

 

 

  1. Адгадайце крыжаванку, адказы ўпішыце ў клеткі.

 

 

 

Адказы

  1. Гром 2. Неба 3. Рэха  4. Дождж 5. Лядзяш

 

  1. Адгадайце рэбусы( назвы птушак)

    

 

 

          

 

 

Адказы

Сыч,  верабей, зязюля, варона

 

Дадатковае пытанне: Якую жывёлу называюць царом беларускіх лясоў ( Зубр).

 

  1. ПРЫПЫНАК “ПЕРАКЛАДЧЫК”

Перакладзіце з рускай мовы на беларускую:

  1. Гвоздь - ______________

Сирень -_________________

Кирпич - _________________

  1. Злая собака - __________________________

Белый гусь - ______________________________

Болеть гриппом - __________________________

 

3.Перакладзіце тэкст на беларускую мову.

Всю свою жизнь Ефросинья Полоцкая посвятила бедным людям. Сначала она жила в Софийском соборе, читала и переписывала книги. В те далёкие времена ещё не было школ, учебников. Детей учили или родители, или в монастырях и церквях.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Дадатковае пытанне: Перакладзіце на беларускую мову словы спасибо і пожалуста ( дзякуй, калі ласка)

Адказы

  1. 1. Цвік 2. Бэз 3. Цэгла.

 

  1. 1. Злы сабака 2. Белая гусь 3. Захварэць на грып

 

  1. Усё сваё жыццё Ефрасіння Полацкая прысвяціла бедным людзям. Спачатку яна жыла ў Сафійскім саборы, чытала і перапісвала кнігі. У тыя далёкія часы яшчэ не было школ, падручнікаў. Дзяцей вучылі або бацькі, або пры манастырах і царквах.

 

 

  1. ПРЫПЫНАК “ЭНЦЫКЛАПЕДЫЧНЫ”

 

  1. Падбярыце да беларускіх слоў і выразаў іншамоўныя адпаведнікі. Злучыце стрэлкамі словы і выразы.

 

Каштоўны празрысты камень незвычайнай цвёрдасці.

зігзаг

Апісанне свайго жыцця.

гуманны

Чулы, чалавечны

дэбаты

Вымаўленне.

алмаз

Спрэчкі.

аўтабіграфія

Навука аб жывёлах.

заалогія

Ломаная лінія.

камплімент

Пахвала.

дыкцыя

Перапынак

антракт

 

  1. Перад вамі — назвы беларускіх народных страў і словы-самазванцы. Падкрэсліце словы, што з’яўляюцца назвамі страў нацыянальнай кухні.

 

Жур, мачанка, конаўка, верашчака, хрусты, пячурка, мянташка, мачыльня, наліснікі, лядоўня, панцак, калдуны, жырандоль, жвір, узвар, збінец, палукашак.

 

  1. Пра каго ідзе гутарка:

 

  1. Нарадзіўся ў горадзе Полацку.
  2. Быў доктарам медыцыны
  3. У Празе ў 1517 г. выдаў кнігу “Псалтыр” – першую друкаваную кнігу

 

Дадатковае пытанне: Колькі галосных гукаў у беларускай мове?

( шэсць)

 

Адказы: 1. 1. Алмаз  2. Біяграфія 3. Гуманны  4. Дыкцыя 5. Дэбаты  6. Заалогія 7. Зігзаг   8. Камплімент  9. Антракт

 

  1. Жур, пячыста, мачанка, конаўка, верашчака, хрусты, пячурка, мянташка, локшыны, ламанцы, мачыльня, наліснікі, лядоўня, панцак, калдуны, жырандоль, капытка, жвір, узвар, збінец, палукашак. ( выдзеленыя – не стравы)

 

  1. Францыск Скарына

 

 

  1. ПРЫПЫНАК “ЛІНГВІСТЫЧНЫ”

 

  1. Устаўце прапушчаныя літары ў словах:

Ка… ка,    сце….ка,     про….ьба,   кла….ка,    сырае…..ка ,  зага…..ка.

 

  1. Рашыце моўныя прапорцыі
  2. Жыццё : шыццё = : сала.
  3. Плод : плот = паз :
  4. : жар = каса : каза.
  5. Гром : хром = : прама.
  6. Шаль : = хол : гол.

 

  1. 3. Падкрэслі ў дужках тое слова, якое ўваходзіць у склад фразеалагізма.

а) (варон, сарок) лавіць

б) Зубы (класці, скаліць)

в) Кату па (кіпці, пяту)

г) Вывесці на (светлую, чыстую) ваду

д) Хоць іголкі (збірай, сей)

 

Дадатковае пытанне: Што такое дзейнік? ( галоўны член сказа,які абазначае пра што або пра каго гаворыцца ў сказе і адказвае на пытанні хто? што? )

 

Адказы:

  1. Казка, сцежка, просьба, кладка, сыраежка, загадка
  2. Зала, шар, брама, жаль
  3. Варон, скаліць, па пяту, чыстую, збірай

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. ПРЫПЫНАК “СВЯТЫ І АБРАДЫ”

 

  1. Да якога свята адносіцца дадзеная ілюстрацыя?

 

 

 

 

  1. Што такое куцця?

 

  1. Назавіце па адным народным свяце на кожную пару года.

 

Дадатковае пытанне: Назавіце дату святкавання Купалля  ( у ноч з 6 на 7 ліпеня)

 

Адказы:

  1. Каляды
  2. Каша з круп, часцей ячных
  3. Зіма – Каляды, Грамніцы; Вясна – Вялікдзень, Юр’е, Лета – Купалле, Сёмуха; Восень – Багач, Дзяды.

 

 

 

 

 

 

 

згарнуць

“Падарожжа па лясных сцяжынках” (турнір знаўцаў прыроды)

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

 “Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Падарожжа

па лясных сцяжынках”

(турнір знаўцаў прыроды)

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

Горбач Т.Л.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Цели и задачи: расширить знания учащихся о значении леса, его животном и растительном мире; развитие знаний и кругозора учащихся в процессе игры; воспитание бережного отношения к природе; формирование навыков работы в команде.

Оборудование:  карточки с заданиями, карандаши.

 

 Добрый день, уважаемые  участники игры!

Наше сегодняшнее мероприятие будет посвящено самому большому богатству нашей родины – лесу.  Общая площадь лесов на нашей планете составляет примерно третью часть площади суши. Проблема сохранения леса и его богатств является важнейшей экологической задачей для всех стран мира.

Лес – это сказка,

Лес – это дом,

Лес – это друг, с которым вдвоем.

Всегда интересно и радостно быть,

Забыть про невзгоды, обиды забыть.

Лес – это книга,

Лес – это мир.

Лес – словно счастье увидеть хотим.

Все тайны свои лес откроет для нас,

И радостней станет от них  каждый час.

Ребята, сегодня вас ожидает увлекательное путешествие по лесной тропинке. Пройдя весь путь, вы покажете, что вам известно о лесных тайнах, узнаете  много интересного о жизни леса. Вас ждут различные испытания, пройдя которые вы постигнете много лесных тайн.

Итак, мы начинаем наше путешествие, но нам необходимо выяснить, что нужно взять с собой в дрогу.

(Ведущий перечисляет то, что можно взять в лес, а дети, если согласны, кричат «да», если не согласны — «нет»)

Дружно в лес, друзья, пойдем И с собою мы возьмем Берестяную корзинку…(да) Жевательную резинку…(нет) Сапоги блестящие…(да) Бусы настоящие…(нет) Хлеба возьмем мы с маслом…(да) Спичек, костер чтоб не гас…(да) Побольше вилок и ложек…(нет) Ну и, конечно, ножик…(да) Термос еще и чашку…(да) Серую кошку Машку…(нет) Компас в карман положим…(да) И зонт с собою взять можем…(да) Прихватим мы и подушку…(нет) И булочку, и ватрушку…(да) В рюкзак положим везение И радужное настроение! (да)

            Ребята, вы молодцы! Успешно справились с заданием и собрались в поход.

ИСПЫТАНИЕ 1

Лес – это, прежде всего много разных деревьев. Я предлагаю вам рассмотреть листочки,  и записать  названия деревьев.

 

Ответы: дуб, липа, береза, рябина, осина, ель, клен, ива, сосна.

Названия всех деревьев определены. А теперь я предлагаю вспомнить, как называются разные леса.

ИСПЫТАНИЕ 2

В ребусах спрятались названия лесов, состоящих из определённых деревьев. Разгадайте  их.

1.Как называют лес, где растут только дубы?  (Дубрава)

 

2.Как называют лес, где растут только сосны?  (Бор)

 

3.Как называют лес, где растут только берёзы?  (Роща)

 

4.Как называют лес, где растут только хвойные деревья?  (Хвойный)

 

5.Как называют лес, где растут и хвойные и лиственные деревья (Смешанный)

 

       Вы дали правильные ответы, молодцы! Именно по  смешанному лесу мы продолжим свой путь. Предлагаю повторять вместе со мной.

Гриша шел — шел — шел, (Шагаем на месте.) Белый гриб нашел. (Хлопки в ладоши.) Раз-грибок, (Наклоны вперед.) Два — грибок, (Наклоны вперед.) Три — грибок, (Наклоны вперед.) Положил их в кузовок. ИСПЫТАНИЕ 3

Любим мы в лесу гулять. И грибочки собирать, Да и ягоды в лукошко Собираем понемножку. Грибов насобирали много. Только вот, мы собирали все грибы подряд. Теперь перед вами стоит задача -  определить все грибы в нашем лукошке.

 

Ответы: груздь, лисички, мухомор, волнушка, опята, боровик, рыжик.

Ребята в нашем лукошке оказался опасный гриб. Как он называется? Правильно, мухомор.

Посмотрите, вокруг, сколько ягод растет в лесу. Соберите их.

ИСПЫТАНИЕ 4

Для этого из каждой строки нужно выписать только буквы нашего алфавита.

R

G

К

U

Л

G

Ю

L

Y

G

К

L

В

R

А

J

W

Б

S

Р

У

Y

С

Н

Z

S

И

Y

D

F

К

V

А

F

F

Ч

L

F

Е

Z

R

Р

J

L

Н

F

И

R

К

J

А

R

S

G

U

Y

М

А

U

Л

Y

F

И

V

Н

V

А

R

З

Е

Q

V

М

U

R

F

L

Л

Я

Z

Н

И

Q

К

А

L

К

R

О

F

Z

С

U

Т

Я

F

R

Н

И

К

У

А

Ответы: клюква, брусника, черника, малина, земляника, костяника.

Мы так увлеклись сбором лесных даров, что свернули с нашей тропинки и кажется, заблудились. Что нам делать? Давайте посмотрим вокруг, может быть, увидим что-нибудь, что нам поможет вернуться на нашу тропинку.

Я вижу впереди муравейник и много ягод земляники. Как вы думаете, они нам помогут найти правильный путь?

( Муравейник всегда находится с южной стороны от дерева или пня, у которого он расположен. А самые спелые ягоды тоже располагаются на южной стороне куста).

            Вот мы снова на нашей тропинке. Предлагаю поиграть в игру «Медведь»

Медведь по лесу бродит, от дуба к дубу ходит.  (Идем вразвалочку)

Находит в дуплах мед и в рот к себе кладет (Достаем мед рукой)

Облизывает лапу сластена косолапый (Имитируем движения)

А пчелы налетают, медведя прогоняют  (Отмахиваемся от пчел)

А пчелы жалят мишку: « Не ешь наш мед, воришка» (Пощипываем себя за нос, за щеки, за бока)

Бредет лесной дорогой медведь к себе в берлогу. ( Идем вразвалочку)

Ложится, засыпает и пчелок вспоминает (Кладем руку под щеку, наклонив голову)

Молодцы! Просыпайтесь, впереди нас ждет следующее испытание.

ИСПЫТАНИЕ 5

Внимательно посмотрите на картинку и найдите животных, которые на ней спрятались.

 

Ответы: Заяц, мышь, лиса, волк, олень, лось, белка, тетерев, птицы.

ИСПЫТАНИЕ 6

         А теперь, по данным определениям узнайте  птицу.

1.Хищная, бесшумная, с круглыми глазами, пестрая.  (Сова)

2.Чёрная,  белобокая, красивая, длиннохвостая. (Сорока)

3.Перелетная,  серая с полосками, длиннохвостая, без гнезда. (Кукушка)

4.Коротконогий, с раздвоенным хвостом, крестообразным клювом.  (Клест)

5.Пестрый,  с крепким клювом, трудолюбивый. (Дятел)

6.Яркая,  громкоголосая, поет, как будто кто-то играет на флейте. (Иволга)

Ребята, вы уже поняли, как важен лес для человека и природы. Поэтому мы должны относиться к нему бережно.

Мой друг, когда приходишь в лес, Ты - гость, не забывай. В лесу свои законы есть, Ты их не нарушай. И первым правилом, считай, Должна быть тишина, Ещё - порядок, чистота, Она во всём нужна. Шум страшно напугать порой Зверей и птичек может. И хлам, оставленный тобой, Зверьё в пакет не сложит. Свой мусор уноси с собой, И затуши костёр. Растенье с корнем незачем, Срывать – погубишь сорт, А редкое не тронь совсем, Пускай себе растёт. Ведь лес - большой зелёный дом, Его не разрушай, Свои законы в доме том, И ты их уважай!

 

згарнуць

Творчая майстэрня “Беларусь мая сінявокая”

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

Творчая  майстэрня

“Беларусь мая сінявокая”

 

         

 

 

Падрыхтавала

класны кіраўнік 3 класа

Качура Н.Л.

 

 

2022

Мэта: выхаванне патрыятызму, грамадскіх пачуццяў вучняў на аснове вывучэння гісторыі і культуры роднага краю.

Задачы:

  • актуалізаваць веды дзяцей пра Беларусь, яе славутых землякоў, родную мову;
  • выхоўваць пачуццё гонару і годнасці за сваю грамадскую прыналежнасць;
  • развіваць эстэтычны густ, маўленне і творчае мысленне вучняў;
  • садзейнічаць развіццю цікавасці да гісторыі, традыцый і культуры нашай Радзімы, да яе сучаснага жыцця;
  • стымуляваць жаданне вучняў стаць неабходнымі сваёй краіне, дастойнымі яе.

Абсталяванне: мультымедыйная  прэзентацыя, выстава кніг  пра  знакамітых  людзей  Беларусі, выстава вышываных  работ мясцовых  жыхароў, ліст  ватмана, палітра  фарбаў, фарбы, васількі.                                                 

Ход мерапрыемства

Настаўнік:  Якая прыгожая назва ў нашай краіны – Беларусь!

 А яшчэ мы называем яе Радзімай.

 А яшчэ Бацькаўшчынай.

 Радзімай – таму што мы тут нарадзіліся. Гэтая зямля для нас родная.

Бацькаўшчынай – таму што яна дасталася нам ад нашых бацькоў.

Над зялёнымі палямі, лясамі, лугамі, над блакітнымі рэкамі і азёрамі у высокім небе лунаюць белакрылыя буслы.

А колькі багацця схавана ў нетрах нашай зямлі! Гэта і каменная і калійная солі, нафта, каменны вугаль, торф, пясок.

 Але самае вялікае багацце нашай краіны – людзі! Побач з беларусамі жывуць палякі, рускія, татары, яўрэі. І ўсе мы – грамадзяне Рэспублікі Беларусь, беларускі народ.

Вядучы.  Добры дзень, мае шаноўныя сябры! Мы сустрэліся з вамі на не зусім звычайным  мерапрыемстве. Называецца наша  творчая  майстэрня  “Беларусь мая сінявокая”. Сёння мы пагаворым пра хараство беларускай прыроды, разнастайнасць рамёстваў, багацце роднай мовы, славутых людзей нашай Бацькаўшчыны. Ці заўважалі вы калі-небудзь, на якой прыгожай зямлі мы жывём? Якая багатая яна на звычаі і традыцыі, якую славутую гісторыю мае, колькі знакамітых людзей нарадзіла!  Якая ж яна, наша Беларусь?

Неба  чыстае  і  глыбокае

        І  бярозавы  ціхі  гай,

        Беларусь  мая  сінявокая,

        Беларусь  мая – родны  край!

 

 

Усяму вядомы свету

Наш руплівы  край здавён.

Тут на сонечных палетках

Сеюць бульбу, жыта, лён...

Тут умельцы вырабляюць

Слаўны трактар "Беларусь",

Тут ствараюцца БелАЗы —

Трохсоттонны  везці груз...

Тут сыны лятуць у космас,

Песні матчыны пяюць...

Гэты край наш найдзівосны

Беларуссю ўсе завуць

М. Пазнякоў.

Вядучы. Паслухаем якія вершы падрыхтавалі дзеці пра нашу Беларусь.

Ад ветру гнуцца вербалозы,

Бяжыць дарога напрасткі.

Мой край – бялюткія бярозы

Абапал сіняе ракі.

Высока ў небе вырай кружыць:

Ляціць за сіні небакрай.

Не забывай ніколі, дружа,

Сваю зямлю, свій родны край.

Мой край – лугі і пералескі,

Крыніцы звон і шум лясны, мой край – бялюткія пралескі

На сцежках ранняе вясны.

Настаўнік. Паглядзіце ўважліва на палітру фарбаў: колеры дапамогуць нам стварыць вобраз нашай Радзімы. Беларусь, як рознакаляровая вясёлка, вабіць сваёй прыгажосцю, чысцінёй, утульнасцю.

Цікава, што прапануе нам сіні колер. (Адкрывае  на дошцы  сіні колер.)

“Назірайце за тым, як бягуць рэкі, ззяюць блакітам азёры”

У Беларусі каля 10 000 азёр. Самае вялікае на Беларусі – возера Нарач. Другое па велічыні – Асвейскае, на ім месціцца самы вялікі ў Беларусі востраў. Трэцяе па велічыні – Дрывяты. Шмат яшчэ непаўторных азёр ёсць у нашай краіне: Доўгае, Свір, Гінькава, Браслаўскія азёры, якія вядомы не толькі ў нашай краіне, але і за яе межамі.

 Беларусь — уладарка і шматлікіх рэк. Адгадайце рэбусы, у якіх схаваліся назвы рэк Беларусі. 

Т=П               В=Н               К=Ж

3 + 5 = ?       Д + вепр       Сок

(Прыпяць)   (Днепр)       (Сож)

( Вучні  малююць  раку  на ватмане, прымацаваным  да  дошкі.)

 

         Сябры, давайце паглядзім, што хоча сказаць  нам  зялёны  колер.

                “Беражыце  і  ахоўвайце  прыроду”

Вядучы. На тэрыторыі Беларусі  многа  лясоў, палёў, пушчаў. Самая  вялікая – Белавежская пушча, дзе  абараняецца  некранутая  прырода. Гонар яе – зубры, якіх  тут  разводзяць. Акрамя  іх, у  пушчы  можна  ўбачыць  у   вялікай  колькасці  дзікіх  кабаноў, касуль, аленяў, ласёў, лісіц, воўкоў, а  таксама  розных  птушак.

(Прагляд відэа пра Белавежскую пушчу.)

(Вучні  малююць  траву, расліны, дрэвы.)

Настаўнік.Я  прапаную  вам  адгадаць  загадкі.

 Што нас корміць, а есці не просіць?(Зямля).

 

Было жоўтым, вырасла  зялёным,  Сонца пацалвала - ізноў жоўтым стала. (Збожжа) 

 

Сінявокі, слаўны, чысты,

Галавасты, залацісты,

Дасць  абноў  ён  людзям  шмат

Будзе  кожны   вельмі рад. (Лён.)

 

У печы парыцца ў вопратцы, да стала ідзе распранутаю.  (Бульба).

 

Не чалавек,  А частуе ягадамі і грыбамі,  Размаўляе птушынымі песнямі  з  вамі. (Лес.)

 

Рук  многа, а  нага адна. (Дрэва.)

 

На снезе пушыстым царыца стаіць, У гронках агністых ззяе, гарыць. (Рабіна.)

 

I ў сто год я малады, Маё насенне — жалуды. (Дуб.)

 

Без  страху  і  гора  пералятае рэкі  і  моры. (Птушка.)

Дрэва – я. I з табой мы даўно знаёмыя.

I вясной, і зімой я стаю зялёная. (Елка, сасна.)

 

Што  за  птушка?

Ніколі  не  будуе  сабе  гнязда,

Суседкам  яйкі  пакідае

І  аб  птушанятах  не  дбае? (Зязюля.)

 

Не  доктар, а  дрэвы  лечыць? (Дзяцел.)

 

Грыбкоў  сабе  насушыць, арэшкаў  назбірае, Зіма сняжком цярушыць, а ёй — бяда малая. (Вавёрка.)

 

Летам  па  лесе  блукае.                                                                                                                                                         Зімою  ў  берлагу  адпачывае. (Мядзведзь.)

 

За сябе разоў  у сем  Большы груз яна нясе.  Запытайцеся, ці цяжка?  Скажа хай сама... . (Мурашка.)

 

Вядучы. Возьмем з палітры  фарбаў  жоўты  колер. Што ён нам параіць?

                 “Ведайце  традыцыі  і  рамёствы  свайго народа”

       

 

Настаўнік:

 Рамяство – гэта прафесійны занятак, звязаны з вырабам якіх-небудзь тавараў ручным спосабам. А якія беларускія рамёствы вы ведаеце? Дзеці пералічваюць рамёствы.

А цяпер давайце абагулім,  якія  віды рамёстваў існуюць у Беларусі:

(Злучыць стрэлкамі)

  • Ганчарства – выраб глінянай пасуды;
  • Ткацтва – выраб тканіны на спецыяльным станку;
  • Саломапляценне – стварэнне вырабаў з саломы;
  • Дрэваапрацоўка – выпрацоўка вырабаў з дрэва;
  • Вышыўка – стварэнне  прыгожых  узораў на тканіне.

На мультымедыйным экране дэманструюцца слайды з фотаздымкамі вырабаў народнай творчасці.

          Бачыце, якія прыгожыя, непаўторныя, цікавыя рэчы вырабляюць у нашай краіне народныя умельцы.

Вядучы. Цікава, а  што  нам  параіць  белы  колер?

Для  беларусаў  белы  колер  у  вялікай  павазе. Сімвал  Беларусі – птушка  бусел – таксама  белага  колеру. Белы  колер – колер  роднай  мовы.

                              “Шануйце  родную  мову”                                                     

(Вучні зафарбоўваюць  неба і  прымацоўваюць  на малюнак  буслоў.)

Вядучы. Прапаную  вам   выканаць  некалькі заданняў.  .

 

  1. Выпраўце сказы:

1) На лузе  коні пасвяць дзядулю. (На лузе дзядуля пасвіць коней.)

2) Яма ўвалілася ў ваўка. (Воўк уваліўся ў яму.)

3) Слон  падымае сенам хобат. (Слон падымае хобатам сена.)

4) Прыгожая  кветка намалявала Волечку. (Прыгожую кветку намалявала Волечка.)

5) Цацкі берагуць малога Антося. (Малы Антось беражэ цацкі.)

6) Міхаська мые рукамі мыла. (Міхаська  мые  рукі  мылам.)

7) Сажалка ідзе да качкі. (Качка  ідзе да сажалкі.)

8) Крэсла сядзіць на хлопчыку. (Хлопчык сядзіць на крэсле.)

Вядучы. Я ведаю, што дома вы рыхтавалі прыказкі пра родную краіну, мову. Паслухаем, хто больш. (Дзеці называюць прыказкі.)

Вядучы.  На нашай палітры  застаўся чырвоны  колер. Паглядзім, што  ён нам хоча сказаць: “Ганарыцеся славутымі   землякамі.

Чырвоны  колер – колер  гонару,  павагі  і  памяці  пра  нашых  продкаў, знакамітых  землякоў – беларусаў, а  таксама  людзей, якія   аддалі  сваё  жыццё  за  ваша  шчаслівае  дзяцінства.

Галоўны скарб нашай краіны — ЛЮДЗI! Яны ўслаўляюць сваю зямлю, нясуць у свет добрае iмя беларусаў.

  • Назавіце імя знакамітай беларускай  асветніцы, што нарадзілася ў Полацку. (Ефрасіння Полацкая)
  • Беларускі першадрукар. (Францыск Скарына)
  • Вядомы беларускі прапаведнік, што жыў у Тураве. Сучаснікі называлі яго златавустам. (Кірыла Тураўскі)
  • Знакамітыя беларускія пісьменнікі. (Янка Купала Якуб Колас)
  • Назавіце імены вядомых беларускіх касманаўтаў. (Уладзімір Каваленак, Петр Клімук, Алег Навіцкі)
  • Якіх вядомых беларускіх спартсменаў вы ведаеце? (Максім Мірны, Дар’я Домрачава, Вікторыя Азаранка, Аляксей Грышын, і інш.)

Настаўнік. Канешне ж, гэта далёка не ўвесь спіс знакамітых і таленавітых беларусаў. Больш падрабязна з імі мы будзем знаёміцца на іншых уроках.

У нас ужо скончыліся колеры. Вось  такі  прыгожы  калектыўны  малюнак  у  нас  атрымаўся.

Беларусь – наша Радзіма. Я веру, што ў яе вялікая будучыня. Вельмі  хочацца, каб і вы ў сваіх сэрцах  назаўсёды  захавалі  гонар, павагу, любоў да роднай  зямлі, якая вас гадуе і стварае ўмовы  для вашай шчаслівай будучыні

згарнуць

Выхаваўчае мерапрыемства "Конкур-гульня “Папялушка”

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

Конкур-гульня

“Папялушка”

 

 

 

 

                                                                 

 

Падрыхтавала                                                              

настаўнік працоўнага

навучання                                                                                                       Горбач С.В.  

                    

 

 

 

 

 

2022

Цель - формирование у подростков социальных компетенций, необходимых для конструктивного, успешного и ответственного поведения в обществе;

Задачи:

Образовательные:  - научить самостоятельности в трудных ситуациях, учить применять теоретические знания на практике;  Развивающие:  - развивать память, мышление, творчество при выполнении заданий, эстетические качества и координацию движения (мелкую моторику) при выполнении практического задания;  Воспитательные:

- воспитывать эстетический вкус, взаимопомощь и ответственность перед коллективом, активность и смелость.

Оснащение: карточки с заданиями, жетоны, заготовки для практической работы, швейные принадлежности.

 

Ход мероприятия:

Основная часть.

Учитель:  Добрый день, дорогие друзья. Я не зря вас всех назвала друзьями.

По сложившейся традиции, в нашей школе сейчас проходит «Парад наук». Называется наше мероприятие просто: «Золушки» .

Мы собрались, чтобы пообщаться, поиграть.

Будем проводить конкурсы, за верное выполнение и правильные ответы вы зарабатываете жетоны.

Если  не даете ответа, то очередь отвечать переходит другому участнику.

Итак, правила понятны?

Конкурсы

КОНКУРС №1 Верно ли… По очереди задаются вопросы и ответить надо «Да» или «Нет»

1.Верно ли что к плечевой одежде относится платье, пальто, брюки? (нет)

2.Для рыбы, мяса и овощей можно использовать одну доску? (нет)

3.Белую ткань сшивают только белыми нитками (да)

4.Морковь, огурцы, яблоки – это все овощи (нет)

5.Существуют машины не только с ручным приводом, но и с электрическим (да)

6.Сырые продукты необходимо сначала отваривать перед приготовлением (нет)

7.Приспособление, применяемое для снятия мерок – это сантиметровая лента (да)

8.Инструмент для вязания – это только крючок (нет)

9.Стежок бывает не только ручной , но и машинный (да)

10.Свежесть продуктов надо проверять перед их приготовлением (да)

 

КОНКУРС № 2 «Угадай, что в мешочке»

В мешочки из плотной ткани положили по 8 мелких предметов, относящихся к предмету трудовое обучение. Каждой участнице  необходимо на ощупь угадать, что за предмет лежит в мешочке.

Примеры мелких предметов:

  1. Катушка ниток
  2. Крупная пуговица
  3. Шпулька
  4. Шпульный колпачок
  5. Бегунок от «молнии»
  6. Лапка от швейной машинки
  7. Пряжка от ремня
  8. Кисточка для чистки машинки

         КОНКУРС № 3 «Собери пословицы»

На листах напечатаны начало и конец пословицы, необходимо их собрать.

-Без труда и отдых не сладок.

-Будешь трудиться – будет у тебя и хлеб и молоко водиться.

-Была бы охота – заладиться всякая работа.

-Кто мало говорит, тот больше делает.

-Кто не работает, тот и не ест.

-Как потопаешь, так и полопаешь.

-Долог день до вечера,  коли делать нечего.

-С мастерством люди не родятся, но добытым мастерством гордятся.

-Всякое ремесло честно, кроме воровства.

-Всякому молодцу ремесло к лицу.

-У плохого мастера и пила плохая.

-Делано наспех — и сделано насмех.

-Маленькое дело лучше большого безделья.

-У ленивой пряхи и для себя нет рубахи.

-Глазам страшно, а руки сделают.

-За много дел не берись, а в одном отличись.

 

Конкурс №4 Загадки

По очереди задаются загадки.

За правильную отгадку – жетон-звездочка.

  1. Кручу – верчу, кручу – верчу! Любой шуруп я закручу! (отвертка)

2.Я скрепляю и скрепляю Без шурупов и винтов. (клей)

  1. Бьют Ермилку, что есть сил по затылку!

А он не плачет, только ножку глубже прячет! (гвоздь)

  1. По реке Простыне идет пароход.

А за ним такая гладь – ни морщинки не видать. (утюг)

  1. Из этого ведерка нельзя воды напиться. (наперсток)

6.Стежок за стежком встали рядком. (строчка)

  1. Я красуюсь на стене, не хватает вилки мне. (розетка)
  2. Он похож на телевизор, только во 100 крат умней, Папе пишет он программы, набирает тексты маме. И меня не забывает – весело со мной играет. (компьютер)
  3. Ткани я цветной кусок, называюсь… (лоскуток)
  4. Маленькая, остренькая, с хвостиком. (игла с ниткой )

11.Я вдоль ткани хожу, я мой братец за мной ( основа и уток)

  1. Настеблях белеют чашки, в них и нитки и рубашки (хлопок)
  2. Самый смелый из портных, перешил себе штаны, их длину укоротил, чем нам всем и угодил. ( шорты)
  3. Топили, колотили, мяли, трепали, рвали, крутили, ткали, на стол постилали (лен)

 

КОНКУРС №5 Собери бутерброд

Выдаются карточки со словами . Необходимо собрать как можно больше бутербродов

КУСОЧЕК ЧЕРНОГО ХЛЕБА

КУСОЧЕК БЕЛОГО ХЛЕБА

ЛОМТИК БУЛКИ

КУСОЧЕК БАТОНА

СЫРНИК

ВАФЕЛЬКА

СУШКА С МАКОМ

КОНФЕТА

КУСОЧЕК СЛИВОЧНОГО МАСЛА

ЛОЖКА РАСТИТЕЛЬНОГО МАСЛА

ЛОМТИК ТВЕРДОГО СЫРА

КУСОЧЕК КОЛБАСЫ

КУСОЧЕК ВЕТЧИНЫ

ДОЛЬКА ПОМИДОРА

ЛОМТИК ОГУРЦА

СТАКАН КЕФИРА

ЛОЖКА РИСОВОЙ КАШКИ

ЧАШКА ЗЕЛЕНОГО ЧАЯ

ЛИСТ ПЕКИНСКОГО САЛАТА

ЛИСТ ПЕТРУШКИ

ЛИСТ ПЕКИНСКОГО САЛАТА

 

Конкурс №6 Анаграммы

Командам выдаются карточки с зашифрованными славами:

Фурнитура, кондитер, модельер, булавка, стежок, выкройка, машинка, материал

Заготовка, изделие, шаблон, наперсток, волокно, ножницы, вытачка, складка

АЗОГОТКВА ________________________

ИЕЕЛДЗИ ___________________________

ОНБЛША ___________________________

ПЕРСНАТОК ________________________

ЦЫНИНОЖ _________________________

НОЛОКВО __________________________

ЫВАТКЧА __________________________

КСАЛКДА __________________________

УФНРТИРУА________________________

ЕДОМРЕЬЛ _________________________

ДНКРЕИТ __________________________

КОЕЖТС ___________________________

ЫКОРВЙАК ________________________

АМИШАКН ________________________

ЛАРИЕТМА ________________________

ВАКЛАУБ __________________________

 

Практическое задание «Вязаное крючком сердечка»

Сегодня мы с вами попробуем связать крючком сердечко

 

Подведение итогов.

Рефлексия.

 

 

 

 

 

 

згарнуць

Урок музыкі па тэме "Танцавальная культура майго народа"

разгарнуць

Тэма. Танцавальная культура майго народа

Мэта: пашыраць уяўленні вучняў аб танцавальнай культуры беларускага народа; узбагачаць вопыт выканання, слухання, сачынення музыкі; развіваць музычныя здольнасці і здольнасці да творчасці.

Задачы: пашыраць уяўленні вучняў аб разнастайнасці беларускіх танцаў; выявіць характэрныя асаблівасці беларускіх народных танцаў; удасканальваць слухацкія і выканаўчыя ўменні, уменні выразна рухацца пад музыку; развіваць уменні самастойна выбіраць і выкарыстоўваць сродкі музычнай выразнасці ў творчай дзейнасці; выхоўваць любоў да радзімы.

Абсталяванне: відэафрагмент танца “Юрачка”; відэа песні і танца «Лявоніха» у выкананні ансамбля «Радзімічы», “Беларускія танцы”, відэафрагмент танца “Крыжачок”; песня “Бульба”; малюнкі народных інструментаў.

 

Ход урока

  1. Арганізацыйны момант

Музычнае прывітанне.

  1. Эмацыянальна-псіхалагічны настрой

- Я рада бачыць вас сёння на ўроку, рада вашым усмешкам.

  1. Увядзенне ў тэму урока.

Сёння на ўроку вас чакае шмат новага і цікавага. Дзеці, хто з вас нагадае тэму папярэднягя ўрока? (Танцавальная культура майго народа). Сёння мы будзем гаварыць пра музыку, якая заклікае людзей весяліцца і радавацца. Што гэта за музыка? (Танцавальная.) Так, мы працягнем знаёміцца ​​не проста з танцавальнай музыкай, а з танцамі беларускага народа, выявіць іх характэрныя асаблівасці і праз музыку паспрабуем яшчэ глыбей адчуць душу беларусаў. Тэма ўрока “Танцавальная культура майго народа”.

  1. Праца па тэме ўрока

Звярніце ўвагу на эпіграф:

Мы танцуем, мы гуляем

- Аж зямеліка дрыжыць ...

- Чаму «зямеліка дрыжыць»?

Сапраўды, танец – гэта рух, яркі, узрыўны, часта з прытопамі, падскокамі ... Танцуючы, чалавек выказвае свой стан душы – радасны, вясёлы, гуллівы ...

На працягу сваёй гісторыі беларускі народ стварыў мноства разнастайных танцаў. Малюнкі беларускіх танцаў вельмі прыгожыя. Яны нагадваюць узоры беларускага народнага ткацтва.

Адметная асаблівасць беларускіх танцаў - наяўнасць сюжэту. Рухамі танца выканаўцы расказваюць пра сваё жыццё, працу, адносіны да прыроды. Характэрнай асаблівасцю беларускіх народных танцаў з'яўляецца тое, што многія танцы суправаджаліся спевамі.

- Давайце ўспомнім, з якімі беларускімі песнямі-танцамі мы ўжо знаёмыя. («Мікіта», «Янка-полька», «Юрачка», «Лявоніха».)

(Прагляд відэафрагмента танца "Юрачка".)

- Ці спадабаўся вам танец?

Раскажыце пра танец «Юрачка», які ў яго сюжэт.

Працягнем знаёмства з беларускімі танцамі. Візітнай карткай беларусаў лічаць танец «Лявоніха». Вы чулі такую ​​назву і такі танец? «Лявоніха» - вядомы беларускі танец - самы папулярны і любімы ў Беларусі. У ім ярка выяўлены душа народа, яго нацыянальныя рысы. Выконваецца Лявоніха ў суправаджэнні песні.

(Прагляд відыё песні «Лявоніха» у выкананні ансамбля «Радзімічы».)

«Лявонiха» - танец пар узнік на аснове жартоўнай песні, якая выконвалася ў выглядзе дыялогу паміж Лявонам і Лявоніхай, вакол якіх спявалі і прытанцоўвалі астатнія ўдзельнікі. "Лявоніха" мае і іншую назву - "Крутуха", таму што танцуючыя кружацца парамі. Танец жыццярадасны, дынамічны, выконваецца любой колькасцю пар.

(Прагляд відыёфрагмента танца «Лявоніха».)

Адметнай асаблівасцю беларускіх танцаў з'яўляецца іх жыццярадасны характар. Часцей за ўсё яны выконваюцца калектыўна. Танцы суправаджаюцца гульнёй на народных інструментах - дудзе, скрыпцы, цымбалах, бубне.

  1. Фізкультхвілінка

Беларускія народныя танцы часта натхнялі прафесійных кампазітараў. Мелодыі танцаў выкарыстоўваліся ў сімфоніях, операх, станавіліся асновай самастойных твораў. Найбольш вядомыя «Беларускія танцы», створаныя Іосіфам Жыновічам.

Іосіф Жыновіч - першы прафесійны выканаўца на беларускіх цымбалах, кампазітар, педагог. Нарадзіўся ў 1907 годзе ў вёсцы Арашковічы Пухавіцкага раёна. Самастойна навучыўся іграць на цымбалах. Выступаў у якасці саліста-цымбаліста ў Беларускім дзяржаўным тэатры, таксама іграў у дзяржаўным аркестры БССР, дзе прайшоў шлях ад саліста да кіраўніка. Жыновіч узбагаціў рэпертуар для прылады. Ён стварыў шмат твораў, сярод якіх вядомыя «Беларускія танцы».

Цымбалы - гэта шматструнны музычны інструмент. Мае маляўнічае гучанне, яркае, звонкае. Цымбалы часта гучалі на вяселлях, вечарынках, святах. Цымбалы - асноўны інструмент дзяржаўнага народнага аркестра імя І. Жыновіча. Кампазітар у сваім творы выкарыстаў фрагменты мелодый беларускіх танцаў, сплёў іх у «музычны вянок».

(Слуханне музыкі «Беларускія танцы».)

- Якія беларускія танцы вы пачулі ў гэтым музычным творы”? ( «Мікіта», «Юрачка», «Янка-полька», «Таўкачыкі».)

Беларускі кампазітар І. Жыновіч стварыў дзіўны вянок з беларускіх народных танцаў.

Настаў час бліжэй пазнаёміцца ​​з яшчэ адным танцам, які гучыць у творы І. Жыновіча. Гэта назва паходзіць ад беларускага слова «крыж», што ў перакладзе азначае «крыж». І сапраўды, малюнак гэтага танца нагадвае вышыўку крыжам.

(Прагляд відэа танца «Крыжачок».)

- Якія характэрныя асаблівасці гэтага танца?

- Параўнайце малюнак танца з беларускім арнаментам.

- Хто стварае малюнкі танца? (Харэограф.)

Мы ўжо ведаем, што беларускія народныя танцы часта суправаджаюцца спевамі. Яны вылучаюцца вясёлым настроем, хуткім тэмпам.

Кожная краіна славіцца тым, што яна вырошчвае. Адна-сланечнікамі, другая - бананамі, трэцяя - пшаніцай. Нашу рэспубліку часта называюць "бульбяным краем». А зараз мы вывучым адну з найбольш папулярных беларускіх народных песень-танцаў. Пра што песня, вам падкажуць гэтыя радкі:

Мы – з бульбянага краю,

Дзе кожны бульбу саджае,

Дзе песняю поле званчэе,

Дзе ласкава  сонейка грэе.

- А вы ведаеце, што бульбу лічаць другім хлебам?

Чаму?

Паслухайце песню, якая так і называецца: «Бульба».

- Які характар ​​песні? Як яна гучыць? (Лёгка, хутка, імкліва.)

  1. Рэфлексія
  2. З якімі танцамі вы пазнаёміліся?
  3. Чым адрозніваюцца адзін ад аднаго гэтыя танцы? (У кожнага з іх ёсць свае адметныя рысы, свая група рухаў, сваё музычнае суправаджэнне, але ўсе яны адносяцца да аднаго жанру.)
  4. Самаадзнака

Сёння мы заканчваем урок, прысвечаны беларускаму музычнаму фальклору. Але гэта не значыць, што мы не сустрэнемся больш з народнай песняй і танцам. Скажыце, што дапамагло беларускаму народу скласці такія цудоўныя, рознабаковыя песні і танцы?

Мудрая прыказка беларускага народа кажа: «Думай добра, рабі добра - і будзе добра». Хочацца, каб вы памяталі, што мы беларускі народ. Паважалі і захоўвалі нашы традыцыі, звычаі. Ведалі і выконвалі свае беларускія песні і танцы. Я дзякую вам за сённяшнюю вельмі цікавую працу, за тыя цудоўныя творчыя зносіны, якія панавалі на нашым ўроку.

згарнуць

Урок матэматыкі, 2 клас

разгарнуць

Тэма: Паўтарэнне вывучанага матэрыялу

Мэта і задачы:

- абагульненне вывучанага матэрыялу;

- стварыць ўмовы для практыкавання ў распазнаванні ломанай і знаходжанні яе даўжыні;

- садзейнічаць замацаванню ўмення рашаць прыклады і задачы ў межах 20; адпрацоўваць навык вусных і пісьмовых вылічэнняў;

- развіваць увагу, назіральнасць, лагічнае мысленне;

- матэрыяламі ўрока выхоўваць любоў да прыроды.

Тып урока: урок паўтарэння вывучанага.

Абсталяванне: карткі з геаметрычнымі фігурамі, заданні для гульні “Знайдзі памылкі”, камп’ютар.

Ход урока

I.  Арганізацыйны момант

Празвінеў ужо ўрок.

Пачынаецца ўрок.

Ты  за парту ціха села

І на дошку паглядзела.

- З якім настроем пачынаем урок?

 - Якая пара года? Якія месяцы восені ты ведаеш?

- Якія перыяды можна выдзеліць?

- Зараз якая восень?

- Сёння на ўроку мне будуць дапамагаць  ацаніць тваю работу апошнія фарбы восені.

II. Праверка дамашняга задання.

- Як знайсці, на колькі адзін лік большы або меншы за другі?

- На колькі менш у класе хлопчыкаў, чым дзяўчынак?

(Правільна выканала дамашняе заданне і я табе дару першы лісток клёна.)

ІІІ. Вуснае лічэнне «Зарадка для розуму»

-  Назаві лікі ў парадку ўзрастання

1дзяс.5 адз.; 2 дзяс.; 1 дзяс.;  7 адз.;  12 адз.;  2адз.

(2, 7, 10, 12, 15, 20)

З дадзеных лічбаў склалі пацеркі,

 А ў тых месцах, дзе лічбаў  няма

Пастаў мінусы і плюсы,

Каб атрымаць адказ знава.

5*4*1 =10                      4*3*1 = 6

Работа на камп’ютары.

Рашэнне прыкладаў у межах 20.

Задача

У Тані 6 сшыткаў, гэта на 5 сшыткаў менш, чым у Марыны. Колькі сшыткаў у Марыны? У Тані і Марыны разам?

(Выдатна справілася з заданнем і атрымаеш зараз яшчэ адну фарбу восені.)

 

ІV. Паведамленне тэмы.

Сёння ў нас задача паўтарыць вывучаны матэрыял;  паказаць, чаму навучыліся на працягу чвэрці.

 

Зараз я прапаную табе начарціць у сшытку два адрэзкі. Адзін даўжынёю 1дм 2 см, а другі  - на 2 см меншы. Якая даўжыня другога адрэзка атрымалася?

 

  1. V. Фізкультхвілінка.

Прыйшоў час адпачыць. Сёння будзем адпачываць не так, як звычайна. Я на перапынку, недзе пагубіла геаметрычныя фігуры. Дапамажы,  калі ласка, іх знайсці. Назаві кожную з іх.

Выдатна

Зараз знайдзі  ломаную. Колькі звёнаў яна мае? Вызнач  даўжыню.

(Атрымай яшчэ лісток.)

 

Гульня “Знайдзі памылкі”

6+5=12                   7+9 = 16

7+7=14                   9+9=19

8+5=14                   6+8=15    

Выдатна

 

VІ. Работа па падручніку

№7 (уставіць прапушчаныя лікі) Выканай самастойна.

(Атрымай яшчэ лісток)

№ 5 Гульня “Электронік”

Выдатна

№ 6(чытанне, разбор і рашэнне задачы)

І з гэтым заданне справілася

№8 (чытанне, самастойнае рашэнне)

Выдатна

 

VІІ. Дамашняе заданне

№ 9, с. 65

VІІІ. Падвядзенне вынікаў.

Начарці лінеечку поспеху.

Паглядзі на колькасць фарбаў, якія ты назбірала на працягу ўрока і вызнач, як працавала на працягу ўрока.

- Успомні, з якой тэмай мы сёння пазнаёміліся?

- Што запомнілася з урока?

- Як знайсці даўжыню ломанай?

ІХ. Рэфлексія

 - З якім настроем заканчваеш урок?

 - Што было цяжка?

 - Што спадабалася рабіць больш за ўсё?

 

згарнуць

Урок матэматыкі па тэме "Працэнты", 6 клас

разгарнуць

Настаўнік:  Забэла Святлана Уладзіміраўна

Месца правядзення ўрока:  Дзяржаўная ўстанова адукацыі “Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс дзіцячы

сад - базавая школа Клецкага раёна”

Прадмет: матэматыка

Клас: 6

Тэма: «Працэнты»

Тып урока: урок адкрыцця новых ведаў

Дыдактычная мэта:  стварыць умовы для фарміравання і засваеня новых ведаў

Адукацыйная мэта: пашырэнне паняційнай базы  праз уключэнне  новага  паняцця - працэнт

Выхаваўчая мэта: выхаванне ўстойлівай матывацыі да навучання, культуры вучэбнай працы, здольнасці да адэкватнай самаацэнкі  вынікаў сваіх дзеянняў.

Метады:

Па крыніцы ведаў: слоўнікавыя, наглядныя;

Па ступені ўзаемадзеяння настаўнік-вучань: эўрыстычная гутарка;

Адносна дыдактычных задач: падрыхтоўка да ўспрымання;

Адносна  характару пазнавальнай дзейнасці: рэпрадуктыўны, часткова-пошукавы, праблемны.

Месца правядзеннявучэбны кабінет матэматыкі і інфарматыкі

Абсталяванне: Вучэбны дапаможнік “Матэматыка” для 6 класа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай мовай навучання В. Д. Герасімава, В. М. Пірутка, дошка, камп’ютар, прэзентацыя «Працэнты».

Рэсурсы:   прэзентацыя, інтэрактыўны сэрвіс  LearningApps.org  

Фарміруемыя  вучэбныя дасягненні (ВД):

Прадметныя: умець тлумачыць, што такое працэнт; прадстаўляць працэнты ў выглядзе дзесятковых дробаў і дробу ў выглядзе працэнтаў.
Асобасныя: фарміраванне ўстойлівай матывацыі да навучання; пазнавальнай цікавасці да ўрокаў матэматыкі,здольнасці да адэкватнай самаацэнкі  вынікаў сваіх дзеянняў.

Мэтапрадметныя

Рэгулятыўныя: фарміраванне ўмення вызначаць і фармуліраваць мэту ўрока; планаваць свае дзеянні ў адпаведнасці з пастаўленай мэтай; працаваць па складзеным плане; адрозніваць спосаб і вынік сваіх дзеянняў з зададзеным эталонам; разумець перспектывы далейшай працы.

Пазнавальныя: уменне ставіць і фармуліраваць праблему; уменне рабіць здагадкі і абгрунтоўваць іх; уменне кантраляваць і ацэньваць працэс і вынікі дзейнасці. Фарміраванне разумовых аперацый: аналіз, параўнанне, абагульненне. Уменне арыентавацца ў сваёй сістэме ведаў (адрозніваць новае ад ужо вядомага); набываць новыя веды.
Камунікатыўныя: фарміраванне ўмення афармляць свае думкі ў вуснай і пісьмовай форме; слухаць і разумець іншых.
Асноўныя паняцці: працэнт, дзесятковыя дробы.
 

Тэхналагічная карта ўрока

№ п/п

Этапы урока

Дзейнасць настаўніка

Дзейнасць вучня

 Фарміраванне вучэбных дасягненняў

1.

Матывацыя

(самавызначэнне) да вучэбнай дзейнасці

Настаўнік стварае эмацыянальны настрой на ўрок.
- Добры дзень, мае паважаныя вучні! Я вельмі рада бачыць вас на ўроку. Спадзяюся, што ў вас добры настрой, як у сонейка на слайдзе, і вы гатовыя пачаць працу.
Французскі філосаф Ж.Ж. Русо (1712-1778г) сказаў: «Вы таленавітыя дзеці! Калі-небудзь вы самі прыемна здзівіцеся, якія вы разумныя, як шмат добрага ўмееце, калі будзеце пастаянна працаваць над сабой, ставіць новыя мэты і імкнуцца да іх дасягнення… » Як вы разумееце гэтыя словы?
Мы сёння з вамі працягнем вывучэнне дзіўнай навукі матэматыкі.
Слухаюць і выказваюць сваё меркаванне.
Не трэба спыняцца на дасягнутым, а трэба рухацца наперад, ставіць перад сабой мэты і дасягаць іх.

 

А: фарміраванне ўстойлівай матывацыі да навучання; пазнавальнай цікавасці да ўрокаў матэматыкі.
К: уменне афармляць свае думкі ў вуснай форме.

2.

Актуалізацыя і фіксаванне індывідуальных цяжкасцей у пробным дзеянні

 

-  Каб працаваць нам хутка, патрэбна для трэніроўка для розуму 
Вусная работа (па слайдах)
1) Знайдзі памылку.
2) Знайсці трэць ліку, чвэрць ліку.
3) Задача. Пяцікласнік Мікалай збіраў грошы на новы сотавы тэлефон. За два гады ён назапасіў 65 руб. У   офісе «МТС» праходзіць акцыя, рэкламу вы бачыце на экране. Мікалаю спадабаўся тэлефон за 80 руб. Ці зможа Мікалай купіць дадзены тэлефон са скідкай  па акцыі?
 

П: уменне аналізаваць

К: уменне афармляць свае думкі ў вуснай форме

3.

Выяўленне месца і прычыны цяжкасцей

- Вашы прапановы па рашэнні задачы?

- Што незразумела?

-У чым паўсталі цяжкасці?

- Дзеці, а вы ведаеце, што азначае знак % у рэкламе? Як ён называецца?

 - Дадзены знак абазначае працэнты.

Падніміце руку тыя, хто знаёмы са словам «працэнт», і са знакам працэнт.

- Дзе вы сустракаліся? (Апішыце сітуацыі, у якіх вы сустракаліся з працэнтамі). Настаўнік падводзіць вучняў да высновы: вывучэнне тэмы «Працэнт» неабходна не толькі ў рамках прадмета матэматыкі, але і для задавальнення бытавых патрэбаў любога чалавека. -Якой будзе тэма нашага ўрока?

- Сапраўды, тэма нашага ўрока «Працэнты».

Адкрываем сшыткі, запісваем дату, класная работа і тэму ўрока «Працэнты».

Уступаюць у дыялог з настаўнікам
Новы знак.
У магазіне, у банку, пры нарыхтоўках ...
- Працэнты

 

 П: уменне ставіць і фармуліраваць праблему;
уменне арыентавацца ў сваёй сістэме ведаў.
К: уменне афармляць свае думкі ў вуснай форме.

 

 

 

 

 

4.

Пабудаванне праекта выхаду з цяжкасцей

 

- Якую мэту вы паставіце перад сабой на ўроку?

Мэтамі нашага ўрока будуць:

 - даведацца, што такое працэнт;

-вучыцца пераводзіць працэнты ў дзесятковы дроб і наадварот.

 - Як спланіруем сваю работу на ўроку?  

План работы:

Даведаюся, што называецца працэнтам.

Буду вучыцца прадстаўляць працэнты ў выглядзе дзесятковага дробу і наадварот.

Праверу сябе.

Ацаню сябе.

Адказы:
Даведацца, што такое працэнт.
Як выкарыстоўваць працэнты пры рашэнні задач.
Як па-іншаму запісваць працэнты.
Складаюць план работы па схеме.

Даведаюся   ..

Буду вучыцца    ..

Праверу

Ацаню

 Р: уменне вызначаць і фармуліраваць мэту ўрока; планаваць свае дзеянні ў адпаведнасці з пастаўленай мэтай; працаваць па складзеным плане.

.

5.

Рэалізацыя пабудаванага  праекта

Арганізуе работу па вывучэнні паняцця працэнт.
 Дык што ж называюць працэнтам? Наступнае заданне вам падкажа, што такое працэнт. Выконваем заданне ў парах.
Заданне 1. Запоўніце табліцу, і зрабіце высновы.

Лік

100

5

234

12,4

Сотая частка ліку

       

 

Велічыня

 1м

 1 дм

 1 га

 1 а

1 ц

Сотая частка велічыні

         
Якую частку ліку, велічыні мы знаходзілі?
Яшчэ ў старажытнасці людзі заўважылі, што сотыя долі велічынь зручныя ў практычнай дзейнасці. Таму для іх была прыдумана адмысловая назва - адсотак (ад лацінскага “на сто”).
Як вы думаеце, што называецца адсоткам?

- 1%  = 1/100

- правяраем сябе па падручніку с. 87-88

- Мы даведаліся, што такое працэнт. Які наступны крок у вывучэнні тэмы?

- У колькі разоў ўся велічыня будзе больш за 1%?

-Я папрашу вас выканаць наступнае заданне.

Заданне 2. Запоўніць пропускі, і зрабіць вывад.

1  гэта  100%          0,14 - %

2  –      %                  1,2  - %

0,5 -  %                    0,09   -  %

0,7 -   %

Вывад:  Каб перавесці дзесятковы  дроб у працэнты трэба

 Заданне 3. Запоўніць пропускі, і зрабіць вывад

100%  = 1     10%  =

300 % =        1% =

50%  =          5% =

 60% =          8% =

Вывад:  Каб перавесці працэнты  ў дзесятковы  дроб трэба

Адказваюць на пытанні.
Адказы вучняў:
- Працэнт – гэта сотая частка любой велічыні
Праца з падручнікам
 - Вучыцца прадстаўляць працэнты ў выглядзе дзесятковага дробу
- так як 1% роўны сотай частцы велічыні, то ўся велічыня ў сто разоў больш і будзе роўная 100%.
Памножыць на 100.
Падзяліць лік працэнтаў на 100.

 

Р: уменне 

працаваць па складзенаму плану П: фарміраванне разумовых  аперацый: аналіз, параўнанне, абагульненне; уменне рабіць вывады і абасноўваць іх

К: уменне афармляць свае думкі ў вуснай і пісьмовай форме; слухаць і разумець мову іншых.

6.

Замацаванне з прагаварваннем

Арганізуе работу па замацаванні новага матэрыялу.
1. Работа па падручніку № 1, 2, 3, 4, 5 с.88-89
Выконваюць заданне каля дошкі, а затым з каменціраваннем з месца.

 К: уменне афармляць свае думкі ў вуснай і пісьмовай форме; слухаць і разумець мову іншых.

7.

Фізкультмінутка, рэлаксацыя

А цяпер, рабяты, ўсталі.
Рукі хуценька паднялі.
Пальцы сжаць, затым разжаць.
Рукі ўніз, так пастаяць.
Ну-ка плечы распрастайце, паднімайце, апускайце.
Налева, направа павярніцеся
Адзін аднаму ўсміхніцеся.
А цяпер, вы ўсе сядайце
І за справу ўсе хапайцеся.
   

8.

Самастойная  работа з самаправеркай па эталону

Арганізуе  самастойную работу з  інтэрактыўным сэрвісам  LearningApps.org 

 

Праверыць сябе.
Выконваюць самастойную працу.
Правяраюць па эталону і выконваюць самаацэнку.
Выяўляюцца цяжкасці.

 

П: уменне кантраліраваць і ацэньваць працэс і вынік дзейнасці.
Р: адрозніваць спосаб і вынік сваіх дзеянняў з зададзеным эталонам.

9.

Рэфлексія вучэбнай дзейнасці на ўроку

-  Над якой тэмай мы працавалі сёння на ўроку?
 - Якую мэту мы паставілі перад сабой на ўроку?
-  Ці змаглі  мы яе дасягнуць?
- Давайце паглядзім гэта па картцы «Правер сябе»
Працэнт  - гэта ...
Каб перавесці дзесятковы дроб у працэнты трэба ...
Каб прадставіць працэнты ў выглядзе дзесятковага дробу трэба ,,,
Каб перавесці звычайны дроб у працэнты трэба ...
 Д/З: 1) абавязкова с. 90, № 17,18
  На выбар: падрыхтаваць невялікае паведамленне пра тое, калі адкрыты  працэнты, як з'явіўся знак працэнта %.
- А зараз ацаніце сваю працу на ўроку у лісце індывідуальных дасягненняў
 

 Сцвярджэнне

Пастаўце  знак + або ?

1.       Тэма ўрока мне зразумела

 

2.       Я дасягнуў мэты ўрока

 

3.       Я ведаю, што такое працэнт

 

4.       Я умею прадстаўляць працэнты  ў выглядзе дзесятковага  дробу

 

5.       Я умею прадстаўляць дзесятковы дроб у выглядзе працэнтаў

 

Мне неабходна папрацаваць над…

- Я бачу, што вы стараліся, працавалі добра, і таму ўсё атрымалася амаль ва ўсіх. Але што мы не змаглі выканаць на ўроку? Якое пытанне засталося не вырашаным?
Чаго нам не хапае для гэтага?
Таму, якую мэту мы паставім на наступныя ўрокі па тэме «Працэнты»?
Малайцы, я задаволеная вашай работай на ўроку.
Уступаюць у дыялог з настаўнікам.
Праводзяць рэфлексію сваёй дзейнасці.
Выконваюць самаацэнку сваёй вучэбнай дзейнасці.
Адказы:
- Мы не адказалі на пытанне, ці зможа пяцікласнік купіць ўпадабаны яму сотавы тэлефон.
Навучыцца рашаць задачы на ​​працэнты.

 

А: уменне ацэньваць сябе на аснове крытэрый паспяховасці.
К: уменне афармляць свае думкі ў вуснай і пісьмовай форме; слухаць і разумець мову іншых.
Р: разумець перспектывы далейшай працы

 

.

 

Дадатак да ўрока

Дадатак  1

Заданее 1. Запоўні  табліцы,   і зрабі вывад  

Лік

100

5

234

12,4

Сотая частка  ліку

       

 

Велічыня

 1 дм

 1 га

 1 а

1 ц

Сотая частка велічыні

         

Вывад.   Працэнт –гэта …_____________________________

 

 

Дадатак 2

Заданне 2. Запоўні  пропускі і зрабі вывад.

  1. =  100%                  0,7 =     70 %

2  =           %                 0,5 =            %

0,14  =       %                1,2  =           %

0,09  =       %

Вывад:  Каб перавесці дзесятковы  дроб у працэнты трэба

_____________________________________________________________

 

 Заданне 3. Запоўні  пропускі і зрабі вывад

100%  = 1                        60% =  0,6

300 %  =                           50%  =

10%  =                             1%   =  

5%  =                                8%   =

Вывад:   Каб перавесці працэнты  ў дзесятковы  дроб трэба

_____________________________________________________________

 

Дадатак  3

«Правер сябе»

Працэнт – гэта

Каб перавесці дзесятковы  дроб у працэнты трэба

Каб перавесці працэнты  ў дзесятковы  дроб трэба

Каб перавесці звычайны дроб у працэнты  трэба

 

Дадатак 4

Ліст індывідуальных дасягненняў

П.І.  _________________________________

 

Сцвярджэнні

Пастаўце  знак + або ?

1.       Тэма ўрока мне зразумела

 

2.       Я дасягнуў мэты ўрока

 

3.       Я ведаю, што такое працэнт

 

4.       Я умею прадстаўляць працэнты  ў выглядзе дзесятковага  дробу

 

5.       Я умею прадстаўляць дзесятковы дроб у выглядзе працэнтаў

 

Мне неабходна папрацаваць над…____________________________________

 

 

згарнуць

Урок беларускай літаратуры па тэме "Загадкі", 5 клас

разгарнуць

Прадмет: беларуская літаратура

Клас: 5

Тэма: Загадкі

Мэта і задачы: 

- стварыць умовы  для знаёмства вучняў з жанрам загадкі, яе кампанентамі;

- садзейнічаць развіццю  ўмення  выразна  чытаць,  адгадваць  і  складаць  загадкі;  спрыяць  знаёмству  з пажоджаннем  загадкі  і  прычынамі  ўзнікнення;  стварыць  умовы  для  развіццю  кемлівасці, уяўлення, творчай фантазіі вучняў, цікавасці да набыткаў беларускага фальклору.

Эпіграф:

Яе мы сябрам называем,

Яна нам тайны адкрывае,

Мы з ёй павінны век дружыць,

Бо вучыць нас на свеце жыць.

Абсталяванне: вучэбны дапаможнiк для 5 класа (2009, ч.1); індывідуальны рабочы ліст па тэме “Загадкі”, карткі з індывідуальнымі заданнямі, выстава кніг “Чытаем загадкі”.

                                               Ход урока

         І. Арганізацыйны момант

         Настаўнік.  Добры  дзень!  Сядайце!  Я  рада  вас  вітаць  на  ўроку  беларускай  літаратуры,  які  я хачу пачаць з верша Анатоля Вярцінскага:

         Ты ў такім шчаслівым узросце,

         Калі сэрца не знае злосці,

         Калі ўсё яшчэ наперадзе –

         І дарогі, і масты,

         Калі ўсё – на тым беразе,

         А на гэтым – толькі ты.

         Ты ў такім шчаслівым узросце,

         Калі сэрца не знае злосці,

         Калі яму лёгка – лёгка біцца,

         Калі вельмі хочацца вучыцца.

 

         ІІ. Вызначэнне тэмы і мэт урока

         Настаўнік.  Я спадзяюся, што ўсім вам вельмі хочацца атрымаць новыя веды ў галіне  вуснай народнай  творчасці,  таму  з  задавальненнем  і  ахвотай  будзеце  працаваць  сёння  на  ўроку.  А якая тэма нашага ўрока – здагадайцеся самі па эмблеме. (Дэманструецца эмблема, дадатак 1).

Так, тэма нашага ўрока  –  загадкі. Давайце разам паспрабуем сфармуляваць мэту ўрока. Што мы павінны будзем навучыцца рабіць з загадкамі?

         Запіс на дошцы:

           чытаць,

           адгадваць,

           групаваць

           складаць.

         Вельмі  добра.  А  працаваць  вы  будзеце  сёння  не  ў  сшытках,  а  на  індывідуальных  рабочых лістах, якія ляжаць у вас на партах. Запішыце на дату, тэму ўрока.

 

         ІІІ. Паўтарэнне вывучанага пра жанры вуснай народнай творчасці

         Настаўнік.  Загадка як жанр вуснай народнай творчасці. Давайце разам успомнім, якія жанры вуснай  народнай  творчасці  вы  ўжо  ведаеце.  Для  гэтага  у  вас  ёсць  апорныя  схемы,  якія неабходна запоўніць на індывідуальных рабочых лістах.

 

                            Жанры вуснай народнай творчасці.

 

Прыказка казка легенда прымаўка     паданне  загадка    песня  міф

 

         Настаўнік.  У  якасці  эпіграфа  я  абрала  загадку.  Паслухайце  яе  і  паспрабуйце  адгадаць,  які прадмет тут схаваны, хто будзе нашым Памочнікам і дарадцам на ўроку.

            Яе мы сябрам называем,

            Яна нам тайны адкрывае,

            Мы з ёй павінны век дружыць,

            Бо вучыць нас на свеце жыць. (Кніга)

 

         ІV. Вывучэнне новага матэрыялу

  1. Работа з пдручнікам.

         Настаўнік.  Першае,  што  паспрабуем  вызначыць,  чаму  ўзнік  такі  жанр  вуснай  народнай творчасці, як загадка, якія  прычыны можна  назваць. А дапаможа нам падручнік. Звернемся да артыкула  ў  на  старонцы  62  –  63.  Пры  чытанні  вам  неабходна  запісаць  на  індывідуальных лістах асноўныя прычыны ўзнікнення загадак.

            Прычыны ўзнікнення загадак.

            1)  Людзі стараліся перахітрыць варожыя сілы.

            2)  Людзі развівалі кемлівасць, знаходлівасць, розум.

            3)  Адлюстроўвалі сваё светаўспрыманне.

  1. Індывідуальнае паведамленне вучня па тэме “Першапрычына ўзнікнення загадак”.

            Пытанне класу: чаму першыя загадкі былі прысвечаны з’явам прыроды? Патлумачце.

            Загадкі  –  адзін  з  самых  старажытных  жанраў  вуснай  паэтычнай  творчасці  народа. Яны даносяць  да нас  асаблівасці  светаўспрымання  нашых  продкаў,  якія  стваралі  загадкі не проста  для  забавы.  Адухаўляючы  прыроду,  старажытны  чалавек  і  ў  загадках  пакланяўся небу, сонцу, зорам, агню, дрэвам. Гэта азначае, што першыя загадкі прысвячаліся менавіта

з’явам  прыроды,  якая  мела  ўладу  над  чалавекам.  Загадкі  развіваюць  назіральнасць  і разважлівасць, здагадлівасць і кемлівасць,трэніруюць памяць.

 

  1. Работа ў парах. Фармуліроўка азначэння паняцця “загадка”.

         Настаўнік.  Давайце паспрабуем сфармуляваць азначэнне паняцця загадка. Звярніцеся да індывідуальнага рабочага ліста і ўстаўце патрэбныя словы.

            (Загадка  –  гэта  …………  апісанне  ……………  прадмета  ці  з’явы,  якое патрабуе…………….. )

            -  Прачытайце яшчэ раз і раскажыце адзін аднаму ў парах азначэнне загадкі.

 

  1. Работа з падручнікам.

         Настаўнік. З урокаў рускай мовы вы ўжо ведаеце, як складаліся загадкі, вы самі спрабавалі іх скласці.  Каб  успомніць  дадзены  матэрыял,  я  прапаную  яшчэ  раз  звярн уцца  да  падручніка  і вызначыць, на якіх асноўных спосабах грунтуецца будова загадак.

         Спосабы будовы загадак.

            Супастаўленне

            Параўнанне

            Апісанне

            Пераноснае значэнне.

        

Фізкультхвілінка.

 

         Настаўнік па чарзе задае пытанні, а вучні хорам адказваюць “Вось так!”  і жэстам паказваюць патрэбнае дзеянне.

            - Як жывеш? – Вось так! (Паказваюць вялікі палец.)

            - Як ідзеш? – Вось так! (Прабегчыся пальцамі абедзвюх рук па стале).

            - Як бяжыш? – Вось так! (Сагнуць рукі ў локцях і паказаць, як рухаюць імі ў час бегу.)

            - Ноччу спіш? – Вось так! (Рукі – пад шчаку, пакласці на іх галаву.)

            - Як глядзіш? – Вось так! (Паміргаць вачыма).

            - Як бярэш? –  Вось так!

            - Як даеш? – Вось так!

            - Як жартуеш? – Вось так! (Надзьмуць шчокі і злёгку стукнуць па іх далонямі).

            - Як гразіш? – Вось так! (Пагразіць пальчыкам).

            - Як смяешся? – Вось так! (Усе ўсміхаюцца).

 

  1. Паведамленне настаўніка пра віды загадак.

         Настаўнік.  Загадкі не толькі цікавыя, займальныя, яны і мілагучныя, складаныя, падобныя да кароценькіх  вершаў.  Мова  загадак  –  жывая  народная  мова,  вобразная,  сакавітая,  трапная, надзвычай выразная. У загадках выяўляецца фантазія народа, яго розум, кемлівасць, пачуццё гумару.

Некаторыя  загадкі  нагадваюць  задачы:  Ляцелі  галкі,  стаялі  палкі.  Як  сядуць  яны  па адной – галка лішняя, як сядуць яны па дзве – палка лішняя. Колькі было галак і колькі палак? Тры палкі і чатыры галкі

         Іншыя загадкі ўяўляюць сабой кароценькія пытанні: Хто расказвае моўчкі? (кніга)

            Ёсць загадкі, якія маюць жартаўлівы характар – гэта загадкі-жарты. Што робіць дворнік, калі ў яго на галаве сядзіць верабей? (спіць)

            У    многіх загадках падаецца вобразнае апісанне прадмета, прадмет адгадваецца па яго асноўных якасцях. Гэта загадкі – апісанні. Маленькае, залацістае, усё поле асвеціць.(сонца)

         Больш сучасны від загадак – крыжаванкі, рэбусы, шарады і інш.

            Пытанне вучням: назавіце асноўныя віды загадак.

 

  1. Хвілінка кемлівасці.

         Настаўнік. Я хацела, каб наш урок быў не толькі карысным, але і яркім, каляровым. Для гэтага  папрасіла  старэйшых  вучняў,  каб  яны  намалявалі  мне  малюнкі  да некаторых загадак.  Але,  напэўна,  яны  не  вельмі  ўважліва  мяне  слухалі  і  дапусцілі  памылку. Паглядзіце, што ў іх атрымалася. Як вы думаеце, якую памылку дапусцілі вучні? (Успрынялі змест загадкі ў прамым сэнае, а не вобразна) . (Дадатак 2)

            -  Калі вам спадабаліся малюнкі, можаце зрабіць дома свае да другіх загадак. Гэта будзе варыятыўная частка дамашняга задання.

 

  1. Калектыўная работа .

         Мы  даведаліся  пра  прычыны  ўзнікнення  загадак,  вызначылі  будову,   віды  загадак,  а  з паведамлення  аднакласніцы  вызначылі,  якія  загадкі  былі  самыя  першыя  па  часе  ўзнікнення. Так, правільна, гэта загадкі, прысвечаныя з’явам прыроды, якая мела ўладу над чалавекам. А якія яшчэ ёсць тэмы загадак, вы даведаецеся з індывідуальнага рабочага ліста.

            Тэмы беларускіх загадак.

  1. З’явы прыроды.
  2. Чалавек і яго побыт.
  3. Раслінны свет.
  4. Жывёльны свет.
  5. Чалавек, часткі яго цела.
  6. Праца і яе прылады.
  7. Хатняя гаспадарка.
  8. Тэхніка і культура

 

         ІІІ. Замацаванне ведаў вучняў

  1. Калектыўнае адгадванне загадак.

         Настаўнік.  А  цяпер  мы  з  вамі  навучымся  вызначаць  тэму  і  групаваць  загадкі.  У  нашым падручніку  змешчана  вялікая  колькасць  загадак.   Давайце  звернемся  да  іх  і   паспрабуем адгадаць і вызначыць тэму наступных загадак:  на № 2 –  сонца (з’ява прыроды); № 27  –  бярозы

(раслінны свет);  № 40 – кот (жывёльны свет); № 50 – лесвіца (чалавек і яго побыт).

 

  1. Работа па варыянтах.

         І. Адзначыць алоўкам тры загадкі на тэму “З’явы прыроды”.

            ІІ. Адзначыць алоўкам тры загадкі на тэму “Раслінны свет”.

            ІІІ. Адзначыць алоўкам тры загадкі на тэму “Жывёльны свет”.

  1. Работа ў парах або малых групах. (Дадатак 3)

         Разгадайце  крыжаванку.  У  выдзеленым  слупку  прачытайце  слова,  якое  называе  якасць  таго чалавека,  які  ўмее  складацьзагадкі.  У  выніку  мы  атрымаем  агульны  партрэт  стваральніка загадак.

            І-ая пара:

  1. Вышэй за ўсіх стаіць, навокал глядзіць, люльку курыць. (Комін)
  2. Малы малышак упаў з вышак, ён не забіўся, толькі шапачкі пазбыўся.(Жолуд)
  3. Еду, еду – і ні дарогі, ні следу.(Лодка)
  4. Круглы хлявец поўны белых авец. (Гарбуз)
  5. Ехаў камісар, на акне ўзор напісаў. (Мароз).
  6. Вечарам нараджаецца, ноч жыве, а раніцай памірае. (Раса)  
  7. Рук і ног не мае, а дзверы адчыняе. (Вецер)
  8. Не калода і не пень, а ляжыць цэлы дзень, не жне і не косіць, а есці просіць. (Гультай)

 

 

К

О

М

І

Н

 

Ж

О

Л

У

Д

 

 

 

Л

О

Д

К

А

 

 

Г

А

Р

Б

У

З

 

 

М

А

Р

О

З

 

Р

А

С

А

 

 

 

В

Е

Ц

Е

Р

 

Г

У

Л

Ь

Т

А

Й

         Ключавое слова – мудрасць.

         ІІ-ая пара:

  1. Стукае, грукае, нідзе яго не знойдзеш. (Гром)
  2. Пад соснамі, пад ёлкамі ляжыць клубок з іголкамі. (Вожык)
  3. Чорны сабака не брэша, не кусае, а ў хату не пускае. (Замок).
  4. З выгляду – мячык на восі стаячай, а сіла такая – усю зямлю трымае. (Глобус).
  5. Без кораня, а расце. (Камень)

 

 

 

Г

Р

О

М

 

 

 

 

 

В

О

Ж

Ы

К

 

 

 

 

 

З

А

М

О

К

Г

Л

О

Б

У

С

 

 

 

 

 

К

А

М

Е

Н

Ь

 

 

         Ключавое слова –  розум.

 

            ІІІ-ая пара:

  1. Чыроны конік па дрэве бяжыць. (Агонь)
  2. Хто ў чырвоных ботах ходзіць па балотах? (Бусел)
  3. Сядзіць, сядзіць на небе – і знікае. (Месяц)
  4. З людзьмі сябруе, хату вартуе, жыве пад лаўкай, хвост абаранкам. (Сабака)
  5. Доўгі насок, тонкі галасок, хто яго заб’е, той сваю кроў пралье. (Камар)

 

 

 

 

 

А

Г

О

Н

Ь

 

 

 

 

 

Б

У

С

Е

Л

 

 

 

 

 

 

М

Е

С

Я

Ц

С

А

Б

А

К

А

 

 

 

 

 

К

А

М

А

Р

 

 

 

 

         Ключавое слова – гумар

        

         ІV-ая пара.

  1. Прымяркуй адгадкі да загадак. Правядзі адпаведныя лініі.

Брат з братам цераз дарогу жывуць, адзін другога не бачаць

Жолуд

Малы малышак упаў з вышак, ён не забіўся, толькі шапачкі пазбыўся.

Вочы.

Пасярод двара стаіць гара, спераду вілы, ззаду мятла.

Свіння.

Поўна бочка віна, нідзе дзірачкі няма.

Ноч.

Прыйшла чорная карова, усіх людзей пабарола.

Карова.

Зялёная, а не луг, белая, а не снег.

Яйцо.

Не хворая, а ўсё стогне, нічога не згубіла, а ўсё шукае.

Бяроза.

 

   

  1. Апераджальнае творчае заданне.

         Настаўнік.  Загадкі  не  толькі  цікава  чытаць  і  разгадваць.  Вялікае  задавальненне  атрымоўвае чалавек,  калі  ён   сам  можа  скласці  загадку.  Дарэчы,  па  меркаванні  нашых  продкаў,  самы спрыяльны час для стварэння загадак – зіма і восень, калі прырода адпачывае. Вось і я ў якасці

апераджальнага дамашняга задання прапанавала некаторым вучням паспрабаваць свае сілы на ніве творчасці, скласці дома загадкі. Давайце паслухаем, што ў іх атрымалася.

 

 

  1. Знаёмства з памяткай “Як скласці загадку”.

         Настаўнік.  Спадабаліся  вам  загадкі?  А  зараз  я  прапаную  ўсім  вам  атрымаць задавальненне  ад  працэсу  творчасці,  таму  што  складаць  загадкі  –  вельмі  цікава.   У  нашых продкаў толькі той чалавек лічыўся мудрым і моцным, які  ведаў загадкі, ўмеў іх адгадваць і ствараць.Такое  ўменне  прыносіла  шчасце  і  поспех.  Я  хачу,  каб  і  вы  ў  мяне  былі  самымі шчаслівымі  вучнямі.  А  перад  тым,  як  пачынаць  працэс  творчасці,   яшчэ  раз  перачытайце памятку “Як скласці загадку”.

 

                                      Памятка “Як скласці загадку”

         1)  Вызначце асноўныя прыметы, галоўныя дзеянні прадмета, пра які складаецца загадка. Трэба,  каб  іх  было,  па-першае,  дастаткова,  па-другое,  -  няшмат  (бо  загадкі  заўсёды кароткія).

            2)   Падумайце, як “схаваць” адгадку (прапусціце назву, выкарыстайце займеннік, уласнае імя).

            3)  Калі  загадка  будзе  па  падабенству  –  знайдзіце  падобны  прадмет.  Вызначце,  чым  яны падобныя.

            4)   Калі атрымаецца – зрабіце загадку вершаванай ці надайце ёй асаблівы рытм.

 

         Настаўнік.  Сапраўды,  загадка  –  твор  мастацтва,  як  песня,  як  легенда,  як  прыказка.  Загадкі адлюстроўваюць культуру беларуса, раскрываюць характар нашых людзей. Я прашу выйсці да дошкі вучняў, якія выконвалі індывідуальныя заданні, разгадвалі крыжаванкі.    Паглядзіце,

якія  партрэт  чалавека,  што  ўмее  складаць  і  адгадваць  загадкі,  у  нас  атрымаўся?  Так,  гэтыя словы  адлюстроўваюць  розум,  даносяць  да  нас  сакавіты  беларускі   гумар,  сведчаць  аб мудрасці нашага народа.

 

  1. Завочнае падарожжа на выставу кніг “Чытаем загадкі”

         Настаўнік. Загадкі ствараюцца і ў наш час. Яны расказваюць пра сучасыя прадметы і з’явы.  Такія  загадкі  называюцца  літаратурнымі.  На  выставе,  якая  наладжана  ў  нас,  вы  можаце ўбачыць кніжкі з загадкамі, якія створаны як беларускімі, так і рускімі аўтарамі. У вольны час у вас ёсць магчымасць паспрабаваць паразгадваць дадзеныя загадкі і выпрабаваць у сабе тыя якасці, пра якія гаворылася ў крыжаванках.

 

         ІV. Падвядзенне вынікаў урока

           Што новага даведаліся на ўроку?

              Што для вас здалося самым цікавым на ўроку?

              Што здалося цяжкім?

 

  1. Дамашняе заданне:

         Абавязковае: стар. 62 – 65 – прачытаць, умець адказваць на пытанні.

            Выбраць 3 самыя цікавыя, на ваш погляд, загадкі На выбар: намаляваць загадку па прынцыпу “Памылка мастака”; скласці сваю загадку пра сучасны прадмет; адгадаць загадкі-задачы.

 

                                       Індывідуальны рабочы ліст

         Заданне 1. 

Жанры вуснай народнай творчасці.

 

 

         Заданне 2. Прычыны ўзнікнення загадак.

         1.

         2.

         3.

         Заданне  3.  Загадка  –  гэта  …………  апісанне  ……………  прадмета  ці  з’явы,  якое патрабуе……………..

 

         Заданне 4. Віды загадак:

  1.  
  2.  
  3.  

         4.

         5.

         6.

 

         Заданне 5.  Тэмы беларускіх загадак.

  1. З’явы прыроды.
  2. Чалавек і яго побыт.
  3. Раслінны свет.
  4. Жывёльны свет.
  5. Чалавек, часткі яго цела.
  6. Праца і яе прылады.
  7. Хатняя гаспадарка.
  8. Тэхніка і культура.

 

         Заданне 6.   Работа па варыянтах

         І варыянт. Адзначыць тры загадкі на тэму “З’явы прыроды”.

         ІІ варыянт. Адзначыць тры загадкі на тэму “Раслінны свет”.

         ІІІ варыянт. Адзначыць тры загадкі на тэму “Жывёльны све”. 

 

         Заданне 7.  Памятка “Як скласці загадку”

         1.Вызначце асноўныя прыметы, галоўныя дзеянні прадмета, пра які складаецца загадка. Трэба, каб іх было, па-першае, дастаткова, па-другое, - няшмат (бо загадкі заўсёды кароткія).

         2.Падумайце, як “схаваць” адгадку (прапусціце назву, выкарыстайце займеннік, уласнае імя).

         3.Калі  загадка  будзе  па  падабенству  –  знайдзіце  падобны  прадмет.  Вызначце,  чым  яны падобныя.

         4.Калі атрымаецца – зрабіце загадку вершаванай ці надайце ёй асаблівы рытм.

 

Дадатак 2

 

            Разгадайце  крыжаванку.  У  выдзеленым  слупку  прачытайце  слова,  якое  называе  якасць  таго чалавека,  які  ўмее  складацьзагадкі.  У  выніку  мы  атрымаем  агульны  партрэт  стваральніка загадак.

            І-ая пара:

  1. Вышэй за ўсіх стаіць, навокал глядзіць, люльку курыць.  
  2. Малы малышак упаў з вышак, ён не забіўся, толькі шапачкі пазбыўся.
  3. Еду, еду – і ні дарогі, ні следу.
  4. Круглы хлявец поўны белых авец.
  5. Ехаў камісар, на акне ўзор напісаў.
  6. Вечарам нараджаецца, ноч жыве, а раніцай памірае.  
  7. Рук і ног не мае, а дзверы адчыняе.
  8. Не калода і не пень, а ляжыць цэлы дзень, не жне і не косіць, а есці просіць.

 


                                             Тэставая работа

 

  1. Адкуль пайшла назва вёскі Пестунь?

А) людзі пеставалі дзіця;

Б) ад былога логавішча, дзе воўк пеставаў кінутае ваўчанё;

В) працякаа рака Пестунь.

 

  1. Хто вінаваты ў тым, што малое ваўчанё засталося адно.

А) лесарубы;

Б) ваўкі;

В) парабкі.

 

  1. Чаму дарослыя пакінулі сваё дзіця?

А) ваўчаня ўцякло і заблукала;

Б) у логавішча часта наведваліся людзі;

В) лесарубы забілі ваўкоў.

 

  1. Каму пакінутае ў лесе ваўчанё абавязана выратаваннем?

А) старому ваўку;

Б) дзецям;

В) лесніку.

 


Прымяркуйце адгадкі да загадак. Правядзі адпаведныя лініі.

 

Брат з братам цераз дарогу жывуць, адзін другога не бачаць

Жолуд

Малы малышак упаў з вышак, ён не забіўся, толькі шапачкі пазбыўся.

Вочы.

Пасярод двара стаіць гара, спераду вілы, ззаду мятла.

Свіння.

Поўна бочка віна, нідзе дзірачкі няма.

Ноч.

Прыйшла чорная карова, усіх людзей пабарола.

Карова.

Зялёная, а не луг, белая, а не снег.

Яйцо.

Не хворая, а ўсё стогне, нічога не згубіла, а ўсё шукае.

Бяроза.

 

 

 

    Прымяркуйце адгадкі да загадак. Правядзі адпаведныя лініі.

 

Брат з братам цераз дарогу жывуць, адзін другога не бачаць

Жолуд

Малы малышак упаў з вышак, ён не забіўся, толькі шапачкі пазбыўся.

Вочы.

Пасярод двара стаіць гара, спераду вілы, ззаду мятла.

Свіння.

Поўна бочка віна, нідзе дзірачкі няма.

Ноч.

Прыйшла чорная карова, усіх людзей пабарола.

Карова.

Зялёная, а не луг, белая, а не снег.

Яйцо.

Не хворая, а ўсё стогне, нічога не згубіла, а ўсё шукае.

Бяроза.

 

згарнуць

Занятак у дашкольнай групе па адукацыйнай галіне "Дзіця і прырода"

разгарнуць

Адукацыйная галіна “Дзіця і прырода”

Тэма. Восень

Праграмныя задачы: мал гр.: працягваць знаёміць выхаванцаў з парою года – восень, фарміраваць уменне называць асноўныя прыметы; сяр. гр.: замацоўваць веды пра агародніну, якая выспявае восенню, характэрныя прыметы восені; фарміраваць веды пра правілы паводзін у прыродзе; ст. гр.: фарміраваць веды пра ўзаемадзеянні  ў жывой і нежывой прыродзе; замацаваць уменні самастойна распавядаць пра асеннія прыметы і з’явы. Развіваць увагу, мысленне, уяўленне. Выхоўваць беражлівыя адносіны да ўсіх жывых істот.

Абсталяванне: канверт з пісьмом ад Восені, восеньскія лісты, мячык, карзіны, кошык з яблыкамі, муляжы садавіны і агародніны, аўдыёзапіс “Гукі восеньскага лесу”, “Лісцік, лісцік, лістапад”, “Чатыры крокі”, прэзентацыя “Восень”.

Ход занятка

  1. Арганізацыйны момант

- Дзеці, сёння ў наш дзіцячы садок прыйшло пісьмо. Хочаце даведацца, ад каго яно? Тады адгадайце загадку:

Адлятаюць птушкі ў вырай,

Неба стала раптам хмурым.

Дожджык цэлы дзень маросіць

Мы яблыкі з саду прыносім –

Так паўсюль пануе? …  (Восень.) (СЛАЙД 1)

  1. Паведамленне тэмы - Так, дзеці, гэта пісьмо ад Восені. Давайце паслухаем, што яна нам напісала. На лясным узлеску я фарбы разводзіла, Па лістоце ціхенька пэндзлікам праводзіла. Пажаўцела ліпа, распранулісь клёны, Пажаўцела лісце ў маладой бярозы.

Дзеці, я вас запрашаю ў восеньскі лес. - Прымаем запрашэнне восені?

Тады ў шлях. Каб патрапіць у лес, трэба прайсці па восеньскіх лісточках і не збіцца са  шляху. (Гучыць аўдыёзапіс “Музычныя крокі”) (СЛАЙД 2) Вось мы і прыйшлі ў восеньскі лес. (Гучыць аўдыёзапіс “Гукі восеньскага лесу”) Восень – гэта пераход ад лета да зімы. У пачатку восені яшчэ цёпла. У гэты час у садах і на агародах спее шмат агародніны і садавіны. (СЛАЙД 3) Людзі збіраюць ураджай.Таму восень называюць часам ўраджаю. Паглядзіце колькі агародніны і садавіны. Давайце і мы збяром ураджай. У адзін кошык гародніну, у другі - садавіну. 3. Эстафета “Збор ураджаю”.

-  Дзеці назавіце, якую гародніну вы сабралі. Дзеці называюць назвы агародніны. - Дзеці назавіце, якую садавіну вы сабралі. Дзеці называюць назвы садавіны.  (СЛАЙД  4)  У лесе таксама спеюць розныя плады і ягады: жалуды (на дубе), арэхі (на ляшчыне), каштаны і рабіна. Птушкі і звяры з задавальненнем ядуць іх і нарыхтоўваюць  на зіму. - Дзеці, а якое бывае надвор'е восенню? 4. Гульня “Надвор'е восенню” У мяне рознакаляровы мячык: мячык восеньскі і чароўны, Будзе ў рукі да вас скакаць і пытанні задаваць.

  • Калі ідзе дождж – дажджлівае. • Калі дзьме вецер – ветранае. • Холадна – халоднае. • Сыра – сырое. • Хмурна – хмурнае . • Ясна – яснае. - Малайцы. Вы правільна сказалі пра надвор'е.

(СЛАЙД 5)  Дзеці, а цяпер паглядзіце, на гэту карціну. Што вы бачыце на ёй? (Птушкі ляцяць на поўдзень.)

- Правільна. Птушкі збіраюцца разам і ляцяць у вырай.

(СЛАЙД 6)  Дрэвы і кусты таксама рыхтуюцца да зімы - яны скідаюць лістоту.Толькі ялінкі і хвоі не расстаюцца са сваімі іголачкамі.

 (СЛАЙД 7) Спачатку лісты мяняюць колер - з зялёных яны ператвараюцца ў жоўтыя, чырвоныя і светла-карычневыя.

- А цяпер давайце трошкі адпачнём і пакажам як кружыцца асенняе лісце. Вазьміце ў рукі лісточкі і пад музыку паўтараем ўсе мае рухі.

  1. Фізкультхвілінка (Гучыць аўдыёзапіс “Лісцік, лісцік, лістапад” )

(СЛАЙД 8)  Паглядзіце на малюнак. Гэта сярэдзіна восені. Яе часта называюць залатой, таму што ў гэты час вельмі прыгожа: дрэвы апранаюцца ў яркія ўборы, а на зямлі ляжыць рознакаляровы дыван з лісця. (СЛАЙД 9)  Вось і канец восені. Дрэвы скінулі сваё лісце і стаяць аголеныя. Часта ідзе дождж. Дзьме вецер.

(СЛАЙД 10)  Часам у канцы восені падае снег. Прырода чакае зімы.

Восень – прыгожая пара года. З даўніх часоў людзі сталі заўважаць, што ўсё ў прыродзе адбываецца невыпадкова, а аб чым-небудзь папярэджвае і нешта абазначае. І гэта ўсё сталі называць прыкметамі. Напрыклад, калі птушкі нізка лётаюць, значыць будзе дождж. Паслухайце, я прачытаю вам аб прыкметах восені. 

  1. Прыкметы восені Восень падыдзе нячутна, ціха ўстане каля брамы. У агародзе лісцік вішні на дарогу ўпадзе. Гэта першая прыкмета, што ад нас сыходзіць лета. А другая куст маліны, у нітках белай павуціны. Ледзь карацей стане дзень, пацямнеюць аблокі, Нібы іх накрые цень, стане пахмурнай рака. Трэця верная прыкмета: восень блукае блізка недзе Раніцою на паляны, лягуць белыя туманы. А потым ужо чакай, не чакай дождж,

Які ішоў заслонай і зацягнуў просінь Значыць, наступіла восень.

  1. Фізкультмінутка (Гучыць аўдыёзапіс “Чатыры крокі” )

-  А цяпер давайце праверым як вы засвоілі прыкметы восені. 8. Я буду чытаць пытанні, калі адказ «так», трэба пляснуць у далоні, а калі адказ "не", пакласці рукі на пояс. - Восенню квітнеюць кветкі? - Восенню растуць грыбы? - Хмары сонца закрываюць? - Калючы вецер прылятае? - Маразы восенню бываюць? - Ну а птушкі гнёзда ўюць? - А насякомыя прылятаюць? - Звяркі норкі закрываюць? - Ураджай ўсе збіраюць? - Птушкі ў вырай адлятаюць? - Сонца свеціць вельмі горача? - Часта-часта льюць дажджы? - Можна дзецям загараць? - Ну, а што ж трэба рабіць - курткі, шапкі апранаць? - Малайцы, справіліся з усімі заданнямі.

Пара вяртацца ў дзіцячы сад.

Закрыйце вочы далонямі. Вакол сябе павярніся, у дзіцячым садку апыніся.

  1. Заключная частка.
  • Дзеці, пра што мы сёння з вамі гаварылі?
  • Што вы цікавага даведаліся?

Выказванні дзяцей.

  1. Падвядзенне вынікаў занятка.
  • Дзеці, паглядзіце на стол. Гэта восень нам прынесла свае падарункі.

Давайце возьмем іх і пачастуем нашых малодшых сяброў.

згарнуць

Урок русского языка. Три склонения имен существительных, 4 класс

разгарнуць

Тема: Три склонения имен существительных (1-ый урок)

Цель и задачи:

- ознакомление с тремя типами склонения имени существительного;

- дать понятие о склонении существительных;

- создать условия для развития навыков определять 1, 2 и 3 склонения

имен существительных по роду и окончанию в начальной форме;

- содействовать воспитанию бережного отношения к хлебу, уважение к людям, вырастившим его.

Тип урока: урок изучения нового материала.

Оборудование: учебник, раздаточный материал, карточки с заданиями, мультимедийная презентация.

Ход урока

1. Организационный этап

2. Мотивация учебной деятельности

3. Подготовка учащихся к работе на основном этапе

1) Игра «Узнай падеж».

Учитель называет вопросы, или вспомогательное слово, или предлоги, дети должны определить падеж. Материал для игры:

а) кому? (Д. п.)

б) на, за, под, через, про, в (В. п.)

в) нет (Р. п.)

г) «щедрый» падеж (Д. п.)

д) без предлогов не употребляется (П. п.)

е) подлежащее (И. п.)

ж) «падеж-работяга» (Т. п.)

з) кого? (В. п., Р. п.) и) два предлога (Д. п.) к) что? (И. п., В. п.)

2) Орфографическая разминка (слайд 1)

Люди хле.. в п..лях лелеют,                Подымают целину

Сил для хлеба (не) ж..леют,                Сеют, жнут, н.чей (не) спят...

Пашут каждую в..сну,                         С детства знай, как хле.. растят. Я. Аким

- Объясните написание пропущенных букв и знаков препинания.

- Подчеркните имена существительные в предложном падеже.

- Определите род и падеж имен существительных.

4. Чистописание

 

каравай       калач   комбайн

- Составьте со словами предложения.

(слайд 2)

Вот он – хлебушко душ..стый, Вот он – теплый, з.л.тистый, В каждый дом на каждый стол Он пожаловал, пр..шел.  

                                   С. Маршак

- Вставьте пропущенные буквы, объясните их написание.

- Назовите слова в переносном значении.

5. «Минутка для игры»

1) Игра «Закончи пословицу» (слайд 3):

Тяжела работа... (да хлеб сладок).

На кровати лежать — ... (куска хлеба не видать).

Земелька черная,... (а хлеб белый родит).

Каравай хлеба... (не свалится с неба).       

2) Словарный диктант в загадках. (Ученики записывают лишь отгадки):

С неба                                                 Стоит в поле гагара

Солнце золотое                                  Выше амбара,

Золотые льет лучи.                            Не жнет, не пашет,

В поле дружною стеною                   Крыльями машет,

Золотые усачи.                                   А подняться не может,

Шевелят они усами                           Только зерно гложет.

И тихонько шелестят.                        Сама не глотает,

                            (Колосья)                 Другой сыт бывает. Что две недели зеленится,                                            (Мельница)

Две недели колосится,                         Ты не клюй меня, дружок,

Две недели отцветает,                          Голосистый петушок.

Две недели наливает,                           В землю теплую уйду,

Две недели подсыхает?                         К солнцу колосом взойду,

                           (Рожь)                          В нем тогда таких, как я,

                                                               Будет целая семья!

Как на поле, на кургане,                                                 (Зерно)

Стоит курочка с серьгами.   

(Овес.)                                                    Рос сперва на воле в поле,

                                                               Летом цвел и колосился,

Теплым белым кругом хлеба               А когда обмолотился.

Солнышко спустилось с неба,             Он в зерно вдруг превратился.                              

Долго пахарь полем шел,                      Из зерна - в муку и тесто,

Хлеб тот осенью нашел.                        В магазине занял место.

                                   (Урожай)                                                          (Хлеб)

Парикмахер необычный                         Временем рассеваю,

Гладко чуб стрижет пшеничный.            Временем собираю,

И лежат за ним вразброс                           Сам сыт бываю и других кормлю.

Копны золотых волос.                                                                             (Пахарь)

                        (Комбайн)

- Расскажите, какой путь проходит хлеб, прежде чем попадет к нам на стол.

- Люди каких профессий выращивают хлеб?

- Какой хлеб называют озимым?

- Что делают из ячменя? (Перловую крупу.)

- Что делают из овса? (Хлопья «Геркулес».)

- Какой хлеб выпекают из пшеничной, ржаной муки?

Новое словарное слово:  пуговица

6. Этап усвоения новых знаний и способов действий

Сравнение окончаний имен существительных разных типов склонения в одинаковых надежных формах; установление зависимости надежных окончаний от рода имен существительных и их окончания в начальной форме (работа с упражнением 75).

Физкульминутка

7. Этап первичной проверки понимания изученного

Разрешение проблемной ситуации с помощью информации на с. 47, наблюдения над материалом в таблице «Склонение имен существительных» на форзаце 1 учебника и вопросов из упр. 79; составление (достраивание) алгоритма определения типа склонения имени существительного (упр. 79).

Письмо по памяти:

Рож.. н..л..вается з..рном т..желым, ур..жайным И солнеч..ным п..гож..м днем (в)п..ля идут к..мбайны.  Н. Забила

- Вставьте пропущенные буквы, объясните их написание.

-Определите падеж имен существительных

8. Этап  закрепления новых знаний и способов действий.

Письменное склонение имен существительных с мягкой основой с опорой па таблицу; выделение в надежных формах окончаний (упр. 80).

9. Этап применения знаний и способов действий.

   Анализ схемы; определение с ее помощью склонения имен существительных (упр. 81). Разрешение проблемной ситуации: попытки определения типа склонения неизменяемых имен существительных; чтение информации на с. 49 о несклоняемых именах существительных, составление словосочетаний с такими словами (кататься на пони, ехать в метро, по шоссе, играть на пианино и др.).

10. Этап обобщения и систематизации знаний

   Чтение предложений с дополнением их подходящими по смыслу словами, их запись; определение и обозначение тина склонения имен существительных с опорой на схему, выделение окончаний (упр. 82).

11. Этап контроля и самоконтроля. Карточки

1) Вот он... хлебушко душистый,           В нем – чудесное тепло.

С хрусткой корочкой витой.                    В нем – земли родимой соки,

Вот он... теплый, золотистый,                 Солнца свет веселый в нем...

Словно солнцем напитой.                        Уплетай за обе щеки,

В нем – здоровье наше, сила,                   Вырастай богатырем!  С. Маршак

- Выпишите имена существительные в три столбика: 1, 2, 3-е склонения.

- Подчеркните в словах изученные орфограммы, объясните их написание.

- Назовите однородные члены предложения. На какие вопросы они отвечают? Чем являются в предложении?

Самопроверка (слайд 4).

2) Работа с деформированным текстом (в парах) (Слайд 5):

1) А теперь ш. .феры чистое з. .рно на мельницу пов. .зут. 2) Станет пшени­ца мукой. 3) Выр. .сла в поле пш.. ница с т. .желым кол..сом. 4) Шумят м..ш. .ны на д..рогах, отвозят з..рно на мельницу. 5) Добрый хле.., пора убирать ур..жай! 6) Вывел отец на пш. .ничное поле к. .мбайн. 7) Вес.. ло в поле, х. .рош. .й ур..жай! 8) А из муки нап.кут белого хлеба. 9) К..мбайн сам косит, сам м..лотит, а чистое з..рно ссыпает в грузовик. 10) Все лето хорошо помогало солнышко людям. Хлеб растило.

- Расположите предложения по порядку, чтобы получился связный текст. Определите его тему, озаглавьте.

- Вставьте пропущенные буквы, объясните их написание.

- Определите склонение выделенных существительных.

12 .Этап коррекции знаний и способов действий

    13. Этап информация о домашнем задании

Подготовка к выполнению домашнего задания: чтение стихотворения, постановка имен существительных в начальную форму и определение их типа склонения (выборочно).

Упр 83

14. Этап подведение итогов урока 

- К какому склонению относятся существительные женского и муж­ского рода с окончаниями (-я)?

- Какие существительные относятся ко 2-му, 3-му склонениям?

- Как нужно относиться к каждому кусочку хлеба? Почему? Как бы вы поступили, обнаружив кусочек хлеба на полу?

- Что можно приготовить из черствого хлеба?

15. Комментированное выставление оценок

16. Этап рефлексии

 

 

Приложение

 

Вот он... хлебушко душистый,                         В нем — чудесное тепло.

С хрусткой корочкой витой.                              В нем — земли родимой соки,

Вот он... теплый, золотистый,                          Солнца свет веселый в нем...

Словно солнцем напитой.                                 Уплетай за обе щеки,

В нем — здоровье наше, сила,                         Вырастай богатырем!  С. Маршак

 

Вот он... хлебушко душистый,                         В нем — чудесное тепло.

С хрусткой корочкой витой.                              В нем — земли родимой соки,

Вот он... теплый, золотистый,                          Солнца свет веселый в нем...

Словно солнцем напитой.                                 Уплетай за обе щеки,

В нем — здоровье наше, сила,                         Вырастай богатырем!  С. Маршак

 

Вот он... хлебушко душистый,                         В нем — чудесное тепло.

С хрусткой корочкой витой.                              В нем — земли родимой соки,

Вот он... теплый, золотистый,                          Солнца свет веселый в нем...

Словно солнцем напитой.                                 Уплетай за обе щеки,

В нем — здоровье наше, сила,                         Вырастай богатырем!  С. Маршак

 

Вот он... хлебушко душистый,                         В нем — чудесное тепло.

С хрусткой корочкой витой.                              В нем — земли родимой соки,

Вот он... теплый, золотистый,                          Солнца свет веселый в нем...

Словно солнцем напитой.                                 Уплетай за обе щеки,

В нем — здоровье наше, сила,                         Вырастай богатырем!  С. Маршак

 

1) А теперь ш. .феры чистое з. .рно на мельницу пов. .зут. 2) Станет пшени­ца мукой. 3) Выр. .сла в поле пш.. ница с т. .желым кол..сом. 4) Шумят м..ш. .ны на д..рогах, отвозят з..рно на мельницу. 5) Добрый хле.., пора убирать ур..жай! 6) Вывел отец на пш. .ничное поле к. .мбайн. 7) Вес.. ло в поле, х. .рош. .й ур..жай! 8) А из муки нап.кут белого хлеба. 9) К..мбайн сам косит, сам м..лотит, а чистое з..рно ссыпает в грузовик. 10) Все лето хорошо помогало солнышко людям. Хлеб растило.

згарнуць

Урок литературного чтения. Х.К.Андерсен "Ромашка", 4 класс

разгарнуць

Урок литературного чтения

Класс     4

Тема: X. К. Андерсен «Ромашка»

Цели: знакомство с биографией писателя; выявление эмоционального отношения к прочитанному; активизация эмоций, чувств, памяти учащихся; развитие умения подробного пересказа; закрепление уме­ния выборочного чтения; развитие умения устного рисова­ния; воспитание бережного отношения к природе. воспитание душевной чуткости.

Оборудование: учебник литературного чтения, портрет Х.К.Андерсена, ноутбук, презентация, дополнительный материал(загадки по произведениям Х.К.Андерсена).

Ход урока

1.Организационный момент

            2.Проверка домашнего задания

Учащиеся пересказывают 4 часть сказки «Серая Шейка».

            3.Беседа о творчестве X. К. Андерсена

Ханс Кристиан Андерсен родился в маленьком датском городке Оденсе. Отец его был сапожником, мать — прачкой (стирала бельё для богатых людей). Мальчик рос в беднос­ти, но очень любил свой маленький огород — ящик с землёй, где густо разрастался лук, и несколько цветущих вазонов на окнах. А ещё он любил фантазировать, выдумывать неверо­ятные истории. Первым слушателем его сказочных историй был кот Карл. Он не позволял себе сомневаться в существо­вании колдуний, хитрецов, трубочистов, говорящих расте­ний и животных.

В Оденсе был театр. Там мальчик впервые увидел ска­зочную пьесу. Она произвела на него такое впечатление, что Андерсен на всю жизнь полюбил театр.

Но на посещение спектаклей у мальчика не было денег. И тогда он решил сочинять пьесы сам. Мальчик подружился с расклейщиком театральных афиш и стал помогать ему. За это он получал по одной афише каждого спектакля.

Андерсен приносил афишу домой и, прочитав название пьесы и имена действующих лиц, тут же выдумывал свою историю с тем же названием, что было на афише. Мальчик был в своём театре и актёром, и музыкантом, и художником, и певцом.

Родители хотели, чтобы их сын стал хорошим портным, и в 12 лет ему пришлось уже работать. А учился он по вечерам в школе для бедных. Чтению же мальчик отдавал всё свободное время.

Когда Андерсену исполнилось 14 лет, умер его отец. Тог­да юноша решается уехать в столицу Дании — Копенгаген. Кем только ни пришлось ему работать: и башмачником, и певцом, и танцором, и актёром.

Но всё же писательский дар победил. Он начал актив­но писать свои сказочные истории. В них он оживлял обыч­ные предметы, растения, животные. Писатель вводил их в сказочную обстановку, наделяя человеческими чертами ха­рактера.

  1. X. К. Андерсен написал 156 сказок. Он стал добрым со­ветчиком детей, а значит, и всех людей, потому что все взрос­лые были когда-то детьми.

Сказки X. К. Андерсена очень мудрые, как жизнь. Сам автор говорил, что сказки вырастают из действительности.

(просмотр презентации с биографическими даными Х.К.Андерсена)

И неслучайно несколько сборников своих произведений он так и назвал — «Сказки и истории». А теперь давайте вспомним:

  • С какими сказками и сказочными историями этого за­мечательного сказочника вы уже знакомы?
  • Какие герои населяют эти сказки?
  • Чем они вам нравятся или не нравятся?
  • Чем вам интересны сказки Андерсена?

  4.Чтение и анализ сказки Х. К. Андерсена «Ромашка»

Чтение  сказки X. К. Андерсена «Ромашка» учителем

Беседа по непосредственным впечатлениям от прочитанного

  • Какое настроение вызвала у вас сказка? Почему?

     5.Выборочное чтение и анализ пер­вой части текста

  • Где происходят сказочные события? Прочитайте.
  • Как автор описывает ромашку? Найдите в тексте.
  • Почему она была весела и счастлива? Как об этом пи­шет автор?
  • Какие цветы росли в садике? Найдите их описание.
  • Чем они отличались от ромашки?
  • Почему жаворонок прилетел к ромашке?
  • Прочитайте, как он отнёсся к этому цветку.
  • Что случилось утром?
  • Как ромашка отнеслась к пленнику? Найдите в тексте.
  • Прочитайте, как ромашка тоже попала в плен.

6.Пересказ первой части сказки

Пересказ организуется «це­почкой»

7.Устное рисование

Ученикам предлагается устно на­рисовать сказочные эпизоды:

  1. Рождение ромашки.
  2. Ромашка и песня жаворонка.
  3. Цветы в садике.
  4. Встреча ромашки с жаворонком.
  5. Девушка в садике.
  6. Жаворонок в западне.
  7. Ромашке грозит неволя.

8.Подведение итогов урока. Рефлексия.

-Какие уроки вы получили?

Какие мысли возникли после знакомства со сказкой?

             9.Домашнее задание: прочитать вторую часть сказки и подготовиться к подробному пересказу.

Урок литературного чтения

Класс     4

Тема: X. К. Андерсен «Ромашка»

Цели: знакомство с биографией писателя; выявление эмоционального отношения к прочитанному; активизация эмоций, чувств, памяти учащихся; развитие умения подробного пересказа; закрепление уме­ния выборочного чтения; развитие умения устного рисова­ния; воспитание бережного отношения к природе. воспитание душевной чуткости.

Оборудование: учебник литературного чтения, портрет Х.К.Андерсена, ноутбук, презентация, дополнительный материал(загадки по произведениям Х.К.Андерсена).

Ход урока

1.Организационный момент

            2.Проверка домашнего задания

Учащиеся пересказывают 4 часть сказки «Серая Шейка».

            3.Беседа о творчестве X. К. Андерсена

Ханс Кристиан Андерсен родился в маленьком датском городке Оденсе. Отец его был сапожником, мать — прачкой (стирала бельё для богатых людей). Мальчик рос в беднос­ти, но очень любил свой маленький огород — ящик с землёй, где густо разрастался лук, и несколько цветущих вазонов на окнах. А ещё он любил фантазировать, выдумывать неверо­ятные истории. Первым слушателем его сказочных историй был кот Карл. Он не позволял себе сомневаться в существо­вании колдуний, хитрецов, трубочистов, говорящих расте­ний и животных.

В Оденсе был театр. Там мальчик впервые увидел ска­зочную пьесу. Она произвела на него такое впечатление, что Андерсен на всю жизнь полюбил театр.

Но на посещение спектаклей у мальчика не было денег. И тогда он решил сочинять пьесы сам. Мальчик подружился с расклейщиком театральных афиш и стал помогать ему. За это он получал по одной афише каждого спектакля.

Андерсен приносил афишу домой и, прочитав название пьесы и имена действующих лиц, тут же выдумывал свою историю с тем же названием, что было на афише. Мальчик был в своём театре и актёром, и музыкантом, и художником, и певцом.

Родители хотели, чтобы их сын стал хорошим портным, и в 12 лет ему пришлось уже работать. А учился он по вечерам в школе для бедных. Чтению же мальчик отдавал всё свободное время.

Когда Андерсену исполнилось 14 лет, умер его отец. Тог­да юноша решается уехать в столицу Дании — Копенгаген. Кем только ни пришлось ему работать: и башмачником, и певцом, и танцором, и актёром.

Но всё же писательский дар победил. Он начал актив­но писать свои сказочные истории. В них он оживлял обыч­ные предметы, растения, животные. Писатель вводил их в сказочную обстановку, наделяя человеческими чертами ха­рактера.

  1. X. К. Андерсен написал 156 сказок. Он стал добрым со­ветчиком детей, а значит, и всех людей, потому что все взрос­лые были когда-то детьми.

Сказки X. К. Андерсена очень мудрые, как жизнь. Сам автор говорил, что сказки вырастают из действительности.

(просмотр презентации с биографическими даными Х.К.Андерсена)

И неслучайно несколько сборников своих произведений он так и назвал — «Сказки и истории». А теперь давайте вспомним:

  • С какими сказками и сказочными историями этого за­мечательного сказочника вы уже знакомы?
  • Какие герои населяют эти сказки?
  • Чем они вам нравятся или не нравятся?
  • Чем вам интересны сказки Андерсена?

  4.Чтение и анализ сказки Х. К. Андерсена «Ромашка»

Чтение  сказки X. К. Андерсена «Ромашка» учителем

Беседа по непосредственным впечатлениям от прочитанного

  • Какое настроение вызвала у вас сказка? Почему?

     5.Выборочное чтение и анализ пер­вой части текста

  • Где происходят сказочные события? Прочитайте.
  • Как автор описывает ромашку? Найдите в тексте.
  • Почему она была весела и счастлива? Как об этом пи­шет автор?
  • Какие цветы росли в садике? Найдите их описание.
  • Чем они отличались от ромашки?
  • Почему жаворонок прилетел к ромашке?
  • Прочитайте, как он отнёсся к этому цветку.
  • Что случилось утром?
  • Как ромашка отнеслась к пленнику? Найдите в тексте.
  • Прочитайте, как ромашка тоже попала в плен.

6.Пересказ первой части сказки

Пересказ организуется «це­почкой»

7.Устное рисование

Ученикам предлагается устно на­рисовать сказочные эпизоды:

  1. Рождение ромашки.
  2. Ромашка и песня жаворонка.
  3. Цветы в садике.
  4. Встреча ромашки с жаворонком.
  5. Девушка в садике.
  6. Жаворонок в западне.
  7. Ромашке грозит неволя.

8.Подведение итогов урока. Рефлексия.

-Какие уроки вы получили?

Какие мысли возникли после знакомства со сказкой?

             9.Домашнее задание: прочитать вторую часть сказки и подготовиться к подробному пересказу.

згарнуць

Урок англійскай мовы "Месца, якое я хачу наведаць", 7 клас

разгарнуць

Тэма: Месца, якое я хачу наведаць у Беларусі. Чытанне

Мэты:

  • Адукацыйная – удасканаленне навыка чытання;
  • Развіццёвая – развіццё мыслення;
  • Выхаваўчая – выхаванне зацікаўленасці да краін вывучаемай мовы.

Задачы:

- удасканаліць навык пісьма;

- удасканаліць граматычны навык;

- удасканаліць лексічны навык;

- удасканаліць навык гаварэння;

- спрыяць пашырэнню кругагляду вучняў.

Матэрыялы і абсталяванне: прэзентацыя, вучэбны дапаможнік 7 клас Лапіцкая, рабочы сшытак-2 частка 7 клас.

Ход урока

 

Этап урока

Задачы этапа

Змест

Час

Заўвагі

Аргмамент

Стварэнне эмацыйнага настрою

да супольнай дзейнасці на ўроку. Уводзіны ў камунікатыўную сітуацыю ўрока

Good morning. How are you? I'm glad to see you again. And I see that you are ready to start our lesson.

 

 

1 мін

Write the topic on the board

 

 

Маўленчая зарадка

 

Уводзіны ў атмасферу іншамоўнай гаворкі

What day is it today? What date is it today? What is the weather like today?

— Look at the screen, please. Here you can see a proverb. Read it aloud, please. Every bird likes its own nest.

— What does it mean? Share your ideas, please.

— Do you know the Belarusian equivalent of it? (Усякі кулік сваё балота хваліць).

3 мін

 

Праверка дамашняга задання

Актуалізацыя апорных ведаў

Now let's go over your homework. Artem, what was your homework? Yes, let's check.

a) Travel tips: 1, 2, 4, 6, 7, 9, 11, 12. b) Transport tips: 3, 5, 8, 10.

5 мін

 

Актуалізацыя наяўных

ведаў

Рыхтаванне

да асноўнай дзейнасці на ўроку

Teacher.

Today we are going to discuss different landmarks in Belarus. And our topic is “Travelling from point A to point B”. What do you think letters A and B stand for in the title of the lesson? We'll read some information about famous places of interests in our country, learn new words, revise the grammar rules and do a lot of interesting tasks.

1 мін

 

Уводзіны

ў новую тэму

Актывізацыя ўжытку ЛЕ

Do you like travelling? Have you ever been abroad? What countries have you visited? What interesting places of Belarus have you visited? Are there a lot of landmarks in Belarus? What are your favourite? What places of interest would you advise a foreigner to visit? Why?

Let’s revise the words. Open your workbooks at page 77, ex.1. In your exercise-books write the new words from the unit in groups according to the parts of speech.

7 мін

 

Фізкультхвілінка

Здыманне мышачнай напругі

Teacher.

Let’s relax a bit. Stand up please. Choose the card and do the task.

2 мін

 

Трэніроўка

 

 

 

— Let's do ex. lb, p. 237. SB. Try to put the landmarks below into two columns: Australia and Belarus.

— Let's check your answers. Report them to the class, please. Key to ex. lb, p. 237. SB. Australia: Ayers Rock (Uluru), the Great Barrier Reef, Canberra. Belarus: all the others.

15 мін

 

Ужыванне

Праверка разумення

Teacher.

Let’s see ex.2a,b. Let’s read the text. Who wants to start reading?

Have you been to any of these places? Would you like to go there again? Why?

Look at the screen. Your task is to answer the questions.

1) What lakes have more than 800 species of plants? 2) How many species of plants are disappearing? 3) How many species of birds are in the Red Book? 4) What animals live in the forests around the lakes? 5) For what purpose was Sport Complex 'Raubichi' built? 6) What is Dudutki? 7) When was Grodno founded? 8) What is one of the most interesting sights of Grodno? 9) What is the pearl of the Belarusian nature?

The answers. 1) The Braslaw Lakes. 2) 20 species of plants are disappearing. 3) 45 species. 4) Badgers, brown bears, elks, wild boars and deer.  5) It was built for ski competitions. 6) Dudutki is an open-air museum. 7) Grodno was founded in the 11th century. 8) The Old Town is one of the most interesting sights of Grodno. 9) Lake Naroch is a pearl of the Belarusian nature.

Answer the questions: If you decide to travel round Belarus, where will you go? Why?

7 мін

 

Дамашняе заданне

Тлумачэнне дамашняга задання

Teacher.

Open your daybooks and write down your hometask ex.3, p.78 (WB)

2 мін

Запісаць на дошцы

Рэфлексія

 

 

 

 

 

 

 

 

Стварэнне ўмоў для вызначэння

дачынення вучняў да ўрока, дзейнасці вучняў

на ўроку

Our lesson is almost over.

Thank you for your job at the lesson.

You are so hardworking.

Was the lesson useful for you?

Was it interesting?

What new have you learned today? What tasks were difficult for you?

Your marks for the lesson are…

Our lesson is over good-bye!

2 мін

 

 

 

 

згарнуць

Факультатыўны занятак "Асновы праваслаўнай культуры", 2 клас

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Факультатыўны занятак

“Асновы праваслаўнай культуры”

2 клас

 

“Сям’я і сямейныя каштоўнасці”

 

 

 

 

Падрыхтавала

настаўнік пачатковых класаў

Міхалоўскі Вераніка Валер’еўна

 

 

 

 2021

 

 

Тэма: “Сям’я і сямейныя каштоўнасці”

Мэта: стварэнне ўмоў для асэнсавання і ўсведамлення вучнямі паняццяў “сям’я”, “шчаслівая сям’я”, выяўлення іх асаблівасцей.

Задачы:

- фарміраваць у вучняў уяўленні аб значэнні сям’і ў жыцці чалавека;

- развіваць творчае ўяўленне, звязнае маўленне;

- выховаць пачуццё павагі і любові да бацькоў, гонару за сваю сямю.

Абсталяванне: відэаролік “Што такое сям’я?”, малюнак Кузі, крыжаванка, макет сямейнага ачага, сямейныя фотаздымкі, сонейка, кветкі, хмаркі.

Ход заняткаў

  1. Арганізацыйны момант.

- Добры дзень! Я вельмі рада бачыць вас у добрым настроі! Я думаю,         што добры настрой дапаможа вам сёння на нашым занятку.

- Давайце ўсміхнемся адзін аднаму, нашым гасцям і парадуемся сённяшняму дню.

  1. Пастаноўка праблемнай сітуацыі.

         –Даўным-даўно гэта было. Стаяла ў нашым краі хатка. Жыла ў ёй сям’я, вялікая і дружная. Старыя з часам памерлі, а маладыя раз’ехаліся, хто куды: хто ў горад, хто на будоўлю, нават лісты адзін аднаму рэдка пішуць, больш паштоўкі-віншаванні са святам, а што да дoма бацькоўскага, дык зусім пра яго і забыліся.

Разбегліся жывёлы хто куды: мышка ў поле, жаба y балота, варона паляцела ў суседняе сяло.

А Кузя з тых часоў ходзіць па свеце і не можа знайсці той дом, дзе б яму жылося добра.

-  Скажыце, аб якім доме ідзе гаворка? Аб чым марыць Кузя? (Адказы вучняў)

- Давайце, мы сёння на занятку раскажам Кузю, што такое “сямя”, якая сям’я шчаслівая, пабудуем яму дом.

Вельмі цяжка самому

Жыць на свеце аднаму.

Разам жыць з матуляй і татам

Хочацца заўсёды нам.

- Тэма нашага занятка Сям’я і сямейныя каштоўнасці. Я хачу, каб сёння вы задумаліся аб важнасці і неабходнасці сям’і.

  1. Рашэнне праблемнай сітуацыі.

- Як вы думаеце, на якія пытанні мы сёння павінны адказаць?

- Што такое сям’я?

- Навошта патрэбна сям’я? Якую ролю адыгрывае кожны член сям’і?

- З чым асацыіруецца слова сям’я?

  1. Адгадванне крыжаванкі Мая сям’я(Дадатак 1)

-  Сям’я – гэта галоўнае ў жыцці кожнага чалавека. Гэта самыя блізкія  і родныя людзі, без якіх не можа быць нас. Гэта тыя, хто нас любіць і пра нас клапоціцца.

 1) У нас у сям’і я самы старэйшы,

У мяне ёсць малодшы брацік.

І яшчэ падрастае дзяўчынка,

Мне яна – малодшая... (сястра)

2)  Хто ўсю цяжкую працу

Зрабіў у пятніцу, суботу?

Ён спрытна арудуе пілой, лапатай.

На дачы першы працаўнік –  наш... (тата)

3) Яе абавязкова любяць дзеці,

Яна мілей за ўсіх на свеце.

Кожнае дзіця ўпарта cкажа:

Дабрэйшая за ўсіх толькі мая...” (мама)

4) Самы старэйшы мужчына ў вялікай сям’і. (Дзядуля)

5) Сем’і даўней былі вельмі вялікімі, таму захавальніцамі роду лічыліся старэйшыя жанчыны… (бабуля)

  1. Відэаролік “Што такое сям’я?”

Пытанні для абмеркаванне:

- Ад якога слова паходзіць “сям’я”

- Аб чым гаворыць запаведзь: “Шануй маці і бацьку свайго, і будзе табе шчасце, і будзеш ты доўга жыць”?

- Сям’я – гэта кола людзей, якія цябе любяць і паважаюць і ніколі                    не пакінуць у бядзе, будуць з табой у радасці і нягодзе заўсёды. У сям’і мы набываем уяўленне пра жыццё, маралі (Што добра? Што дрэнна? Што можна? Што нельга?); набываем гаспадарчыя навыкі; здзяйсняем першыя самастойныя ўчынкі і атрымліваем іх ацэнку; вучымся самі ацэньваць учынкі іншых і свае ўласныя…

- Давайце паспрабуем працягнуць гэты спіс.......... (атрымліваем жыццё, гэта месца, дзе нас любяць, даруюць, клапоцяцца...) (адказы дзяцей).

- Як вы думаеце, што можа перашкаджаць шчасцю сям’і? (словы прымацоўваюцца ў выглядзе выразаных з паперы хмарак, якія закрываюць сонейка).

(Сваркі, крыўды, неразуменне, матэрыяльныя цяжкасці, занятасць бацькоў, няўвагу, стомленасць, хваробы).

- А на чым грунтуецца шчаслівая сям’я? (словы запісаныя на малюнках кветак, прымацоўваюцца ўнізе).

(Каханне, узаемадапамога, узаемапавага, паразуменне, клопат, любоў, павага, давер, дабрыня).

- Ці заўсёды вы робіце так, каб вашы сваякі былі шчаслівыя?

  1. Гульня “Хатні ачаг” (Дадатак 2)

- З чаго пачынаецца сям’я? З разумення, дабрыні, прабачэння, але галоўнае з клопату адзін пра аднаго. У добрай сям’і – цёплы, гасцінны, утульны дом. Такі дом называюць хатні ачаг. Ён дае чалавеку не толькі прытулак і дах,                         але і захоўвае душэўнае цяпло, з’яўляецца крыніцай радасці. А гэта залежыць        і ад таго, чым і як жыве сям’я, які сямейны ўклад і традыцыі.

- Давайце “запалім агонь” у хатнім ачагу, калі ў хаце ёсць любоў, клопат, узаемадапамога. (На палосках – “дровах” напісаны пытанні):

- Хто мые посуд?

- Хто зарабляе грошы?

- Хто ходзіць за пакупкамі?

- Хто прыбірае ложак?

- Хто даглядае за жывёламі?

- Хто рыхтуе вячэру, варыць абед?

- Хто пыласосіць?

(Дзеці па чарзе выходзяць, бяруць палоскі – “дровы”, чытаюць пытанне, адказваюць на яго і прымацоўваюць “дровы” на дошку ў тым месцы, дзе ў доме размешчаны ачаг).

- Малайцы! Запалілі агонь у ачагу (прымацоўваюць “полымя”).

  1. Творчая прэзентацыя “Мая сямя”

- Да сённяшняга занятку вы падрыхтавалі фотавыставу “Мая сямя”                  і расказ аб сваёй сямі. (Выступленне вучняў)

- У даўнія часы бабулі і дзядулі, іх дзеці і ўнукі жылі адной вялікай сям’ёй. Так падтрымлівалася сувязь часоў, працяг традыцыі.

-  Сям’я – галоўная каштоўнасць не толькі ў жыцці кожнага чалавека,          але і ў праваслаўнай царкве. Аб значнасці і ролі сям’і ў жыцці чалавека вам раскажа настаяцель прыходу храма Уздзвіжання крыжа Гасподняга вёскі Цапра протаірэй Валерый.

  1. Падвядзенне вынікаў. Гульня “Дом для Кузі”

- Давайце пабудуем “ДОМ” для Кузі. Для гэтага вы павінны напісаць            на “цаглінках” словы, якія ўваходзяць у паняцце “СЯМ’Я” (на дошцы размешчаны макет страхі, дзеці  пішуць словы, выходзяць да дошкі                                 і прымацоўваюць цаглінкі.)

- Скажыце, а наш клас можна назваць сям’ёй?

- Мы павінны ставіцца адзін да аднаго, як у сям’і, клапатліва, па-добраму     і з разуменнем.

  1. Рэфлексія.

- Я хачу падарыць вам сэрцайкі, на якіх вы напішацце пажаданні для вашых сямей. Мне б хацелася, каб вы паклалі гэтыя сэрцайкі на бачнае месца, як напамін пра важнасць сям’і ў жыцці кожнага з нас. (Дзеці запісваюць і агучваюць)

  

згарнуць

Урок матэматыкі ў 6 класе. Рашэнне задач

разгарнуць

Тэма

Рашэнне задач

Мэта

 

Фарміраваць прыёмы пераносу вядомых вучням спосабаў рашэння тэкставых задач на мноства дзесятковых дробаў з выкарыстан нем усіх правіл дзеянняў з дзесятковымі дробамі; выкарыстоўваць практыка-арыентаваныя задачы і задачы з міжрадметным зместам для фарміравання прадметных і метапрадметных кампетэнцый

Развіваць лагічнае мысленне вучняў, уменне граматна аналізаваць умову задачы, матэматычную мову.

Выхоўваць культуру вучэбнай працы, профарыентацыйную накіраванасць вучэбнага прадмета

Вынікі, якія чакаюцца

 

Вучні выкарыстоўваюць вядомыя прыёмы і алгарытмы рашэння тэкставых задач, знаходзяць значэнні велічынь, даныя ў якіх выражаны дзесятковымі дробамі; прымяняюць эўрыстычныя прыёмы для рашэння практыка-арыентаваных задач; інтэрпрэтуюць атрыманыя вы нікі; выконваюць аналіз розных падыходаў да рашэння задач

План

 

І. Праверка дамашняга задання.

ІІ. Актуалізацыя апорных ведаў “Дзеянні з дзесятковымі дробамі”

ІІІ. Вуснае лічэнне

ІV. Трэніровачныя практыкаванні

V. Самастойная работа навучальнага характару

VІ. Д/з. Рэфлексія

І

Дыягностыка выканання дамашняга задання

ІІ

Тэарэтычная размінка “Дзеянні з дзесятковымі дробамі”

ІІІ

Вуснае лічэнне  па індывідуальных картачках

ІV

 

Рашэнне задач №393-395, 398, 399

V

Самастойная работа навучальнага характару па інд. картачках

№1-5 с.85 вучэбнага дапаможніка

 

Р.1, §10, № 416

  1. Арганізацыйна-матывацыйны этап:

Тры шляхі вядуць да ведаў:

Шлях разважанняў - гэта шлях самы высакародны;

Шлях пераймання - гэта шлях самы лёгкі;

Шлях вопыту - гэта шлях самы горкі.

Канфуцый

  1. Тэарэтычная размінка “Дзеянні з дзесятковымі дробамі

Дэвіз «Без тэорыі няма практыкі»

 

1

Каб скласці (адняць) дзесятковыя дробы, трэба:

1. Запісаць гэтыя дробы адзін пад адным так, кабкоскі былі ў адным слупку (коска пад коскай).

2. Ураўнаваць лік знакаў пасля коскі, прыпісваючы справа нулі.

3. Выканаць складанне (адніманне) дзесятковых дробаў па правілах дзеянняў з натуральнымі лікамі.

4. У суме (рознасці) паставіць коску пад коскамі.

2

Каб памножыць дзесятковы дроб на 10, 100, 1000 і г. д., трэба перанесці коску ў гэтым дробе ўправа на 1, 2, 3 і г. д. лічбы.

 

3

Каб памножыць два дзесятковыя дробы, трэба:

1. Выканаць іх множанне, як памнажаюць натуральныя лікі, не звяртаючы ўвагі на коску ў множніках.

2. У атрыманым здабытку паставіць коску, аддзяліўшы ёю справа ўлева столькі знакаў, колькі іх утрымліваецца ў абодвух множніках разам пасля коскі.

4

Каб падзяліць дзесятковы дроб на 10, 100, 1000 і г. д., трэба перанесці коску ў гэтым дробе ўлева на 1, 2, 3 і г. д. лічбы.

Каб падзяліць дзесятковы дроб на 0,1,  0,01, 0,001 і г. д., трэба перанесці коску ў гэтым дробе ўправа на 1, 2, 3 і г. д. лічбы.

5

Вам бонус 4 балы

6

Каб падзяліць лік на дзесятковы дроб, трэба:

1. Перанесці коску ўправа ў дзялімым і дзельніку на столькі знакаў, колькі лічбаў пасля коскі ў дзельніку.

2. Выканаць дзяленне на натуральны лік.

3.     Вусная работа  
Дэвіз «Сітуацыі ў жыцці такія, або складаныя,  або прастыя» 
4.     Практычны этап
5.     Самастойная работа
Дэвіз «Матэматыку нельга вывучаць, гледзячы як гэта робіць сусед»  
6.  Падвядзенне вынікаў і рэфлексія
            1. Прапанаваць вярнуцца да мэты ўрока. Арганізаваць абмеркаванне ступені яе дасягнення. Прапанаваць адказаць на пытанні:
- Наколькі дасягнулі мэты ўрока?
- Як вы ацэніце сваю работу на ўроку?
- Што атрымалася лепш за ўсё?
- На што трэба звярнуць увагу пры падрыхтоўцы да ўроку дома? 
            2. Папрасіць вучняў назваць адно слова, з якім асацыююцца ўрок і яго вынікі.

 

 

 

ДАДАТАК 1

Тэарэтычная размінка

Як скласці (адняць) дзесятковыя дробы

Як памно

жыць дзе-сятковы дроб на 10. 100, 1000….

Як памно

жыць дзе-сятковыя дробы

Як падзя

ліць дзе-сятковы дроб на разрад-ную адзінку

Вам бонус 4 балы

Як падзя-ліць лік на дзе-сятковы дроб

Вуснае лічэнне

№1 с 46

№2 с.46

Вам бонус 3 балы

№3 с.46

№4 с.46

№7.с.46

Рашэнне задач

№393

Вам бонус 2 бал

№394

№395

№398

№399

Самастойная работа

Вам бонус 2 балы

№1 с 85

№2 с.85

№3, с.85

№4, с.85

№5, с.85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

згарнуць

Урок беларускай літаратуры ў 4 класе. Пазакласнае чытанне. Чалавек і яго род

разгарнуць

Тэма: Пазакласнае чытанне. Чалавек і яго род

Мэта: спрыяць спасціжэнню вучнямі ідэі і маральнай высновы твораў на данную тэматыку

Задачы:

 арганізаваць чытанне-разглядванне кніг, у якіх ёсць творы па тэме заняткаў;

 падагульніць чытацкі вопыт вучняў па адборы кніг для самастойнага чытання на тэму;

 абмеркаваць найбольш цікавыя самастойна прачытаныя творы;

вучыць дакладна выказваць свае думкі, даказваць свой пункт погляду;

развіваць мову вучняў, мысленне, узбагачаць слоўнікавы запас вучняў;

ствараць умовы для выхавання патрыятызму, захавання сямейных каштоўнасцей.

Арганізацыйны момант

- «Дапоўні прыказку». Я кажу першую частку прыказкі, а вы павінны дадаць другую.

Дарагая тая хатка...                          дзе радзіла мяне матка.

Няма смачней вадзіцы...                  як з роднае крыніцы.

Родная зямля мякчэй...                     за чужую пярыну.

У чужой старонцы…                        не так свеціць сонца.

З роднай крыніцы …                         смачна напіцца.

Бацькоў шануй – …                         старых паважай.

Як ты шануеш бацькоў, так ….          цябе будуць шанаваць твае дзеці.

Добрыя дзеці бацьку і маці – ….          апора ў хаце.

Пропускам на заняткі  для ўсіх нас стануць беларускія словы (запіс на дошцы). Выбраць, прачытаць і патлумачыць значэнне: Бацькаўшчына,  род, народ, племя, традыцыі , дзякую, ганаруся, прыгожая, продкі, нашчадкі, спадчына, гістарычнае мінулае, бацькоўскі запавет.

Знаёмства з выставай. Вызначэнне тэмы  ўрока. Пастаноўка задач

Матывацыя

 Пачаць наш урок мне хочацца вершам Анатоля Пісьмянкова “Продкі”.

Калі марнею ад нягод

І ў сэрцы цесна,

Я ўспамінаю радавод

І продкаў песні.

 

Яны ідуць за годам год

З мячом і плугам.

О, мой нязводны род,

Ён моцны духам!

 

Імёны памяць берагла,

Вяла праз церні,

Каб я не сеяў зла,

А толькі зерне.

Да іх іду я зноў і зноў,

Ім веру свята.

Таму й вяду сваіх сыноў

Да іх на раду.

Апошні слупок гэтага верша сёння з’яўляецца эпіграфам да нашага ўрока. Як вы разумееце гэтыя радкі?

Работа па тэме ўрока.

 У чаго ёсць карані? (У раслін.)  Якія карані ў чалавека? (Карані чалавека — гэта продкі, пакаленні, якія раней жылі на нашай зямлі.) Я, Ты, Ён, Яна — людзі на планеце Зямля. Што мы робім? Жывём! Дыхаем і плачам. Спрачаемся і радуемся. Давай задумаемся: які радавод кожнага з нас, хто той пра-пра-продак, ад якога пайшлі пакаленні вашага радаводу? А давайце разам намалюем гэту чалавечую планету. У цэнтры паставім — Я. Гэта толькі ў алфавіце Я — апошняя літара. А ў жыцці кожнае Я — галоўная фігура, стрыжань, вакол якога адбываюцца ўсе падзеі. Вакол Я правядзём паўкруг, вясёлку, карону, адным словам, як хто ўяўляе той арэол над сабой. Далей правядзём яшчэ адну дужку. Атрымаем арбіту з дзвюх раўнацэнных палавін: бацька і маці. Яны далі нам жыццё. Мы ў вечным і неаплатным даўгу перад імі. На іх молімся. Яны сняцца нам, не пакідаюць нас, калі нават адыходзяць у вечнасць. Над нашымі бацькамі — свая арбіта: нашы бабкі і дзядулі. Іх у кожнага з нас — чатыры. І гэта не залежыць ні ад якіх жыццёвых сітуацый: сіратой чалавек гадаваўся ў сям’і, з адной маці ці з адным бацькам. Я плюс Я — сям’я. Сям’я плюс сям’я — род. Род плюс род — народ. Народ плюс народ — людзі Зямлі. Дай жа, Божа, каб гэты жывы людскі мацунак быў вечным. Хай кожны чалавек стане вобразам Дабрыні, Розуму і Любові. Тады і мы станем Людзьмі. І захочацца нам адзін аднаго называць родзічам. Можа, тады і Зямля наша ператворыцца ў планету Шчасця?

Складанне радаводу                         / работа з Крысцінай

                                                                Чытанне дамашняга твора

                                                                Гутарка пра тэму ўрока,

-         Што такое вітаміны

-         Якую ведаеш садавіну і агародніну, у якой шмат вітамінаў?

Адказы вучняў па тэме                    /  маляванне садавіны і агародніны

Чытанне твораў падрыхтаванымі вучнямі, абмеркаванне зместу прачытаннага

 

Эдзi Агняцвeт                         Слoвa пpa мaцi

Рaнeй зa ўcix янa ўcтae,

пaзнeй зa ўcix клaдзeццa.

Янa жывe, янa пяe,

 – i дзeцям лeпш пяeццa.

Ты poc, як цёплы кaлacoк,

пpы мecяцы i зopax

Пaчyeш мiлae "cынoк",

xoць бyдзe i зa copaк...

Зa cлoвaм "мaцi" ў cвeт пaйшлi

мaлeнcтвa, мapa, мoвa.

 I мip, i мyжнacць пa зямлi

– жыцця твaйгo acнoвы.

Кaб нe тyжылa пa нaчax,

 – ёй пaдpacтaй нa ўцexy!

Хaй бyдзe ў мaтчыныx вaчax

пaбoльш icкpынaк cмexy!

Ты нe шкaдyй лacкaвыx cлoў

для poднaй, для aдзiнaй.

Адкaзвaй мaцi нa любoў –

бyдзь вepным, дoбpым cынaм!

 

Творчае заданне                    

Скласці тэкст “ Мой самы блізкі чалавек”

На дошцы напісаны апорныя словы

Рукі – лепшыя, нястомныя, працавітыя, умелыя.

 

 

    /  Чытанне твора па падручніку

Голас – мяккі, знаёмы, дарагі, спакойны.

Сэрца – пяшчотнае, залатое, гарачае, чулае.

Вочы - блакітныя, разумныя, задуменныя

Фізкультхвілінка

Эй, лежабокі, хутчэй прачніцеся! (вучні ўстаюць)

І да сонца пацягніцеся.(пацягваюцца)

Мы зарадку пачынаем, (хадзьба)

Быць здаровымі жадаем!

 Усе распрацоўваем рукі,(рыўкі рукамі)

У іх прага да навукі!

Ногі трэба нам размяць- (падскокі)

Раз, два, тры, чатыры, пяць!

 Зараз плечы распрацуем. (падыманне і апусканне плячэй)

Мы без працы не сумуем!

Трэба шыю нам размяць, (павароты галавы)

Каб усім плённа працаваць!

 

Васіль Шырко                          Дзед Манюкін і ўнукі

Такога дзеда, як мой, са свечкаю не знойдзеш. Дзесяткі казак ведае. Чуў ён іх ад свайго дзеда, а той - ад свайго. Гісторый у яго - мех пад завязку. Дарослым ён не любіць баяць - не даюць веры, зноў, кажуць, стары дзівак за сваё ўзяўся, ілжэ не падсяваючы. І якіх толькі мянушак не прыдумалі дзеду: і Манюкін, і Мюнхгаўзен, і Ачмуровіч, і Дзед Абуй Лапці... Дзядуля не крыўдуе: што з іх, разумнікаў, возьмеш. Манюкін дык Манюкін, затое дзеці чарадою ходзяць за дзедам - за вушы не адцягнеш іх ад старога. Нават да мяне падлабуньваюцца, каб не прагнаў з надворка; вачэй не спускаюць з дзядулевага крэсіва. А яно, відаць, чарадзейнае, нездарма ён не прызнае запалак і запальнічак. Ды што тыя запалкі!.. Стукне дзед камень аб камень, пасыплюцца іскры, задыміць трут, пыхне люлькай стары, загаворыць: «Э-э, слухайце, саколікі, шчырую праўду раскажу, дзед Манюкін не салжэ. Раней, каб вас качкі ўбрыкнулі, нячыстай сілы, ведзьмаў розных, пярэваратняў, вурдалакаў было, не раўнуючы, як тых уюноў у старой копанцы». Дзед на ўсякі выпадак пакруціць галавою, ці няма побач каго-небудзь з дарослых, і толькі тады бае далей. А мы стоімся як мышы пад венікам, слухаем. Дзед збіваецца, забягае наперад, паўтараецца... І ўсё ж колькі ні слухай - самае цікавае наперадзе.

Хочаце даведацца, як змагаўся дзед з нячыстай сілай, шчасліва рыбачыў, смела ратаваўся ад мядзведзяў і ваўкоў?.. То не лянуйцеся, перагарніце старонку. Чэснае слова, не пашкадуеце.

 

Царскі кужаль

 Што ні народ, то свае строі. Які ж гэта мексіканец без самбрэра, паўночнаамерыканскі індзеец без макасін, туркменка без паранджы, а сусед-украінец без кашулі-вышыванкі? Гэта наш брат-беларус усё роўна як саромеецца сваіх строяў. Мне няма чаго саромецца, я - стары чалавек і нейлонаў-шмайлонаў не прызнаю. Апранаю зімой кажух авечы, восенню світку-саматканку. Ёсць на свята боты казловыя, на рыбалку хаджу ў лапцях. Кашуля і штаны ў мяне льняныя. Баба і выткала, і пашыла. На будзень - з грубай пражы, на свята - з тонкай. Нябось, каласочкі-красачкі, вы бачылі на мне вышываную кашулю? Бялей за снег яна, а які арнамент: тут ці не ўсе кветкі зямлі беларускай. Паясы да той кашулі - ого-го! Хоць і язык у бабы Аўдолі без касці, але і майстрыха яна дай божа.

Я і цяпер ніштаваты мужчына, а хлопцам быў зух. Дзяўчаты біліся з-за мяне, адна ледзь не ўтапілася, калі пацалаваў яе сяброўку. І трэба ж, упадабаў бабулю вашу. Глянуў на яе вышыванкі - воч не змог адвесці. Валошкі ў жыце. Луг квітнеючы. Нізка схілілася над вадой вярба...

Быў я вольны казак, а стаў пагляд дзявочы лавіць, яе капрызам патураць. Гляджу на дзяўчыну, а бачу перад сабою яе вышыванкі. Слепіць прыгажосць, вочы адбірае.

Не пражыць беларусу без лёну. Заморскія транты не заменяць ільнянога адзення. І алей з лёну па мне дык куды смачней за аліўкавае масла. Пакрышыш у тыя ж апенькі цыбулі, заправіш іх алеем і на іншую страву не глянеш, пакуль не апарожніш міску.

Эх, казельчыкі-верабейчыкі, на бзік звялі лён. Ні калгасы, ні фермеры амаль не сеюць. Ат, ведама, лянок клопат любіць. Памятаеце песню:

 Ох, і сеяла Ўльяніца лянок,

Ох, і сеяла Іванаўна лянок,

Залацісты кужалёк.

 Палола Ўльяніца лянок, церабіла, часала, прала, палатно ткала, бяліла, кашулі шыла. Дзе ж ты цяпер знойдзеш такую Ўльяніцу? Па сённяшніх Ульяніцах трын-трава не расці. Не думайце, каласочкі-красачкі, нібыта дзед Манюкін не з той нагі ўстаў, таму і завёў катрынку. Гульма гуляючы, не нажывеш дабра. Не лынды біць і язык мазоліць трэба, а на полі шчыраваць: жыта лашчыць у жмені, каб хутчэй прарасло, бульбачку даглядаць-песціць, лянок любіць, як Ульяніца. Жыта, бульбу і лянок Бог даў беларусу на радасць. Даражыць імі трэба.

Так думаў-разважаў я, пасучы кароў на Пажарніцы. Вы ведаеце яе - гэта вялікі квяцісты луг за Вэньскай дарогай. Хай не паэт я, а гатоў спяваць гімн Пажарніцы, як спявае вясной жаўрук. На гэтым лузе вочы сумежваю, каб красы самотнай не сурочыць. Бледна-залаты прамень лашчыць твар. Цішыня. І раптам далёка-далёка чую дрыготкі звон. Ён паціху расце, набліжаецца, і ўжо звіняць пераліўныя званочкі. Што гэта? Расплюшчыў вочы - карэта. Па лузе, край поля крылатыя коні імчаць шыкоўную жанчыну ў дымнай сукенцы. У руках жанчыны тонкія ніці. Сыпане іх на лазовы куст - і ўжо не ніці - срэбраную павуціну гайдае лёгкі вецярок. Павуціна на кустах, на кветках. Ці не сама гэта спадарыня-восень выехала на прагулку?

Званочкі звіняць-заліваюцца ўтомна-шчымлівым звонам. Агністыя коні лятуць, не разбіраючы дарогі. Так і да бяды нядоўга. Толькі падумаў, а кола хрусь, і карэта набок пахілілася. Кола, падскокваючы на выбоінах, тарахцела-кацілася.

Я падбег да жанчыны, падаў руку. Слава Богу - цэлая, нават не спалохалася, лагодна ўсміхаецца.

Не стэльмах я, але як бачыш тое кола паставіў на месца. Жанчына падзячыла і падала мне лазовы кошык. Не паспеў я падзячыць, як пад дугой зазвінелі званочкі, быстрыя коні панесліся па полі.

Глянуў я ў кошык, а там клубочкі нітак. Ніткі белыя, падсіненыя, чырвоныя, жоўтыя, карычневыя. І спрэс тонкія, як павуцінне. Мусіць, з царскага кужалю пралі іх хвацкія майстрыхі. Кошык важкі, нітак шмат, вось узрадуецца баба, а то скардзілася, што ўсе ніткі выткала, зіма не за гарамі, давядзецца сіднем сядзець, а не за кроснамі шчыраваць.

Прыгнаў я вечарам кароў з пашы і хутчэй да бабы. Кошык з ніткамі падаю. Старая і так і сяк круціла тыя клубкі, а разгледзеўшы, з пацалункамі да мяне палезла.

- Восемдзесят гадоў пражылі мы разам, - кажа, - а лепшага падарунка, спадарочак, ты мне ніколі не дарыў!

Вось дык дагадзіў. Сорак восем гадоў не цалаваліся, а тут на табе, першай старая на шыю кінулася. Цуд, дый годзе!

Ужо ў лістападзе снег зямлю пасерабрыў. І не растаў, бо маразы прыціснулі. Я гаспадарыў па доме: паліў у печы, карміў жывёлу, а старая з ранку да вечара грукала кроснамі. Толькі ў нядзельку брала адпачынак: глядзела тэлевізар, слухала радыё або, насунуўшы на нос акуляры, малявала алоўкам на паперы нейкія ўзоры.

Праз месяц паклікала мяне:

- Ідзі, Манюкін, глянь, які кілім я выткала.

Зірнуў я, каласочкі-красачкі, на той кілім, і аж дух заняло. Дальбог, наша Пажарніца як на далоні.

Вясёлы ветрык сагравае цёплым дыханнем званочкі. Іх быццам нядаўна выкупалі ў сіньцы і паставілі сушыцца на сонцы. Званочкі не паспелі выліняць, яны радуюцца сваёй пекнаце і сарамліва ўсміхаюцца блакітна-белымі ўсмешкамі. А непадалёку ад іх стаяць купкамі бялюткія, што першы снег, рамонкі. Яны нахілілі свае галовы і аб нечым па-змоўніцку перамаўляюцца. Здаецца, мацней дыхне вецер, зазвоняць званочкі, застракочуць конікі, заспявае жаўрук і сяброўкі-рамонкі пусцяцца ў скокі.

Зайздросціць званочкам і рамонкам дзікая канюшына-дзяцельніца. Хоць і не пакрыўдзіў яе Бог прыгажосцю, а ростам не выйшла. Затое як цвіце, як пахне! І пчолы, і чмялі, і птушкі выцалавалі кожную кветачку, а ў кветачцы тычынку.

Асыпаецца, падае ў траву бязважкі карычневы метлюжок. Ён як суцэльны купал, сцяблінак не відаць. І цвітуць, і радуюць вока пяшчотна-духмяныя краскі маёй зямлі: залатыя і сівыя, журботныя і вясёлыя, але заўсёды неўвядальныя.

А ўгары на паўнеба ззяе вясёлка. Няўжо гэты кілім рукатворны і саткала яго мая баба? Грэх хадзіць па такім нават босаму. Тут ужо я сам кінуўся маю гаспадыню цалаваць.

- Ты прабач мяне, старога балабола, - кажу, - за лясы-балясы, але я і падноскаў тваіх не варты. Такому кіліму не ў хаце нашай месца, а ў сталічным музеі, каб больш людзей убачыла, якая ў нас зямля прыгожая, якія майстры жывуць на ёй.

Заплакала баба ад слоў такіх, абняла мяне. Так і сядзелі мы, як юныя закаханыя, воч не зводзілі з цудоўнага кіліма.

Назаўтра павесілі кілім на сцяне ў чыстай хаце, насупраць акон, каб сонечныя промні траплялі на яго. Рашылі не прадаваць за любыя грошы, хай вісіць на сцяне, вока радуе.

Забегла неяк да нас суседка хлеба пазычыць. Глянула на кілім і застыла, быццам язык праглынула. Забылася нават, чаго прыйшла. Так з адкрытым ротам і выскачыла з хаты. Не ведаю, якую казань казала яна людзям, але ад вяскоўцаў адбою не было. З вечара да раніцы таўкліся ў нас, нават з-пад Чаркеса прыходзілі. Дзверы рып ды рып. Па адным пруць і гуртам. Кожнаму паказвай кілім. Мы ўжо з бабай нервы натузалі: не рады былі, што павесілі той кілім на сцяну, а не схавалі ў куфар.

Неяк раніцай каля нашай хаты аўтобус спыніўся.

- Прымай экскурсію, старая, - пажартаваў я.

Самае смешнае, праўда - экскурсія, як у ваду глядзеў. Настаўніца дзяцей прывезла на наш кілім паглядзець. Бегаюць малыя па хаце, крычаць, калаўрот круцяць, кроснамі ляпаюць, хоць вушы затыкай.

Пэўна, мучыліся б мы з бабай да скону, каб не прыехалі да нас сталічныя госці з музея лёну. Доўга яны тупалі каля кіліма. Зблізку разглядалі яго і здалёк, мацалі. Спрачаліся, пакуль самы важны з іх не сказаў:

- Прадайце, калі ласка, ваш кілім нашаму музею. Мільёны яго ўбачаць, пра вас і вашу вёску даведаюцца...

- Не трэба грошай, - узрадавалася бабуля, - бярыце так.

- Задарма не возьмем, - пакрыўдзіўся начальнік, - гэта ж ручная работа. Калі папраўдзе, то яму цаны няма, усё роўна мы не заплацім, колькі ён каштуе, але грошы ў нас ёсць, дзяржава дала.

Ну і прадалі мы наш кілім. За грошы, што нам заплацілі, можна было б машыну купіць. Баба з тыдзень хадзіла імянінніцай, а там зноў села за кросны. Цэлы куфар тонкага палатна наткала з царскага кужалю. Шмат зім запар шылі мы з яго кашулі, нагавіцы, каптаны, бялізну. Ох, і грэлі ж яны цела, кроў маладзілі.

А кілім наш мы некалькі разоў бачылі: паказвалі па тэлевізіі, казалі, штовыткала яго Аўдоля Манюкіна. Мяне не ўспаміналі ні сном ні духам. Крыўдна.

 

 

Тэлеграма ад Радзівіла

 Ой, дзед, ой, хітрун! Апрануўся, як у нядзельку, і ўсё нешта на вуліцу паглядае. Мы хацелі збегаць на рэчку, там акунь добра клюе. Не пускае дзед, пасадзіў нас на лаўку насупраць хаты і зубы замаўляе. Нябось кагосьці чакае... Нас не правядзеш: пэўна, паштальёнку. Вунь яна ходзіць ад хаты да хаты. Зараз каля нас апынецца.

- Дзень добры! - вітаецца цётка Соня. - Вам, дзеду, тэлеграма нейкая дзіўная. З-за мяжы. На пошце начальніца казала - з Англіі, во!

Дзед здзіўлена хмыкнуў, загадаў Алёнцы бабулю гукнуць. Тая адразу ж выйшла на вуліцу, павіталася з паштальёнкай.

- Тут мне тэлеграма, - сказаў дзед, - нібыта ад ангельцаў. Там у мяне блізкіх сяброў і сваякоў нямашака, хіба што стрыечны брат успомніў...

- Чулі, чулі, - засмяялася бабуля, - князь Радзівіл. Ты, Сонечка, не зважай на старога дурня. Ён, калі ўчаўпе сабе што-небудзь у галаву, то сам сабе паверыць. Знайшоўся мне нашчадак Радзівілаў!

- Але тэлеграма сапраўды з Лондана, - сказала паштальёнка, - і падпісаў яе Радзівіл.

Каб гром грымнуў з яснага неба, мы так бы не здзівіліся. І баба Аўдоля, і мы з Алёнай, і хлапчукі-суседзі быццам анямелі.

- Чытай ужо хіба, - папрасіў паштальёнку дзед, - я акуляры ў хаце пакінуў.

 «Паважаны спадар Манюкін, - прачытала цётка Соня, - у бліжэйшы час я прышлю афіцыйнае пацвярджэнне, што вы належыце да самага старажытнага і шляхетнага роду Радзівілаў. З гэтай паперай вас, несумненна, прымуць у клуб беларускай шляхты пад старшынствам дробнага шляхцюка Г.

Такі смелы, знаходлівы і рашучы чалавек, як вы, не можа не належаць да нашага слыннага роду.

Чытаю кнігу аб Вашых прыгодах. Разам з Вамі ваюю з нячысцікамі, ратую звяроў і птушак, баю дзецям казкі.

Сто лят Вам жыцця, добрага здароўя, шчасця.

Ваш Радзівіл

Лёндан. Вялікабрытанія.

31 жніўня, год 1999-ы ад Нараджэння Хрыстова».

 Дзед пераможна глянуў на бабулю. Як самы сапраўдны шляхціч, пацалаваў руку паштальёнцы, забраў тэлеграму і, падміргнуўшы нам, падшывальцам, пайшоў у хату, кінуўшы няўзнак: «Нягожа, калі беларускай шляхтай запраўляе драбнарыбіца. Тут на самацёк пускаць нельга... ой, нельга».

Мы моўчкі глядзелі ўслед. Ну і дзед, усіх здзівіў. Гэта ж трэба, сам Радзівіл даў яму тэлеграму. Вунь як горда барадой затрос. Мусіць, і нам з Алёнай не выпадае з кім папала хаўрусаваць. Мы - беларусы!

Падвядзенне вынікаў.  Віктар Швед.    Я НАРАДЗІЎСЯ БЕЛАРУСАМ

Я нарадзіўся беларусам,

Беларусам буду жыць!

Мову родную клянуся

Шанаваць, цаніць, любіць.

Сваю родную старонку

Я люблю як і бацькоў,

Што вучылі песні звонкай,

Прывівалі мне любоў:

І да мовы, да дубровы,

 Да палёў і да лугоў.

І заўсёды да народа,

Што жыве тут ад вякоў.

Я клянуся: не зракуся

ваё роднае любіць.

Быў і буду беларусам,

Пакуль толькі буду жыць!

Патлумачце выказванні: “Без роду, без племені”, “З роду ў род”, “Весці свой род”, “На раду напісана”, “Няма роду без выроду”.

А зараз паслухайце прытчу “Паважай бацьку свайго” і адкажыце, якім чынам яна звязана з тэмай нашага ўрока?

Жыў аднойчы вельмі стары чалавек. Вочы яго амаль аслеплі, пагоршыўся слых, і рукі дрыжалі. Ён амаль не мог трымаць лыжку і ў час яды часта разліваў суп. Яго родны сын і яго маладая жонка пачалі ў час яды садзіць старога за печку, ежу яму падавалі ў старой талерцы. Адтуль стары сумна глядзеў на стол, і вочы яго станавіліся вільготнымі. Аднойчы рукі яго так дрыжалі, што ён не змог утрымаць талерку і тая разбілася. Маладая гаспадыня пачала сварыцца на старога. А той толькі цяжка ўздыхнуў. Тады сын з нявесткай купілі старому драўляную – самую танную з тых, што знайшлі – міску. Цяпер ён павінен быў есці з яе.

Аднойчы, калі маладыя бацькі сядзелі за сталом, у пакой увайшоў іх пяцігадовы сын з кавалкам дрэва ў руках.

- Што ты будзеш рабіць з гэтым паленам? – спытаў бацька.

- Драўляную міску, - адказаў малы. – З яе тата з мамай будуць есці, калі я вырасту.

Чаму вучыць гэта прытча?

Якая прыказка з тых, што гучалі сёння на ўроку, раскрывае яе сэнс?

Рэфлексія

Пры дапамозе дзеясловаў, запісаных на дошцы, складзіце пункты Закона РОДУ.

Паважайце...

Цаніце...

Беражыце...

Дапамагайце...

Прыслухоўвайцеся...

Віншуйце...

Наведвайце...

Дамашняе заданне.     Рэкамендацыі да наступнага ўрока пазакласнага чытання

Эдзі Агняцвет. «Кліча вецер свежы».

Анатоль Астрэйка. «Родная краіна».

Артур Вольскі. «Славы даўняй адгалосак», «Мой скарб».

Алесь Гурло. «Мой край».

Васіль Жуковіч. «Цудоўная краіна», «Беларус», «Няма даражэйшай зямлі», «Беларуская старонка» «Францішак Скарына».

Анатоль Зэкаў. «Па-беларуску і па-руску», «Чатыры зярняткі».

Уладзімір Карызна. «Песня аб родным».

Яўген Крупенька. «Два словы»

Уладзімір Ліпскі. «Замак без замка», «Салігорскія агні».

Уладзімір Мазго. «Мірскі замак».

Мікола Маляўка. «Полацк».

Георгій Марчук. «Як Несцерка французаў перахітрыў».

Міхась Пазнякоў. «Адказ сыну», «Радзіма», «У бары», «Заўжды вярнуся».

Алесь Пісьмянкоў. «Мы — беларусы».

Кастусь Цвірка. «Там яна».

Вольга Шпакевіч. «Мая зямля».

Уладзімір Ягоўдзік. «Нясвіжскі палац», «Статут Вялікага Княства», «Сынковіцкая царква».

 

згарнуць

Вусны часопіс "Этыкет паміж хлопчыкамі і дзяўчынкамі"

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Вусны часопіс

“Этыкет паміж

хлопчыкамі і дзяўчынкамі”

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

Маліноўская Н.І.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Цель: Способствовать формированию основ культуры общения между мальчиками и девочками и построению межличностных отношений в коллективе.

Задачи:

- раскрытие особенностей мужского и женского миров;

- формирование культуры общения между учащимися противоположного пола;

- учить приемам преодоления проблем в общении;

- способствовать становлению сплоченного коллектива.ф

Оборудование: полоски бумаги для записей, фломастеры, изображения мальчика и девочки на доске, дерево и бумажные листочки.

 Ход мероприятия

1. Релаксация.           

            Давным-давно на планете Марс жили мужчины. Они были трудолюбивы, честны, справедливы. Целый день мужчины работали, и им нравилась такая жизнь.

В миллионе километров от Марса была планета Венера, и населяли эту планету женщины. Они жили дружно и спокойно. Вечерами собирались вместе и пели протяжные песни на венерианском языке.

Однажды цивилизация Марса достигла такого уровня, что мужчины смогли построить звездолет, и несколько десятков жителей Марса отправились на нём в космос. Они достигли далёкой Венеры и увидели, что планета заселена разумными существами. Женщины сразу понравились мужчинам. Но сами же, наоборот, отнеслись к незваным гостям настороженно, и некоторое время держали дистанцию.

           Многие поступки мужчин женщинам казались очень странными, но они понимали, что мужчины прилетели с другой планеты, и у них свои обычаи и законы, которые надо принимать и уважать. Мужчинам тоже были непонятны многие поступки женщин, а их поведение казалось странным, неправильным и нелогичным. Но мужчины знали, что если ты не можешь  понять чужие законы, то надо их просто принять. Руководствуясь этим знанием, они жили  мирно и счастливо.

           И вот однажды мужчины и женщины на звездолете отправились в космос.

Они нашли  ярко-зеленую удивительную планету, которая им понравилась, они решили здесь поселиться, а планету назвали – Земля.

           Проходили годы, сменялись поколения, и постепенно люди стали забывать, что их предки были жителями разных планет. Мужчины не понимали  женщин, а женщины не понимали мужчин. Они пытались переделать друг друга, создавали множество законов и правил, считая их единственно верными.

Так  продолжается  и до сих пор.

            2. Сообщение темы и целей мероприятия.

           Я предлагаю сегодня  вспомнить, что мы жители разных планет. И если мы не можем понять законы другой планеты, то давайте попробуем  их принять и уважать. Увидите, что мир станет совсем другим.

           - Как вы думаете, о чём пойдёт речь на нашем классном часе?

 (Возможные варианты ответов: о дружбе, о мальчиках и девочках, о взаимоотношениях между мальчиками и девочками, о культуре поведения, об общении между мальчиками и девочками, о взаимопонимании и т.д.).

           Да, вы правы. Мы сегодня будем говорить о мальчиках и девочках, об этикете их взаимоотношениях.

            3. Формирование понятия «этикет».

           Этике́т (от фр. étiquette — этикетка, надпись) — правила поведения людей в обществе[1], поддерживающие представления данного общества о подобающем[2]. В современном виде и значении слово было впервые употреблено при дворе короля Франции Людовика XIV — гостям были розданы карточки (этикетки) с изложением того, как они должны держаться; хотя определённые своды норм и правил поведения существовали уже с древнейших времён.

            4. «Черты характера»

           Ребята, а давайте мы все вместе определим, какие качества характерны больше девочкам, а какие больше мальчикам.

(На доске выписаны качества людей, из которых ученики выбирают те качества, которые присущи ученикам и размещают их возле изображений мальчика и деввочки).

           1. Смелость

           2. Доброта

           3. Вежливость

           4. Ответственность

           5. Надежность

           6. Отзывчивость

           7. Порядочность

           8. Скромность

           9. Трудолюбие

          10. Ум

          11. Честность

          12.  Верность

           Ребята, как мы видим, даже несмотря на то, что какие-то качества характерны больше для девочек, а какие-то только для мальчиков, много таких качеств, которые характерны для всех. Это говорит о том, что все мы похожи друг на друга и в нас есть что-то одинаковое.

  1. «Мир профессий»

           А давайте вспомним, какие вы знаете профессии, где не обойтись без мужской помощи? (ответы детей)

        Да, настоящие мужчины строят, водят корабли и самолёты, совершают научные открытия, служат в армии, защищая свою Родину, занимаются бизнесом. Всеми мужскими профессиями успешно овладевают и женщины! Есть женщины-космонавты, хирурги, лётчики, полицейские, мужественные спортсменки.

         Скажите, а мужчины могут владеть женскими профессиями? Какими? (парикмахер, повар, гимнаст, танцор, учитель).

Какой мы можем сделать вывод? (мужчины и женщины в обществе пользуются равными правами при выборе профессии)

     6.«Роли в семье»

     А какова роль мужчин и женщин в семье? Традиционно считается, что на мужчину возлагается ответственность за материальное обеспечение семьи, на женщину – ответственность за воспитание детей и ведение хозяйства. Но … в наше время женщины уделяют работе не меньше времени, чем мужчины и вносят материальный достаток в семейный бюджет порой наравне с мужчинами Роли в семье непостоянны, они зависят от общества, в котором мы живём. Одна и та же роль может быть как положительной, так и отрицательной. Важно ли это, хорошо ли это? Сейчас мы рассмотрим на примере социальных, семейных ролей, которые исполняют мужчины и женщины в других странах?

           - В нашей стране в семье кто готовит пищу? А вот в Китае поварами могут быть только мужчины, и в Японии обучиться мастерству суши по старинной традиции могут только мужчины.

           - В нашей стране в семье кто занимается вязкой? А вот в Исландии мужчины вяжут прекрасные свитера, а женщины – профессионально ловят рыбу.

           - В Беларуси  кто подлежит службе в армии? А Израильские женщины получили право служить в армии. Служба в армии является добровольной.

           - Кто в нашей стране носит юбки? А в Шотландии национальной мужской одеждой является юбка – килт.

           - Норвежские дамы видят равноправие не только в равных возможностях при получении высшего образования или хорошей работы, но и в занятиях всеми видами традиционно мужского труда – в том числе и поднятием тяжестей. А декретный отпуск или бюллетень по уходу за ребенком очень часто берет муж, а не жена.

           - Кто традиционно стирает? А в Индии стиркой занимаются мужчины.            Вывод: В крепкой дружной семье каждый берёт на себя какие-то обязанности: зарабатывает деньги, ходит в магазин за покупками, готовит, стирает, убирает, организовывает отдых. Если есть необходимость, один член семьи приходит на помощь другому. Каждый стремиться помочь в силу своих возможностей члену семьи, у которого возникли проблемы. Такой семье не страшны никакие неприятности. Можете ли вы привести примеры таких взаимоотношений в вашей семье?

      7. Тренировка навыка «находить общее, видеть лучшее в других».

           А теперь давайте попробуем найти то,  что объединяет вас в классной семье, т.е. чем вы похожи.

           2.1. Игра «Магнит».

           - Ведущий выбирает первого участника. Нужно назвать одноклассника(цу), у которого есть увлечения или черты характера, схожие с вашими, притягивающие вас, как магнит. Тот, кого назвали, поднимается и продолжает игру.

           Называть одних и тех же ребят, одни и те же качества  нельзя, приветствуется, если мальчики находят что – то общее с девочками и наоборот.

           Вывод: Если  находить в одноклассниках то, чем вы похожи, это будет вас объединять.

      8. «Все наоборот»

           Упражнение «Закончи предложение».

           - А теперь попробуйте написать: «Какими вы хотите видеть девочек (мальчиков) в нашем классе…». Начните фразу со слов «Было бы здорово, если бы…»

Я вам даю 2 минуты. (Дети пишут).

           А сейчас, девочки, зачитайте ваши пожелания.  (Девочки зачитывают).

           А что мальчики написали?  (Мальчики зачитывают).

           - Спасибо за откровенные высказывания.

           Упражнение «Дерево комплиментов».

           А теперь украсим нашу общую Планету листочками с комплиментами. Девочки украшают розовыми листочками, мальчики - оранжевыми. (На листочке написать имя и комплимент).

  1. Подведение итогов.

          - Итак, дорогие девочки, уважаемые мальчики! Что же мы хотели выяснить? Действительно ли, мальчики и девочки это два разных мира?  (Дети отвечают).

  1. Рефлексия.

           - Ребята, вы – это маленькая семья и хотелось бы, чтобы в нашей семье всегда царили доброта, дружба, уважение, не  было бы ни ссор, ни ругани между мальчиками и девочками.

           -  Девочки, помните, что мальчики живут по своим обычаям и законам и вам их надо принимать такими, как есть, уважать и по достоинству оценивать. А вам, мальчики, тоже надо просто понять ваших девочек и дорожить ими, каким бы неправильным и нелогичным вам ни казалось поведение одноклассниц. 

           - На память о нашем классном часе я хочу подарить вам буклеты «Школьный этикет». Изучите их дома внимательно. Я надеюсь, что вы вырастите хорошими людьми и сделаете мир добрее и лучше.

 

 

згарнуць

Урок беларускай мовы ў 5 класе па тэме "Лексічнае значэнне слова"

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

Урок

па вучэбным прадмеце “Беларуская мова”

“Лексічнае

значэнне слова”

(5 клас)

 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

настаўнік беларускай

мовы   і літаратуры:

Маліноўская Н.І.

 

 

 

              2020

Прадмет: беларуская мова

Клас:  5

Тэма:   Лексічнае значэнне слова

Мэта і задачы: фарміраванне ведаў вучняў пра лексічнае значэнне слова;

         - выпрацоўваць уменні адрозніваць граматычнае і лексічнае значэнні слова, вызначаць лексічнае значэнне слоў па тлумачальным слоўніку і кантэксце, раскрываць значэнне слова рознымі спосабамі;

         - развіваць уменне ўжываць словы ва ўласным вусным і пісьмовым маўленні ў адпаведнасці з іх лексічным значэннем;

         - выклікаць у вучняў цікавасць да вывучэння роднай мовы, разуменне прыгажосці і непаўторнасці беларускай мовы.

Форма правядзення: урок-практыкум.

Абсталяванне: тлумачальныя слоўнікі, апорныя табліцы, карткі з заданнямі, “лексічнае дрэва”

                                                                Ход урока

  1. Арганізацыйны момант.

         - Добры дзень усім прысутным вучням. Спадзяюся, што сённяшні ўрок будзе добрым, плённым і карысным для ўсіх, таму што сёння мы з вамі зноў адчуем мілагучнасць, яскравасць і хараство беларускай мовы.

 

  1. Паведамленне тэмы і мэты ўрока. Матывацыя.

         - Скажыце, ці даводзілася вам бачыць, як распускаюцца лісточкі на дрэвах? Апішыце іх.

         - Наша беларуская мова чымсьці падобная да дрэва, на якім шмат галінак, лістоў. Галінкі – гэта разнавіднасці слоў паводле паходжання, ужывання значэння. А самі лісты – гэта словы. Сёння я прынесла да вас на ўрок дрэва, але на ім яшчэ няма лістоў, толькі пупышкі. Як вы думаеце чаму? (Таму  што мы яшчэ не ведаем разнавіднасцей слоў беларускай мовы.)

         - Сёння мы пачнём з вамі ўпрыгожваць наша дрэва лістамі, таму што нас чакае сустрэча з новым раздзелам беларускай мовы – Лексіка і фразеалогія”. Падчас заняткаў па гэтым раздзеле мы будзем пашыраць свае веды пра разнастайныя віды слоў беларускай мовы паводле значэння, ужывання, паходжання. У канцы вывучэння раздзела, спадзяюся, у нас атрымаюцца вельмі прыгожае дрэва са шматлікімі  лісточкамі, якое будзе называцца “Лексіка”.

         Над намі словы уладараць.

         Мы чуем і гаворым іх.

         Яны то здружаць, то пасвараць

         Сяброў і ворагаў маіх.

         Бо словы розныя бываюць.

         Адны – агню стрымаюць шквал,

         Другія словы забіваюць

         Усё жывое напавал.

         Ад слова сэрца халадзее,

         Праходзіць сон і забыццё,

         Ад слова рушацца надзеі,

         Ад слова свеціцца жыццё.

         Ад слова вырастаюць крылы,

         А ў сэрцы стукае любоў,

         Ад слова прыбываюць сілы,

         Дык не шкадуйце шчырых слоў.

 

  1. Фарміраванне новых ведаў.

         Работа з правілам.

         -  Дрэва ў нас ужо ёсць, нам застаецца  пастарацца дапамагчы яму пакрыцца лісточкамі, наліцца жыватворным сокам беларускай мовы.

         - Што абазначае слова “Лексіка”? Як можна пра гэта даведацца? (Вучні звяртаюцца да тлумачальнага слоўніка беларускай мовы.)

  • Што цяпер мы вызначылі з вамі? (значэнне слова “лексіка”)
  • Што называецца лексічным значэннем слова? (Тое, што абазначае слова)
  • Давайце прачытаем правіла ў падручніку, каб упэўніцца ў нашых ведах с. 83.

 

         Работа з табліцай.

         Разгледзьце табліцу «Лексічнае і граматычнае значэнне слова».

         Ведайце! Лексічнае значэнне слова — гэта тое, што абазначаецца словам. Граматычныя значэнні для назоўніка і прыметніка — гэта значэнні роду, ліку і склону; для дзеяслова — значэнні часу, асобы, ліку і інш.

 

Лексічнае і граматычнае значэнне слова

Слова

Лексічнае значэнне

Граматычнае значэнне

Абсурд

Недарэчнасць, бязглуздзіца, лухта

(што?) Назоўнік мужчынскага роду, у адз. ліку, назоўным склоне

Адвечны

Які існуе з самага пачатку; даўні, спрадвечны

(які?) Прыметнік у форме мужчынскага роду, адз. ліку, назоўнага склону

Нясу

Перамяшчаю разам з сабою

(што раблю?) Дзеяслоў у форме цяперашняга часу, 1-й асобы, адз. ліку

Паднясу

Перамяшчу разам з сабою

(што зраблю?) Дзеяслоў у форме будучага часу, 1-й асобы, адз. ліку

        

         Вучымся тлумачыць лексічнае значэнне слова.

         У жыцці даволі часта бывае так, што вас просяць растлумачыць лексічнае значэнне пэўнага слова. Зараз мы паспрабуем  з вамі навучыцца гэта рабіць.

        

Спосабы тлумачэння лексічнага значэння слова

1. Апісальны:

Джунглі – трапічныя непраходныя балоцістыя лясы

Апісванне, пералічэнне асноўных прымет прадмета

2. Сінанімічны:

Дзяцюк – юнак, хлопец, нежанаты малады чалавек, кавалер

Падбор сіноніма або блізкага па значэнні слова

3. З дапамогай аднакаранёвых слоў:

бярэзнік – бяроза

Падбор аднакаранёвых слоў

4. З дапамогай раскрыцця значэння частак слова:

дабрадушны – добрая душа

Тлумачэнне значэння частак слова

 

         Праца з заданнямі на картках

Паслухайце урывак з верша Кастуся Цвіркі “Бацькоўскія словы”. Чаму паэт назваў ланцужкі слоў бацькоўскімі?

 

         Абрус – абцас – азярод – арэлі…

         Вясёлка – вырай – вярба – ваўчкі…

  1. Як міла пазвоньваюць, сэрца грэючы,

         Чыстых бацькоўскіх слоў ланцужкі!..

 

        Як скарб дарагі, перададзены ў спадчыну,

        У сэрцы хавае народ мой ад здрад

        Праменнае, звонкае слова матчына

        Для песень сонечных і балад!

 

  • Раскрыйце лексічныя значэнні “бацькоўскіх слоў, запісаных на картках. Вызначце спосаб тлумачэння слоў у “Тлумачальным слоўніку беларускай мовы.

                                  Адказы

Абрус- кавалак тканіны спецыяльнага вырабу, якім засцілаюць стол; настольнік.

Абцас-цвёрдая набойка на падэшве абутку пад пятой; каблук.

Азярод-прыстасаваннне з падоўжаных жэрдак на слупах для дасушвання снапоў, травы і пад.

Арэлі-прыстасаванне, на якім гушкаюцца для забавы; гушкалка, калыханка.

Вясёлка – шматкаляровая дугападобная паласа на небе, якая ўзнікае ад праламленння сонечных прамянёў у дажджавых кроплях.

Вырай-  цёплы край, куды вылятаюць на зіму пералетныя птушкі. Час адлёту птушак у вырай. 2. Чарада пералётных птушак. Жураўліны вырай.

Вярба- дрывавая і кустовая расліна сямейства вярбовых з разложыстымі галінамі і вузкім лісцем.

Ваўчкі- травяністая расліна сямейства складанакветных з учэпістымі калючкамі.

 

         Выкананне зрокавай гімнастыкі

         Па вуглах класа размешчаны літары пад нумарамі. Перавядзіце позірк на тыя нумары літар, якія я буду называць.

         1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4, 3, 2, 1, 3, 2, 4, 2, 1, 4, 3.

         А цяпер заплюшчыце вочы і пацягніцеся ўверх рукамі да цёплага сонейка.

 

  1. Замацаванне ведаў.

         Выкананне рознаўзроўневых заданняў.

  1. Адкажыце вельмі сцісла на пытанне “Што гэта такое?” на ўзор: Бінокль – прыбор.

Дзейнік - _________________________________

Клён-___________________________________

Радасць-_________________________________

Вучань-____________________________________

Магістраль-_________________________________

Зіма-_______________________________________

Бульба-______________________________________

 

  1. Падбярыце слова, якое ўказвае на род прадметаў, з’яў і г.д. Якое слова ў кожным радзе лішняе?

1) сабака, воўк, бусел, мядзведзь – гэта ...

2) воўк, карова, конь, свіння – гэта ...

3) печ, свечка, лямпа, бра – гэта ...

4) патэльня, талерка, халадзільнік, шклянка – гэта ...

5) радасць, беднасць, сум, адчай – гэта ...

6) бацька, бабуля, сусед, дачка – гэта ...

                                 

  1. Пр. 172. Прачытайце тэкст. Вызначце, пра што ідзе гаворка ў ім? Якога слова не хапае ў апошнім сказе. Спішыце, устаўце патрэбныя літары, раскрыйце дужкі. Вызначце лексічнае значэнне выдзеленых слоў.

 

  1. Вызначце граматычнае значэнне выдзеленых слоў пр. 172.

 

  1. Складзіце сказы з наступнымі словамі: камяністы, каменны, пясчаны, пясочны.

 

  1. Работа па развіцці маўлення.

         Вучні запісваюць новыя словы, якія пачулі на ўроку ў сшыткі.

 

 

  1. Падвядзенне вынікаў.

         - Растлумачце сэнс выразу лексічнае значэнне слова.

         - Прывядзіце прыклады “бацькоўскіх слоў” слоў.

         - Якія спосабы тлумачэння лексічнага значэння слова вы ведаеце?

  1. Рэфлексія. Выберыце выраз.
  2. Усё зразумеў, магу дапамагчы іншым.
  3. Нічога не зразумеў.
  4. Цікава.
  5. Запомню надоўга.
  6. Нецікава.
  7. Сумна.
  8. Свята.

 

  1. Дамашняе заданне.
  • 22, пр. 175 (ІІІ – ІV узр.), пр. 176 (V узр.)

 

згарнуць

Этнаграфічная гасцёўня "Вялікдзень"

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

Этнаграфічная гасцёўня

“Велікодныя традыцыі”

(пазакласнае мерапрыемства для вучняў 5-7 класаў)

 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

настаўнік беларускай

мовы   і літаратуры:

Маліноўская Н.І.

 

 

 

             

                2020

       Тэма: этнаграфічная гасцёўня “Велікодныя традыцыі”

        Удзельнікі: вучні 5-7 класаў

        Мэта і задачы: пашырынне ведаў пра гісторыка-культурную спадчыну Беларусі і яе сучасныя дасягненні; фарміраваць паважлівыя адносіны да сваёй Радзімы, выхоўваць пачуццё гонару і глыбокай павагі да нацыянальных традыцый, звычаяў, культуры.

        Абсталяванне: ручнікі, куліч, чырвоныя яйкі.

Ход мерапрыемства

                 1. Рэлаксацыя.

Канец красавiка,

Вятрыска слiбiзуе

У голлi голым

Веснавы матыў.

 

Заўзята яйкi

Хлапчукi зубуюць.

Снягi пажухлi.

Павалiлiся платы.

 

Святочнаю узнёсласцю

Асветлены прасторы.

Сiнее неба.

Вольная рака,

 

Лугi залiўшы,

Расплылася морам,

Вось-вось зазвонiць

Песня жаўрука.

 

  1. Паведамленне тэмы і мэты мерапрыемства.

         - Вялікдзень – веснавое свята беларускага народнага календара ў гонар Бога Сонца, абуджэння прыроды і надыходу «вялікіх дзён» палявых работ. Таксама гэта свята называлі яшчэ Вяліканне альбо Вялічка.   Вялікдзень быў адным з самых радасных свят у жыцці земляроба. Адзначалі яго ўрачыста, гатавалі багата страў. З велікоднага тыдня пачыналіся летнія гулянні, ваджэнне карагодаў і закліканне вясны. Вялікдзень, як ніякае іншае свята, багата насычаны святочна-мастацкай культурай велічнага і жыццесцвярджальнага характару.   Пазней да яго прымеркавалі галоўнае хрысціянскае свята – «Уваскрэсенне» распятага Хрыста. У хрысціянскім календары Вялікдзень рухомае свята і штогод прыпадае на перыяд з 4 красавіка да 8 мая.  Галоўным момантам падрыхтоўкі святочнага стану душы да Вялікадня быў перадвелікодны сямітыднёвы пост. Велікодная ноч з суботы на нядзелю – святочная, калі не спалі, палілі вогнішчы, асвячалі ў царкве яйкі, пірагі, тварожную «пасху». Зранку пасля богаслужэння ў гонар уваскрэсення Хрыстова разгаўляліся і тройчы радасна віталіся «Хрыстос уваскрэс!».

         - Сёння мы сабраліся на свята, прысвечанае Вялікдзеню, каб пазнаёміцца з традыцыямі яго святкавання на нашай радзіме.

 

 

  1. Рэалізацыя пастаўленай мэты.

Рыгор Барадулін

ПРЫХОДЗІЛА ВЯЛІЧКА НА СЯЛО...

Прыходзіла Вялічка на сяло

З чырвоным яйкам, з белатварым сырам,

I сцежку, паднядзеленую жвірам,

Світанне лугам за руку вяло.

 

Іграла сонца, ажывала тло,

Свянцонка пахла злагадаю, змірам.

I ўсім малечым вачаняткам шчырым

Прысмакаў досыць на стале было.

 

Расло святло, надзея ўваскрасала.

I песняў валачобнікам хапала.

        

ВАЛАЧОБНІКІ

         -  Якія велікодныя традыцыі вам вядомы?

         - Самай прыгожай часткай святкавання Вялікадня з’яўляўся магічна-спеўны абыход двароў сваёй і нават суседніх вёсак гуртам валачобнікаў.  Такіх хадакоў у розных рэгіёнах называлі валачобнікамі, галыкальнікамі, валхоўнікамі, лалыншчыкамі, скамарохамі. Падыходзячы пад акно, валачобнікі спявалі песні, ухваляючыя гаспадара, гаспадыню, іх сыноў і дачок. Узначальваў гурт пачынальнік-запявала з магутным голасам, які спяваў асноўны тэкст, і падхватнічкі, што спявалі магічныя прыпевы-закрэпкі пасля кожнага радка: «Хрыстос уваскрос, сын Божы», «Вясна красна на ўвесь свет», «А зялёны явар кудравы», «Слава табе, Божа, на ўвесь свет!» і іншыя. Музыкі (бубен, скрыпка, цымбалы, дудка) і механоша, які збіраў ахвярапрынашэнні Сонцу, суправаджалі гурт. «Валачобнікі – людзі Божыя...», – падкрэслівалася ў песнях. Лічылі, што абыходы імі двароў прыносілі пладавітасць жывёлы, ураджайнасць на палях, засцярогу падвор’я ад розных прыродных стыхій. Вельмі шчодрымі ў песнях былі пажаданні валачобнікаў. А па заканчэнні песні гаспадары надзялялі валачобнікаў яйкамі, пірагамі і іншай стравай са святочнага стала.

 

         Пажаданні валачобнікаў:

...Слаўны пане, пане Іване!

Ой, жыві здароў і будзь багат I з жаною маладою, I з дзеткамі наймілейшымі,

I з брацелкамі найкраўнейшымі, I з суседзямі найбліжэйшыміі!

Будзь здароў, як крынічная вада!

Будзь вясёл, як харошая вясна!

Будзь багат, як сырая зямля!

 

 

 

ВЕЛІКОДНЫЯ ТРАДЫЦЫІ, ЗВЫЧАІ, ГУЛЬНІ, ЗАБАВЫ

 

         - Вельмі радаснымі і жаданымі велікодныя дні былі для дзяцей. Да іх у госці прыходзілі хросныя бацька і маці, бабуля-пупарэзніца, дзядзькі, цёткі, якія кожнаму з дзяцей прыносілі чырвонае яйка. У некаторых мясцовасцях самі абыходзілі двары сваіх хросных і блізкіх сваякоў, каб атрымаць велікодныя падарункі. У велікодныя дні як у дзетак, так і дарослых любімай была гульня «ў біткі». Той, чыё яйка было пабіта, аддаваў яго свайму пераможцу.

 

         Гульня “У біткі”

 

         - Шырока вядомай дзіцячай гульнѐй гэтых дзён было таксама катанне яек з горкі на «выбіткі»: з горкі або па падвешанай з аднаго боку дошкі пускаюць яйкі, і калі адно дакранаецца да папярэдняга, гаспадар забірае апошняе. У іншых месцах усе гуляючыя качалі па яйку з горкі, а пераможцам, які іх забіраў сабе, лічыўся той, чыё яйка закоціцца далей. Гэта забава вельмі папулярна і да нашага часу.

 

         Гульня “Катанне яек”

 

ПАВЕР’І І ПРАДКАЗАННІ

         - На Вялікдзень дзяўчаты гадалі пра будучы лёс, пераскокваючы цераз сані: хто пераскочыць – да таго ўвосень прыедуць сваты, а хто не – будзе чакаць да наступнага года.

         У многіх мясцовасцях у першы велікодны дзень выходзілі з хат, каб убачыць усход сонца. Гаварылі, што ў гэты час сонца быццам «іграе на ўсходзе», пераліваецца рознымі колерамі. Такую «гульню сонца» звязвалі з «вяшчаннем на добрае лета» і шчаслівымі вяселлямі на працягу года.

         Існавала павер'е, што на першы дзень Вялікадня сонца, падзяляючы агульную радасць, «іграе» («танцуе»), хоць гэта не кожнаму ўдаецца ўбачыць: трэба быць асабліва набожным.

         Старыя, зранку расчэсваючыся, прыгаворвалі: «Дай, Божа, колькі на галаве валасоў, каб столькі было ўнукаў!».

         У першы велікодны дзень не палілі ў печы, а тых, хто парушаў гэта правіла, страшылі, што ўлетку яго падвор’е спаліць Пярун.

         На Віцебшчыне ў некаторых вёсках існавала павер'е, што калі на прывітанне «Хрыстос уваскрэс!» не адказаць адразу, а задумаць жаданне, дык яно абавязкова збудзецца.

         Вельмі гуманным, пранікнутым любоўю да чалавека было ў гэтыя дні ў народзе і такое павер'е: лічылі, што кожны год, як і ў першыя дні пасля сваёй смерці, ад Вялікадня да Ўшэсця Ісус Хрыстос ходзіць па зямлі сярод людзей, найбольш у выглядзе жабрака.

         Таму ў гэты час да жабракоў, людзей-калек, старцаў ставіліся найбольш лаяльна і спачувальна, надзяляючы іх ежай і іншай міласцінай.

         Абыякавасць да такіх людзей лічылася за вялікі грэх.

 

ВЕЛІКОДНАЯ КУХНЯ

         Да Вялікадня звычайна наводзілі чысціню ў хаце, упрыгожвалі яе кветкамі і першымі зялёнымі галінкамі, фарбавалі яйкі, варылі, пяклі, смажылі розныя смачныя стравы: булкі, пірагі, каўбасы, мяса, сала. Усе святочныя стравы рыхтавалі загадзя, звычайна пасля «чыстага чацвярга».

Рытуальнай стравай з'яўлялася чырвонае яйка, асвянцонае ў царкве.             

         Абавязковымі на велікодным стале былі і «паскі», «бабкі», «мазуркі».

У кожнай гаспадыні меліся свае асаблівыя рэцэпты і сакрэты гатавання велікодных пірагоў.

Васіліна:

 

КАРЫСНЫЯ ПАРАДЫ ПРЫ ФАРБАВАННІ ЯЕК

         Каб яйкі пры варцы не лопнулі, іх трэба каля гадзіны патрымаць у цяпле або пры пакаёвай тэмпературы, пры варцы ў ваду можна дадаць сталовую лыжку солі. Каб афарбаваныя яйкі блішчалі, іх выціраюць насуха і змазваюць алеем.

         Для афарбоўкі яек лепш за ўсё выкарыстоўваць цыбульнае шалупінне, якое збіраюць загадзя.          У залежнасці ад колеру шалупіння афарбоўка яек атрымліваецца ад светла-рудой да цёмна-карычневай. Калі вы хочаце, каб колер быў больш насычаным, шалупіння трэба ўзяць пабольш і варыць яго каля паўгадзіны да таго, як у адвар апусціце яйкі.

         Амаль што фіялетавыя яйкі атрымліваюцца ад шалупіння чырвонай цыбулі.

         Для мармуровага эфекту яйкі абгортваюць у цыбульнае шалупінне і зверху завязваюць баваўняна-папяровым матэрыялам.

         У некаторых месцах захоўваецца звычай фарбавання яек «у гарошак». . Для гэтага мокрыя яйкі абвальваюць у сухім рысе, заварочваюць у марлю (канцы марлі трэба шчыльна завязаць ніткай, каб рыс прыліп да яйка) і далей вараць у цыбульнай шалупіне звычайным спосабам.

         Фарбаваць можна і бярозавым лісцем, зелянінай, сокам чырвоных буракоў, моцна заваранай кавай, гарбатай або харчовымі фарбавальнікамі.

 

«СВЯТА ВЯЛІЧКА – З КРАСНЫМ ЯІЧКАМ»

Прыйшло Вялічка

Ды з чырвоным яічкам,

Ды з сонечным жаўточкам,

Каб былі здаровы сыны і дочкі.

Па стале кацілася,

Свянцонай солькай свяцілася

Дабрабытам сулілася

І ў раток прасілася.

         Разгаўленне на Вялікдзень пачыналася з яйка, якое разразалася на часткі па колькасці членаў сям'і рукой гаспадара, пры гэтым ён вітаў ўсіх і жадаў шчасліва дачакацца наступнага Вялікадня.

         Паўсюдна беларусы мыліся раніцай крынічнай вадой, у якую клалі чырвонае яйка і залатыя ці сярэбраныя прадметы, каб быць увесь год чыстым і здаровым («чырвоным, як яйка»).

         Маці гладзілі чырвоным яйкам, вынутым з вады, па твары ўсіх дзяцей, каб яны былі заўсёды румяныя і чырванашчокія, а значыць і здаровыя.

         Яйка з’яўляецца вельмі важным атрыбутам велікодных дзён. Яно сімвалізавала сабой, з аднаго боку, сусветную прастору, нашу галактыку, а з другога – кругаварот і бясконцасць жыцця, пачатак усякага адраджэння да жыцця.

         Як і ў большасці іншых славянскіх народаў, нашы продкі афарбоўвалі велікодныя яйкі ў чырвоны, жоўты, зялёны, блакітны колер, рабілі яйкі-пісанкі, расчэрчаныя або расфарбаваныя рознымі сімвалічнымі ўзорамі і колерамі. Такому яйку надавалася магічная сіла: з ім выганялі першы раз на пашу жывёлу, каб засцерагчы яе ад злых чараў ведзьмакоў, закопвалі ў першую баразну ці на ўскрайку нівы, каб тая добра радзіла.

         Са спрадвечных часоў у нашым народзе шырока вядома традыцыя адорваць адзін аднаго на Вялікдзень святочнымі яйкамі. 3 прыняццем хрысціянства гэта традыцыя была пераасэнсавана пад новую рэлігію. Паводле праваслаўных біблейскіх паданняў святая Марыя Магдаліна, даведаўшыся аб пакаранні смерцю Ісуса Хрыста, прынесла ў падарунак рымскаму імператару Тыберыю чырвонае яйка як знак нявіннасці Сына Божага і сімвалічнае сведчанне таго, што з гэтага часу ўвесь сусвет нясе на сабе адбітак яго нявінна пралітай крыві. Магчыма, што гэта падзея і стала прычынай таго, што, адпаведна хрысціянскай традыцыі, у наш час велікодныя яйкі фарбуюць пераважна ў чырвоны колер.

 

ЯК РАСПІСВАЦЬ ЯЙКІ?

         “Велікодныя яйкі” (Урывак з аповесці Змітрака Бядулі)

         Раз у год бывалі ў Сцяпанкі светлыя хвіліны – на Вялікдзень, калі яму дазвалялі яйкі фарбаваць. На гэту работу яму куплялі ў мястэчку фарбы на цэлы пятак. І ён па-майстэрску размалёўваў яйкі цэркаўкамі, званіцамі, анѐлкамі і крыжамі, ажно людзі дзівіліся…

 

         -  Традыцыі аздаблення пісанак на Беларусі звязаны з тэхнікай васкавання. Для гэтага ўжываўся чысты пчаліны воск, які растоплівалі над агнўм і, памачыўшы ў яго шпільку ці цвічок, наносілі на курынае яйка васкавыя кропачкі альбо выцягнутыя кропелькі. З гэтых двух элементаў – кропелек і кропачак – кампанавалі самыя розныя ўзоры, аснову якіх складаў сімвал сонца. Потым воск саскрабалі, а на чырвоных яйках заставаўся белы або жаўтаваты ўзор.

         Зараз існуе шмат новых тэхналогій, якія імітуюць васкаванне – простае накапванне воску на яйка, падкладванне лісточкаў пад фарбу, а таксама гатовыя наборы для дэкору, з дапамогай якіх можна зрабіць яркую пісанку.

         - Акрамя васкавання ў Беларусі рабіліся яшчэ так званыя «скробанкі», якія ўяўлялі сабой тыя ж аднатонныя крашанкі, на якіх пасля высушвання вострым прадметам выскробвалі які-небудзь узор, як правіла, геаметрычны.

         ВЫРАБ ВЕЛІКОДНЫХ СУВЕНІРАЎ.

 

  1. Падвядзенне выніка. Рэфлексія.

Вялікдзень – па-сапраўднаму вялікі –

Галоўны дзень, што славяць раз на год,

З’яднаных постам вернікаў паклікаў

У звечарэлы Храм на Хрэсны ход.

Зіхочуць свечкі, золата іскрыцца,

Слязіначка спаўзае з-пад павек.

І спакваля святая плашчаніца

За крыжам, нібы воблачка, плыве.

Працяты прагавітымі цвікамі,

Ёй колісь быў ахутаны Хрыстос…

Ён смерці перамог нямую замець

І нам усім Надзеяй уваскрос…

 

- Са святам Вас! З Вялікднём! І да новых сустрэч!

счччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччч

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

Этнаграфічная гасцёўня

“Велікодныя традыцыі”

(пазакласнае мерапрыемства для вучняў 5-7 класаў)

 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

настаўнік беларускай

мовы   і літаратуры:

Маліноўская Н.І.

 

 

 

             

                2020

       Тэма: этнаграфічная гасцёўня “Велікодныя традыцыі”

        Удзельнікі: вучні 5-7 класаў

        Мэта і задачы: пашырынне ведаў пра гісторыка-культурную спадчыну Беларусі і яе сучасныя дасягненні; фарміраваць паважлівыя адносіны да сваёй Радзімы, выхоўваць пачуццё гонару і глыбокай павагі да нацыянальных традыцый, звычаяў, культуры.

        Абсталяванне: ручнікі, куліч, чырвоныя яйкі.

Ход мерапрыемства

                 1. Рэлаксацыя.

Канец красавiка,

Вятрыска слiбiзуе

У голлi голым

Веснавы матыў.

 

Заўзята яйкi

Хлапчукi зубуюць.

Снягi пажухлi.

Павалiлiся платы.

 

Святочнаю узнёсласцю

Асветлены прасторы.

Сiнее неба.

Вольная рака,

 

Лугi залiўшы,

Расплылася морам,

Вось-вось зазвонiць

Песня жаўрука.

 

  1. Паведамленне тэмы і мэты мерапрыемства.

         - Вялікдзень – веснавое свята беларускага народнага календара ў гонар Бога Сонца, абуджэння прыроды і надыходу «вялікіх дзён» палявых работ. Таксама гэта свята называлі яшчэ Вяліканне альбо Вялічка.   Вялікдзень быў адным з самых радасных свят у жыцці земляроба. Адзначалі яго ўрачыста, гатавалі багата страў. З велікоднага тыдня пачыналіся летнія гулянні, ваджэнне карагодаў і закліканне вясны. Вялікдзень, як ніякае іншае свята, багата насычаны святочна-мастацкай культурай велічнага і жыццесцвярджальнага характару.   Пазней да яго прымеркавалі галоўнае хрысціянскае свята – «Уваскрэсенне» распятага Хрыста. У хрысціянскім календары Вялікдзень рухомае свята і штогод прыпадае на перыяд з 4 красавіка да 8 мая.  Галоўным момантам падрыхтоўкі святочнага стану душы да Вялікадня быў перадвелікодны сямітыднёвы пост. Велікодная ноч з суботы на нядзелю – святочная, калі не спалі, палілі вогнішчы, асвячалі ў царкве яйкі, пірагі, тварожную «пасху». Зранку пасля богаслужэння ў гонар уваскрэсення Хрыстова разгаўляліся і тройчы радасна віталіся «Хрыстос уваскрэс!».

         - Сёння мы сабраліся на свята, прысвечанае Вялікдзеню, каб пазнаёміцца з традыцыямі яго святкавання на нашай радзіме.

 

 

  1. Рэалізацыя пастаўленай мэты.

Рыгор Барадулін

ПРЫХОДЗІЛА ВЯЛІЧКА НА СЯЛО...

Прыходзіла Вялічка на сяло

З чырвоным яйкам, з белатварым сырам,

I сцежку, паднядзеленую жвірам,

Світанне лугам за руку вяло.

 

Іграла сонца, ажывала тло,

Свянцонка пахла злагадаю, змірам.

I ўсім малечым вачаняткам шчырым

Прысмакаў досыць на стале было.

 

Расло святло, надзея ўваскрасала.

I песняў валачобнікам хапала.

        

ВАЛАЧОБНІКІ

         -  Якія велікодныя традыцыі вам вядомы?

         - Самай прыгожай часткай святкавання Вялікадня з’яўляўся магічна-спеўны абыход двароў сваёй і нават суседніх вёсак гуртам валачобнікаў.  Такіх хадакоў у розных рэгіёнах называлі валачобнікамі, галыкальнікамі, валхоўнікамі, лалыншчыкамі, скамарохамі. Падыходзячы пад акно, валачобнікі спявалі песні, ухваляючыя гаспадара, гаспадыню, іх сыноў і дачок. Узначальваў гурт пачынальнік-запявала з магутным голасам, які спяваў асноўны тэкст, і падхватнічкі, што спявалі магічныя прыпевы-закрэпкі пасля кожнага радка: «Хрыстос уваскрос, сын Божы», «Вясна красна на ўвесь свет», «А зялёны явар кудравы», «Слава табе, Божа, на ўвесь свет!» і іншыя. Музыкі (бубен, скрыпка, цымбалы, дудка) і механоша, які збіраў ахвярапрынашэнні Сонцу, суправаджалі гурт. «Валачобнікі – людзі Божыя...», – падкрэслівалася ў песнях. Лічылі, што абыходы імі двароў прыносілі пладавітасць жывёлы, ураджайнасць на палях, засцярогу падвор’я ад розных прыродных стыхій. Вельмі шчодрымі ў песнях былі пажаданні валачобнікаў. А па заканчэнні песні гаспадары надзялялі валачобнікаў яйкамі, пірагамі і іншай стравай са святочнага стала.

 

         Пажаданні валачобнікаў:

...Слаўны пане, пане Іване!

Ой, жыві здароў і будзь багат I з жаною маладою, I з дзеткамі наймілейшымі,

I з брацелкамі найкраўнейшымі, I з суседзямі найбліжэйшыміі!

Будзь здароў, як крынічная вада!

Будзь вясёл, як харошая вясна!

Будзь багат, як сырая зямля!

 

 

 

ВЕЛІКОДНЫЯ ТРАДЫЦЫІ, ЗВЫЧАІ, ГУЛЬНІ, ЗАБАВЫ

 

         - Вельмі радаснымі і жаданымі велікодныя дні былі для дзяцей. Да іх у госці прыходзілі хросныя бацька і маці, бабуля-пупарэзніца, дзядзькі, цёткі, якія кожнаму з дзяцей прыносілі чырвонае яйка. У некаторых мясцовасцях самі абыходзілі двары сваіх хросных і блізкіх сваякоў, каб атрымаць велікодныя падарункі. У велікодныя дні як у дзетак, так і дарослых любімай была гульня «ў біткі». Той, чыё яйка было пабіта, аддаваў яго свайму пераможцу.

 

         Гульня “У біткі”

 

         - Шырока вядомай дзіцячай гульнѐй гэтых дзён было таксама катанне яек з горкі на «выбіткі»: з горкі або па падвешанай з аднаго боку дошкі пускаюць яйкі, і калі адно дакранаецца да папярэдняга, гаспадар забірае апошняе. У іншых месцах усе гуляючыя качалі па яйку з горкі, а пераможцам, які іх забіраў сабе, лічыўся той, чыё яйка закоціцца далей. Гэта забава вельмі папулярна і да нашага часу.

 

         Гульня “Катанне яек”

 

ПАВЕР’І І ПРАДКАЗАННІ

         - На Вялікдзень дзяўчаты гадалі пра будучы лёс, пераскокваючы цераз сані: хто пераскочыць – да таго ўвосень прыедуць сваты, а хто не – будзе чакаць да наступнага года.

         У многіх мясцовасцях у першы велікодны дзень выходзілі з хат, каб убачыць усход сонца. Гаварылі, што ў гэты час сонца быццам «іграе на ўсходзе», пераліваецца рознымі колерамі. Такую «гульню сонца» звязвалі з «вяшчаннем на добрае лета» і шчаслівымі вяселлямі на працягу года.

         Існавала павер'е, што на першы дзень Вялікадня сонца, падзяляючы агульную радасць, «іграе» («танцуе»), хоць гэта не кожнаму ўдаецца ўбачыць: трэба быць асабліва набожным.

         Старыя, зранку расчэсваючыся, прыгаворвалі: «Дай, Божа, колькі на галаве валасоў, каб столькі было ўнукаў!».

         У першы велікодны дзень не палілі ў печы, а тых, хто парушаў гэта правіла, страшылі, што ўлетку яго падвор’е спаліць Пярун.

         На Віцебшчыне ў некаторых вёсках існавала павер'е, што калі на прывітанне «Хрыстос уваскрэс!» не адказаць адразу, а задумаць жаданне, дык яно абавязкова збудзецца.

         Вельмі гуманным, пранікнутым любоўю да чалавека было ў гэтыя дні ў народзе і такое павер'е: лічылі, што кожны год, як і ў першыя дні пасля сваёй смерці, ад Вялікадня да Ўшэсця Ісус Хрыстос ходзіць па зямлі сярод людзей, найбольш у выглядзе жабрака.

         Таму ў гэты час да жабракоў, людзей-калек, старцаў ставіліся найбольш лаяльна і спачувальна, надзяляючы іх ежай і іншай міласцінай.

         Абыякавасць да такіх людзей лічылася за вялікі грэх.

 

ВЕЛІКОДНАЯ КУХНЯ

         Да Вялікадня звычайна наводзілі чысціню ў хаце, упрыгожвалі яе кветкамі і першымі зялёнымі галінкамі, фарбавалі яйкі, варылі, пяклі, смажылі розныя смачныя стравы: булкі, пірагі, каўбасы, мяса, сала. Усе святочныя стравы рыхтавалі загадзя, звычайна пасля «чыстага чацвярга».

Рытуальнай стравай з'яўлялася чырвонае яйка, асвянцонае ў царкве.             

         Абавязковымі на велікодным стале былі і «паскі», «бабкі», «мазуркі».

У кожнай гаспадыні меліся свае асаблівыя рэцэпты і сакрэты гатавання велікодных пірагоў.

Васіліна:

 

КАРЫСНЫЯ ПАРАДЫ ПРЫ ФАРБАВАННІ ЯЕК

         Каб яйкі пры варцы не лопнулі, іх трэба каля гадзіны патрымаць у цяпле або пры пакаёвай тэмпературы, пры варцы ў ваду можна дадаць сталовую лыжку солі. Каб афарбаваныя яйкі блішчалі, іх выціраюць насуха і змазваюць алеем.

         Для афарбоўкі яек лепш за ўсё выкарыстоўваць цыбульнае шалупінне, якое збіраюць загадзя.          У залежнасці ад колеру шалупіння афарбоўка яек атрымліваецца ад светла-рудой да цёмна-карычневай. Калі вы хочаце, каб колер быў больш насычаным, шалупіння трэба ўзяць пабольш і варыць яго каля паўгадзіны да таго, як у адвар апусціце яйкі.

         Амаль што фіялетавыя яйкі атрымліваюцца ад шалупіння чырвонай цыбулі.

         Для мармуровага эфекту яйкі абгортваюць у цыбульнае шалупінне і зверху завязваюць баваўняна-папяровым матэрыялам.

         У некаторых месцах захоўваецца звычай фарбавання яек «у гарошак». . Для гэтага мокрыя яйкі абвальваюць у сухім рысе, заварочваюць у марлю (канцы марлі трэба шчыльна завязаць ніткай, каб рыс прыліп да яйка) і далей вараць у цыбульнай шалупіне звычайным спосабам.

         Фарбаваць можна і бярозавым лісцем, зелянінай, сокам чырвоных буракоў, моцна заваранай кавай, гарбатай або харчовымі фарбавальнікамі.

 

«СВЯТА ВЯЛІЧКА – З КРАСНЫМ ЯІЧКАМ»

Прыйшло Вялічка

Ды з чырвоным яічкам,

Ды з сонечным жаўточкам,

Каб былі здаровы сыны і дочкі.

Па стале кацілася,

Свянцонай солькай свяцілася

Дабрабытам сулілася

І ў раток прасілася.

         Разгаўленне на Вялікдзень пачыналася з яйка, якое разразалася на часткі па колькасці членаў сям'і рукой гаспадара, пры гэтым ён вітаў ўсіх і жадаў шчасліва дачакацца наступнага Вялікадня.

         Паўсюдна беларусы мыліся раніцай крынічнай вадой, у якую клалі чырвонае яйка і залатыя ці сярэбраныя прадметы, каб быць увесь год чыстым і здаровым («чырвоным, як яйка»).

         Маці гладзілі чырвоным яйкам, вынутым з вады, па твары ўсіх дзяцей, каб яны былі заўсёды румяныя і чырванашчокія, а значыць і здаровыя.

         Яйка з’яўляецца вельмі важным атрыбутам велікодных дзён. Яно сімвалізавала сабой, з аднаго боку, сусветную прастору, нашу галактыку, а з другога – кругаварот і бясконцасць жыцця, пачатак усякага адраджэння да жыцця.

         Як і ў большасці іншых славянскіх народаў, нашы продкі афарбоўвалі велікодныя яйкі ў чырвоны, жоўты, зялёны, блакітны колер, рабілі яйкі-пісанкі, расчэрчаныя або расфарбаваныя рознымі сімвалічнымі ўзорамі і колерамі. Такому яйку надавалася магічная сіла: з ім выганялі першы раз на пашу жывёлу, каб засцерагчы яе ад злых чараў ведзьмакоў, закопвалі ў першую баразну ці на ўскрайку нівы, каб тая добра радзіла.

         Са спрадвечных часоў у нашым народзе шырока вядома традыцыя адорваць адзін аднаго на Вялікдзень святочнымі яйкамі. 3 прыняццем хрысціянства гэта традыцыя была пераасэнсавана пад новую рэлігію. Паводле праваслаўных біблейскіх паданняў святая Марыя Магдаліна, даведаўшыся аб пакаранні смерцю Ісуса Хрыста, прынесла ў падарунак рымскаму імператару Тыберыю чырвонае яйка як знак нявіннасці Сына Божага і сімвалічнае сведчанне таго, што з гэтага часу ўвесь сусвет нясе на сабе адбітак яго нявінна пралітай крыві. Магчыма, што гэта падзея і стала прычынай таго, што, адпаведна хрысціянскай традыцыі, у наш час велікодныя яйкі фарбуюць пераважна ў чырвоны колер.

 

ЯК РАСПІСВАЦЬ ЯЙКІ?

         “Велікодныя яйкі” (Урывак з аповесці Змітрака Бядулі)

         Раз у год бывалі ў Сцяпанкі светлыя хвіліны – на Вялікдзень, калі яму дазвалялі яйкі фарбаваць. На гэту работу яму куплялі ў мястэчку фарбы на цэлы пятак. І ён па-майстэрску размалёўваў яйкі цэркаўкамі, званіцамі, анѐлкамі і крыжамі, ажно людзі дзівіліся…

 

         -  Традыцыі аздаблення пісанак на Беларусі звязаны з тэхнікай васкавання. Для гэтага ўжываўся чысты пчаліны воск, які растоплівалі над агнўм і, памачыўшы ў яго шпільку ці цвічок, наносілі на курынае яйка васкавыя кропачкі альбо выцягнутыя кропелькі. З гэтых двух элементаў – кропелек і кропачак – кампанавалі самыя розныя ўзоры, аснову якіх складаў сімвал сонца. Потым воск саскрабалі, а на чырвоных яйках заставаўся белы або жаўтаваты ўзор.

         Зараз існуе шмат новых тэхналогій, якія імітуюць васкаванне – простае накапванне воску на яйка, падкладванне лісточкаў пад фарбу, а таксама гатовыя наборы для дэкору, з дапамогай якіх можна зрабіць яркую пісанку.

         - Акрамя васкавання ў Беларусі рабіліся яшчэ так званыя «скробанкі», якія ўяўлялі сабой тыя ж аднатонныя крашанкі, на якіх пасля высушвання вострым прадметам выскробвалі які-небудзь узор, як правіла, геаметрычны.

         ВЫРАБ ВЕЛІКОДНЫХ СУВЕНІРАЎ.

 

  1. Падвядзенне выніка. Рэфлексія.

Вялікдзень – па-сапраўднаму вялікі –

Галоўны дзень, што славяць раз на год,

З’яднаных постам вернікаў паклікаў

У звечарэлы Храм на Хрэсны ход.

Зіхочуць свечкі, золата іскрыцца,

Слязіначка спаўзае з-пад павек.

І спакваля святая плашчаніца

За крыжам, нібы воблачка, плыве.

Працяты прагавітымі цвікамі,

Ёй колісь быў ахутаны Хрыстос…

Ён смерці перамог нямую замець

І нам усім Надзеяй уваскрос…

 

- Са святам Вас! З Вялікднём! І да новых сустрэч!

згарнуць

Занятак у дашкольнай групе па адукацыйнай групе "Дзіця і прырода"

разгарнуць

Адукацыйная галіна “Дзіця і грамадства”

Тэма. Рукатворны і прыродны свет.

Праграмныя задачы: мал. гр.: фарміраваць уяўленні пра прадметы найбліжэйшага асяроддзя, з якімі дзеці актыўна ўдзельніаюць у паўсядзённым жыцці (цацкі, прадметы побыту, асабістыя рэчы);

сяр. гр.: фарміраваць уяўленні пра прадметы рукатворнага свету, якасці і ўласцівасці; уменні дзяліць аб’екты на прыродныя і рукатворныя;

ст. гр.: фарміраваць уяўленні пра прадметы рукатворнага свету і іх значэнне для чалавека; уменне даваць характарыстыку аб’ектаў жывой і нежывой прыроды. Развіваць увагу, памяць, мысленне. Выхоўваць цікавасць да пазнання навакольнага свету.

  

Ход занятка.

  1. Рытуал прывітання.

Дзеці, давайце пагуляем. Люді кажуць адзін аднаму “добры дзень”, а мы з вамі будзем вітацца незвычайна. Зараз я вас пераўтвару ў жывёл і птушак і буду вітацца з імі. Вы павінны мне адказваць тымі гукамі, якімі гэтыя жывёлы маглі б павітацца: “Добры дзень, коцік” – “Мяу”; “Добры дзень, сабачка” – “Гаў”; “Добры дзень, лягушка” – “Ква-ква”; “Добры дзень, пеўнік” – “Ку-ка-рэ-ку”; “Добры дзень, курачка” – “Ко-ко-ко”; “Добры дзень, мышка” – “Пі-пі”; “Добры дзень, авечка” – “Ме-ме”; “Добры дзень, ослік” – “іа-іа”. А зараз я вас пераўтвараю ў тое, што зроблена  рукамі чалавека. “Добры дзень, машына” – “Бі-бі”; “Добры дзень, самалёт” – “У-у-у-у”; “Добры дзень, званочак” – “Дзінь-дон”; “Добры дзень, поезд” – “Чух-чух”; “Добры дзень, барабан” – “Бум-бум”.

  1. Гульня “Хто я?”

         У мяне ёсць лісток, хто я? (Дрэва, куст, кветка, сшытак, кніга, альбом.) У мяне ёсць хвост. Хто я? (Розныя жывёлы, рыбы, птушкі). У мяне ёсць вусы. Хто я? (Дзядуля, жук, рыба і г.д.)

У мяне ёсць вочы. Хто я?

Я умею лётаць. Хто я?

Я умею грэць. Хто я?

Я умею кружыцца. Хто я?

Я умею званіць. Хто я?

  1. Гульня “Раскладзі малюнкі па абручам”.

         Дзеці, да нас прыйшоў чараўнік Путаніца і пераблытала малюнкі (малюнкі прыроднага і рукатворнага свету). Дапамажыце разабрацца. (Дзецям прапаноўваецца раскласці малюнкі па абручам.)

  1. Гульня “Назаві лішняе”

         Растаўленыя малюнкі з выявамі прыроднага і рукатворнага свету, а дзеці называюць, што тут лішняе

  1. Фізкультхвілінка “ Раз, два, тры, чатыры, пяць”.

Раз, два, тры, чатыры, пяць

 – Я не маю часу спаць

Ведаю спачатку – зраблю я зарадку.

Першае заданне – гэта прысяданне…

То сагнуся я ў дугу, то на месцы пабягу.

А пасля прыгожа, засцілаю ложак.

Раз, два, тры, чатыры, пяць…

Чышчу зубы, мыю вушы,

Пяць хвілін стаю пад душам.

Дожджык хвошча па спіне.

Дожджык слухае мяне.

  1. Гульня “Цудоўны мяшочак”

         Дзеці па чарзе дастаюць карцінкі з “цудоўнага мяшочка2 і расказваюць, чым быў гэты аб’ект і чым будзе. Напрыклад, цветка была семкам, будзе букетам.

  1. 7. Гульня “Складныя малюнкі”

         - Дзеці, давайце падбяром рыфму да слоў: “кіска – міска”, “ложка – кошка”, “мышка – кніжка”, “кальцо – яйцо”. “слон – тэлефон”.

  1. Падвядзенне вынікаў занятка.

 

згарнуць

КТС "Створым прыгажосць разам"

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад - базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

КТС

“Створым прыгажосць разам”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Падрыхтавала

класны кіраўнік 7 класа

Горбач С.В.

 

 

 

 

 

 

2020

Цель: 

дать представление о цветнике как о наиболее ярком декоративном элементе ландшафтного дизайна;

ознакомить с основными принципами и правилами создания цветников.

 Задачи:

  • Сформировать представление о цветочном оформлении участка;
  • Научить основным принципам и правилам создания цветников;
  • Развить навыки коллективной и самостоятельной работы;
  • Способствовать формированию и развитию эстетических, экологических, трудовых качеств личности;
  • Воспитание чувства бережного отношения к природе.

Формы организации учебной деятельности: Демонстрация слайдовой презентации (возможна замена демонстрацией плакатов), объяснение, беседа,  работа в группах.

Оснащение:

  • Мультимедийная презентация;
  • Дидактический материал;
  • Коллажная основа (лист цветного картона, формат А-3)
  • Цветочные культуры - вырезки из журналов, с прикрепленными к их обратной стороне кусочками двухстороннего скотча;
  • Ножницы;
  • Лопата;
  • Веревка;
  • Рассада цветочных растений;
  • Лейка с водой
  • Грабли.

Виды деятельности:

  • Познавательная;
  • Коммуникативная;
  • Творческая;
  • Репродуктивная.

     Перед началом занятия на рабочее место каждого обучающегося раздаются несколько вырезок различных цветочных культур, предназначенных для выполнения в ходе дальнейшей работы задания «Эскиз клумбы», лист с заданием «Отгадай название цветка».

Ход мероприятия

Организационный этап.

    Приветствие. Установление эмоционального контакта с детьми. Озвучивание эпиграфа к занятию, мотивация на продуктивную деятельность. Объявление темы, цели, задач. (Слайд №1).

«Они прекраснее всего,

Что нам дает природа на земле:

То дар её бесценный,

 Для всех искусств цветок –

Образчик неизменный.»            Жан Делиль.

Это эпиграф нашего сегодняшнего занятия.  Как вы понимаете эти слова?

       Цветковые растения получили самое широкое распространение, выращивают их повсюду от дворцовых парков до скромных садов горожан. (Слайд№2)

Основной этап.

1.Теоретическая часть .

Рассказ об истории распространения цветковых растений.

      История цветоводства исчисляется тысячелетиями. Выращивать декоративные растения люди стали очень давно. Первыми растениями, пересаженными человеком в сад, можно считать лотос и розу. Первое упоминание о декоративных растениях относятся к XVII веку.

      Сейчас всё больше внимания уделяется озеленению городов, посёлков.(Слайд №3) Занимаются этим цветочные хозяйства. Где трудятся агрономы-цветоводы, механизаторы, рабочие по обеспечению теплиц электроэнергией, водой. А кто же проектирует все городские цветники, занимается подборкой растений для них? Это, конечно же, дизайнер, ландшафтный дизайнер – человек, занимающийся творческим проектированием.

Обращение к опыту детей по теме «Основные виды цветников» 

          Давайте вспомним основные виды цветников (клумба, рабатка, миксбордер, солитер, партер).

- Беседа с детьми о декоративном значении цветников и  разнообразии цветочных растений.

     Использование цветов в озеленении – это настоящее искусство. Наша задача красиво оформить участок.

     Как вы думаете – какое декоративное значение имеют цветники в оформлении участка?

     Ассортимент растений нужно подобрать так, чтобы цветение продолжалось до поздней осени. Лучше всего подбирать долго цветущие летники (петунья, бархатцы, флоксы, агератум, левкой, львиный зев). Для украшения участка удобно разбить рабатки, клумбы, построить рокарий. На заасфальтированных участках можно использовать ящики и контейнеры с цветами. Применив собственную фантазию, Вы сможете придать индивидуальность Вашему цветнику, который будет радовать Вас долгое время своей красотой.

 Задание   «Отгадай название растений» ( Приложение ).

    Давайте вспомним строение цветкового растения, и какие функции выполняют части растения?

Корень – поглощение из почвы воды и минеральных веществ. Лист – поглощение солнечной энергии и образование органических веществ. Стебель – проведение воды и питательных веществ. Цветок, плод, семена – органы семенного размножения.

    Какие условия необходимы для выращивания растений? (Слайд №4) (питательные вещества, вода, тепло, солнечная энергия, свет).

     При устройстве цветника нужно постараться учесть все необходимые условия для успешного произрастания наших цветочных культур.  Немаловажными также являются предпочтения выбранных нами цветочных культур, такие как теневыносливость, кислотность почвы, морозостойкость (если говорить о многолетниках), засухоустойчивость и т.д.

      Возвращаясь к теме нашего занятия, стоит отметить, что в идеале любой цветник необходимо сначала спроектировать, создать его эскиз на бумаге и лишь, затем переносить на местность (Слайд №5). В цветниках выделяют, как правило, три части.

       Задним фоном служат крупномерные растения, цветущие со второй половины лета до осени, на среднем плане — среднерослые экземпляры, большинство из которых радует цветением в начале-середине лета.

       На переднем плане размещают низкорослые многолетники. Луковичные высаживаются в средней части цветника, что дает возможность прикрыть увядающую листву после отцветания.

      Необходимо спланировать цветник в динамике — представить смену красок в течение вегетационного периода, с ранней весны до поздней осени.

  1. Практическая работа.

- Краткий инструктаж по технике безопасности при работе на учебно- опытном участке.

Правила работы с садовыми инструментами и инвентарем:

      При  работе с садовым инвентарем необходимо соблюдать элементарные правила техники безопасности, чтобы не нанести ущерба своему здоровью. Многие садовые инструменты (лопаты, мотыги, секаторы, садовые ножницы, сучкорезы) имеют острые режущие кромки, поэтому при пользовании ими рекомендуется соблюдать осторожность.       При работе с садовыми инструментами необходимо обратить внимание на следующие основные моменты:       – перед началом работ нужно проверить исправность инструментов (режущие части должны быть остро заточены, рукоятки – надежно закреплены);       – использовать инструменты можно только по их прямому назначению;       – при обработке почвы и обрезке кустарников следует беречь руки и ноги, чтобы не поранить их острыми краями инструментов;       – нельзя бросать инструменты, лучше передавать их из рук в руки;       – после окончания работы следует убрать инвентарь в отведенное для него место;       Для защиты рук рекомендуется применять перчатки и рукавицы.     

Далее предполагается работа на учебном участке.

 

Беседа  о правилах дальнейшего ухода за клумбой. 

       Заботиться о цветнике нужно постоянно: поливать, подкармливать. Мульчирование помешает росту сорняков и поможет сохранить влагу в почве. Увядшие цветы периодически убирают из клумбы, а разросшиеся и потерявшие форму кусты делят и сажают заново.

- Напоминаем  детям о правилах гигиены (после работы на участке необходимо вымыть руки с мылом).

 

  1. Контрольный этап. Дети самостоятельно оценивают результаты своей деятельности:

- Достигли цели?

- Что нового узнали?

- Как этому учились?

- С какими трудностями столкнулись?

- Пригодятся ли эти знания в жизни?

  1.  Итоговый этап .

 - Оцени свою работу на сегодняшнем занятии

- Оцени психологический комфорт на занятии  (дети должны поднять на их выбор любой из трёх смайликов - весёлый, грустный, равнодушный).

 

згарнуць

Урок англійскай мовы ў 4 класе

разгарнуць

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

“Гурнаўшчынскі вучэбна-педагагічны комплекс

дзіцячы сад – базавая школа Клецкага раёна”

 

 

 

 

 

 

 

 

“У школе на ўроках”

 

 

 

 

Падрыхтавала

настаўнік англійскай мовы

Жаўнерык М.В

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Дата: 30.04.2020

Клас: 4

Тэма: У школе на ўроках. Пісьмовае маўленне

Мэты:

  • Адукацыйная – фарміраванне навыка пісьмовага маўлення;
  • Развіццёвая – развіццё увагі;
  • Выхаваўчая – выхаванне зацікаўленасці да хобі.

Задачы:

- удасканаліць граматычны навык ужывання The Present Continuous Tense;

- удасканаліць навык успрымання і разумення мовы на слых;

- удасканаліць навык гаварэння;

- удасканаліць лексічны навык.

Матэрыялы і абсталяванне:  карткі з гукамі, прэзентацыя, аудыяматэрыялы, памяткі, вучэбнае пасобіе 4 клас Лапіцкая, рабочы сшытак 4 клас Лапіцкая.

 

Ход урока

Этап урока

Задачы этапа

Змест

Час

Заўвагі

Аргмамент

Стварэнне эмацыйнага настрою

да супольнай дзейнасці на ўроку. Уводзіны ў камунікатыўную сітуацыю ўрока

Good morning. How are you? I'm glad to see you again. And I see that you are ready to start our lesson.

1 мін

Write the topic on the board

 

 

Маўленчая зарадка

 

Уводзіны ў атмасферу іншамоўнай гаворкі

Look at the board. You see the sounds. Repeat after me.

3 мін

 

 

Праверка дамашняга задання

Актуалізацыя апорных ведаў

Teacher. Now let's go over your homework. Slava, what was your homework? Yes, let's check. Vlad, read the first sentence.

5 мін

 

Актуалізацыя наяўных

ведаў

Рыхтаванне да асноўнай дзейнасці на ўроку

The name of our lesson is “Are you playing now?”

Our aims for today are:

-         To speak about school and some hobbies;

-         To develop listening skills;

-         To learn grammar rule;

-         To have fun.

1 мін

 

Уводзіны

ў новую тэму

Актывізацыя ўжытку ЛЕ

Open your books at page 93, ex.1. Your task is to listen, read and say the chant “Telephone”.

5 мін

 

Фізкультхвілінка

Здыманне мышачнай напругі

Teacher. Let’s relax a bit. Stand up please.  

Now choose the card and do the task.

2 мін

 

Трэніроўка

 

 

 

Let’s see ex.2. You see grammar secret.

Let’s work with ex.3a. Ask questions about the picture and begin questions with are, is.

Look at the screen. Now let’s see the difference between Pr. Simple and Pr. Continuous. Your task is to choose the right variant. Good job!

18 мін

Тлумачэнне правіла (раздаць памяткі)

 

 

 

Ужыванне

Праверка разумення

Now I’ll give you the cards and you are to look at the pictures and put the verbs in brackets in present continuous.

Let’s see ex.3b. Your task is to ask more questions about the picture in ex.3a and write them in your exercise-book.

9 мін

 

 

 

 

Дамашняе заданне

Тлумачэнне дамашняга задання

Teacher. Open your daybooks and write down your hometask ex.4,5 p.68-69 (WB)

2 мін

Запісаць на дошцы

Рэфлексія

 

 

 

 

 

 

Стварэнне ўмоў для вызначэння

дачынення вучняў да ўрока, дзейнасці вучняў

на ўроку

You’ve done a great job today. What have we done today?

 I hope the lesson was interesting for you.

Thanks for hard work.

Your marks for the lesson are...

Our lesson is over good-bye!

2 мін

 

 

 

 

 

згарнуць

Новая зямля

Паэма
  • Прадмет: Беларуская лiтаратура
  • Аўтар: Колас Якуб
  • Файл: fb2 (196кБ)
Падрабязней...

Евгений Онегин

Поэзия
  • Прадмет: Русская литература
  • Аўтар: Пушкин Александр Сергеевич
  • Файл: fb2 (143кБ)
Падрабязней...